Zakres podmiotowy odpowiedzialności na podstawie art. 299 k.s.h.
30 grudnia 2018

Blog

 

 

Standardowe zastrzeżenia co do wydawanych opinii prawnych.

 

(1) Niniejsza opinia prawna korzysta ze swobody wypowiedzi i jest jedynie poglądem prawniczymym w danej sprawie; została ona przygotowana w oparciu o wiedzę autora i odzwierciedla jego poglądy naukowe; nie jest jednak wykluczone prezentowanie przez inne osoby lub instytucje innego poglądu doktrynalnego/orzeczniczego/praktycznego niż zawarty w niniejszej opinii. (2) Niniejsza opinia została w całości przygotowana przez jej autora, bez pomocy asystentów/ innych osób. (3) Niniejsza opinia odzwierciedla obiektywne poglądy autora. Wnioski opinii nie są determinowane życzeniem Klienta/Zleceniodawcy. Klient/Zleceniodawca nie może narzucać ani sposobu argumentacji ani wniosków opinii prawnej. (4) Przy wydawaniu niniejszej opinii prawnej za podstawę stanu faktycznego przyjęto tylko te informacje, które zostały wyraźnie podane w niniejszej opinii. Opinia odnosi się do zdarzeń przeszłych (opinia post factum), chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej w jej treści. (5) Odpowiedzialność cywilna autora opinii ograniczona jest do wyskości faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. Warunkiem bezwzględnym posługiwania się niniejszą opinią, przez kogokolwiek, jest bezwarunkowa akceptacja wskazanych zastrzeżeń co do zasad odpowiedzialności. (6) Niektóre fragmenty niniejszej opinii prawnej albo nawet cała jej treść merytoryczna – w wymiarze abstrakcyjnym, bez możliwości identyfikacji Klienta/Zleceniodawcy – zostały, zostaną przekazane względnie mogą zostać przekazane do wydawnictw prawniczych, lub wydawnictw o podobnym charakterze (w tym potrali internetowych), celem publikacji jako artykułu prawniczego (względnie innej postaci wydawniczej). Jak również mogą zostać umieszczone na blogu http://adamusrafal.pl. (7) Cała treść niniejszej opinii – jak i jej poszczególne fragmenty – podlega ochronie prawa autorskiego; przy ewentualnym publicznym wykorzystywaniu poglądów prawnych wyrażonych w niniejszej opinii należy powołać się na autora (prof. UO dr hab. Rafał Adamus) i datę wydania opinii. (8) Opinia może być podstawą do sporządzenia przez jej autora glosy krytycznej albo aprobującej w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądu lub innego organu (w szczególności decyzji administracyjnej) które zapadło lub zapadnie w sprawie dotyczącej opinii. Rozdstrzygnięcie sądu lub innego organu może zostać przekazane przez autora do skomentowania innym przedstawicielom doktryny samodzielnie albo wespół z autorem. (9) Opinia została sporządzona w języku polskim. (10) Niniejsza opinia prawna może być okazywana przez Klienta/Zleceniodawcę dowolnym osobom trzecim i instytucjom. Może być ponadto – według dyspozycji Klienta/Zleceniodawcy - powielana przez kogokolwiek w dowolnej liczbie egzemplarzy. Opinia może zostać opublikowana na stronie internetowej Klienta/Zleceniodawcy. Opinia nie może być wykorzystana – w całości lub w części – w interesie innej osoby niż Klient/Zleceniodawca – o ile co innego nie wynika z treści umowy - bez uregulowania osobnego wynagrodzenia za jej sporządzenie. (11) Niniejsza opinia prawna bazuje na stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania niniejszej opinii, chyba że z jej treści wynika co innego. (12) Niniejsza opinia prawna może być pierwszą albo kolejną wydaną na zadany temat. (13) Problem prawny zawarty w niniejszej opinii może być wykorzystywany w działalności dydaktycznej. (14) Umowa o przygotowanie opinii prawnej podlega prawu polskiemu.

 

 

Standardowe oświadczenie o braku konfliktu interesów dla Zlecającego opinię prawną

 

W związku ze zleceniem przygotowania opinii prawnej dla Zlecającego oświadczam, że nie pozostaję w związku ze stanem faktycznym opisanym w opinii prawnej w jakimkolwiek świadomym konflikcie interesów, a w szczególności:

  • nie jestem członkiem organów spółek handlowych, przedstawicielem lub pełnomocnikiem przedsiębiorców pozostających w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem opinii;
  • nie byłem wcześniej proszony o sporządzenie opinii prawej – ani nie sporządzałem takiej opinii - przez osobę pozostającą w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem niniejszej opinii;
  • nie wydawałem wcześniejszej opinii prawnej, która byłaby sprzeczna z treścią niniejszej opinii;

wynik niniejszej opinii nie dotyczy moich interesów ani interesów osób mi bliskich.

 

 

Regulamin świadczenia usług Kancelarii Radcy Prawnego Rafał Adamus

 

  1. Usługi prawne świadczone są przez Kancelarię zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych i zasadami etyki radcy prawnego. Kancelaria zobowiązana jest do należytej staranności przy świadczeniu usług prawnych na rzecz Klienta.

  2. Kancelaria świadczy usługi w szczególności w formie:

  1. przygotowywania opinii prawnych

  2. porad prawnych

  3. reprezentacji przed organami stosującymi prawo

  4. dyżurów prawnych

  1. Kancelaria świadczy usługi w godzinach otwarcia biura:

  1. w poniedziałki od 9.00 do 17.00

  2. od wtorku do czwartku od. 8.00 do 17.00

  3. w piątki od 8.00 do 12.00

  1. Kancelaria zobowiązana jest do zachowania poufności i do ścisłego przestrzegania tajemnicy zawodowej.

  2. Klient przedkładając Kancelarii zapytanie prawne jednocześnie składa zlecenie dna świadczenie usług prawnych. Z ważnych powodów Kancelaria może odmówić Klientowi świadczenia usług prawnych.

  3. W przypadku zlecenia sporządzenia opinii prawnej Klient obowiązany jest sformułować na piśmie treść zapytania.

  4. Opinia prawna sporządzona przez Kancelarię wyraża jedynie pogląd prawny w danej sprawie, w oparciu o analizę doktryny prawa i judykatury. Opinia prawna nie daje gwarancji, że wyrażony w niej pogląd zostanie podzielony przez organ stosujący prawo.

  5. Treść opinii prawnej może zostać wykorzystana przez Kancelarię dla potrzeb publikacji naukowych i popularnonaukowych, bez ujawnienia tożsamości Klienta ani tożsamości danej sprawy.

  6. Klient ma obowiązek przedstawić Kancelarii stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą, bez zatajania czegokolwiek.

  7. W przypadku przedstawienia przez Kancelarię możliwości różnych rozwiązań prawnych w danej kwestii wybór sposobu prowadzenia sprawy należy wyłącznie do Klienta.

  8. Kancelaria może podzlecać prowadzenie powierzonych jej spraw innym osobom, a w tym – w szczególności – może udzielać pełnomocnictw substytucyjnych w sprawach sądowych i administracyjnych.

  9. Klient ponosi wszelkie koszty sądowe, skarbowe i podatkowe prowadzonych spraw, w tym w szczególności opłaty sądowe, koszty pozyskania niezbędnych dokumentów, opłaty od pełnomocnictwa, koszty biegłych, koszty postępowania egzekucyjnego. Kancelaria nie pokrywa tych kosztów ze swojego wynagrodzenia za świadczone usługi.

  10. Klient ponosi koszty dojazdów Kancelarii w jego sprawach poza miasto Gliwice. W przypadku środków lokomocji publicznej, Kancelaria ma prawo korzystać z najszybszego środka lokomocji w pierwszej klasie.

  11. Koszty obsługi biurowej sprawy ponosi kancelaria.

  12. Komunikacja Kancelarii z Klientem, w tym przesyłanie pism i dokumentów, a w szczególności wezwania i zobowiązania sądów, odbywa się za pośrednictwem poczty elektronicznej Kancelarii i Klienta, chyba że Kancelaria uzna za właściwy także inny sposób komunikowania się.

  13. Klient obowiązany jest do dostarczenia niezbędnych dokumentów dla prowadzenia sprawy oraz obowiązany jest wskazać inne znane mu źródła dowodowe dla prowadzenia sprawy. Klient odpowiada za prawdziwość przedłożonych dokumentów (innych źródeł dowodowych, np. fotokopii)

  14. W związku ze świadczonymi usługami Kancelaria wystawia faktury VAT. Wysokość wynagrodzenia Kancelarii określa umowa (w tym także umowa ustna) Kancelarii z Klientem. Kancelaria może żądać zaliczki na poczet prowadzonej sprawy.

  15. Z tytułu świadczonych usług Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości trzykrotności faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości wynagrodzenia netto za trzy miesiące.

  16. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria może wypowiedzieć umowę, jeżeli nie otrzyma wynagrodzenia za dwa pełne okresy płatności.

  17. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez Kancelarię następuje na ostatni adres wskazany przez Klienta. Klient może wypowiedzieć pełnomocnictwo Kancelarii w każdym czasie.

  18. Akta prowadzonej sprawy przechowywane są przez Kancelarię przez 10 (dziesięć) lat od zamknięcia sprawy.

  19. Kancelaria na żądanie Klienta przekazuje mu kopie akt sprawy za uprzednim zwrotem kosztów sporządzenia tych kopii.

  20. Pisemna umowa z Klientem może określić odmienne zasady świadczenia usług niż określone w niniejszym Regulaminie. Nie dopuszcza się ustnych odstępstw od treści niniejszego Regulaminu.

  21. Regulamin niniejszy wchodzi w życie z dniem 1 października 2012 roku.

Przepis art. 299 k.s.h. nakłada przewidzianą w nim odpowiedzialność na członków zarządu. Wykładnia tego zwrotu dokonywana przez doktrynę i judykaturę budzi rozbieżności. W pierwszej kolejności należy ustalić kogo można uważać za członka zarządu. Zdaniem Sądu Najwyższego przewidziana w art. 298 k.h. (...) odpowiedzialność zarządców (...) obejmuje wszystkie te osoby, które ustanowione sposobem wskazanym w §3 art. 195 k.h., stanowią zarząd powołany do kierowniczych funkcji spółki[1]. O tym co decyduje o statusie piastuna organów w kontekście odpowiedzialności za zobowiązania spółki w przypadku bezskutecznej egzekucji z jej majątku, S.N. wypowiedział się jeszcze kilkakrotnie: przepis art. 298 k.h. stosuje się jedynie do zarządców (...) formalnie ustanowionych i wniesionych do rejestru handlowego[2], w okresie odpowiedzialności z art. 298 k.h. nie decyduje uchwała Walnego Zgromadzenia, przyjmująca do wiadomości ustąpienie członka zarządu ze spółki, lecz wpis tej uchwały do rejestru handlowego[3], członek zarządu (...) odpowiada posiłkowo za zobowiązania spółki, powstałe przed jego wykreśleniem z rejestru handlowego[4], zarządca (...) nie może skutecznie powoływać się wobec wierzyciela prowadzącego w dobrej mierze egzekucję przeciw spółce na fakt, że przestał być faktycznie zarządca spółki, jeżeli nie postarał się o wykreślenie swego nazwiska z rejestru handlowego, (...) uwolnić się od odpowiedzialności przewidzianej w art. 298 k.h.[5] Stanowisko powyższe zyskało poparcie w piśmiennictwie[6]. Dla jego uzasadnienia treść zasady jawności rejestru[7], oraz zasadę ochrony wierzycieli działających w dobrej wierze. Z drugiej strony nie można wszakże zapominać o tym, że wpis członka zarządu do rejestru (także wykreślenie jego imienia i nazwiska z rejestru ) nie ma charakteru konstytutywnego. Zarządcą staje się w wyniku aktu nominacji, dokonanym we właściwym trybie i wyrażeniu na niego zgody przez elekta. Podobnie w razie wygaśnięcia mandatu, przez sam fakt tego zdarzenia następuje utrata statusu piastuna organu. Zmiany na stanowisku zarządcy podlegają zgłoszeniu celem ich wpisania do rejestru. W procesie na podstawie art. 299 k.s.h. członek zarządu nie występuje jako organ osoby prawnej ale jako samodzielny podmiot prawa.

 

Piastunem organu zarządzającego jest wobec tego osoba wyposażona w mandat i podlegająca wpisowi do rejestru. W zakresie tego pojęcia nie mieści się osoba będąca wspólnikiem mającym tylko prawo podpisu w zastępstwie członka zarządu,  osoba faktycznie spełniająca pewne czynności z zakresu zarządu spółką[8], czy menedżer nie podlegający wpisowi do rejestru. O pozycji zarządcy decyduje przyznanie pełnego zakresu praw piastuna organu.

 

Nie ma w piśmiennictwie zgody co do dopuszczalności delegowania członków rady nadzorczej do czasowego wykonywania czynności członków zarządu w spółce z o.o.[9]. Niemniej bez względu na rozstrzygnięcie tego sporu bezspornym powinno być, że osoba delegowana przez radę nadzorczą nie uzyska statusu członka zarządu.

 

Rozbieżności wywołuje również prawna możliwość powołania zastępcy członka zarządu. Instytucja ta znana jest niektórym innym ustawodawstwom, między innymi niemieckiemu. Zastępca członka zarządu zaliczany w poczet składu osobowego organu, ma prawo i obowiązek działania gdy zwykły zarządca z powodu jakiejkolwiek przyczyny nie może pełnić swych funkcji. Podlega przepisom o odpowiedzialności na równi z członkami zwykłymi[10]. Zdaniem S. Rymara umowa spółki może przewidzieć instytucję zastępcy i stosować wobec niej przepisy iuris cogentis o odpowiedzialności (tak więc i art. 299 k.s.h.), przy czym nawet wtedy, gdy zarząd działa normalnie, a to dlatego, że w przeciwnym bądź razie miałoby miejsce uwolnienie zastępców od obowiązku wzajemnej kontroli i czuwania, jaki istnieje między zwyczajnymi członkami zarządu[11]. Przeciwko tej instytucji na gruncie polskiego prawa spółek wypowiedzieli się M. Allerhand[12] i S. Sołtysiński[13].

 

Z językowej wykładni art. 299 §1 k.s.h. można by wnosić, że biernie legitymowanym jest członek zarządu – w znaczeniu przedstawionym wyżej – będącym nim w chwili wytoczenia powództwa. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak zazwyczaj, że chodzi tutaj o piastuna organu będącego nim od momentu wymagalności zobowiązania, aż do wystąpienia przez wierzyciela z powództwem[14]. Funkcją przepisu z art. 299 k.s.h. jest pociągnięcie do odpowiedzialności zarządców, który w chwili uzasadniającej wszczęcie postępowania układowego czy zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie zapobiegli dalszemu naruszeniu interesów wierzycieli przez zainicjowanie odpowiednich procedur. Sfera przyczyn, które doprowadziły do powstania tego stanu (umyślne zachowanie członków zarządu, ich nieudolność, recesja, itp.) jest z punktu widzenia cytowanego przepisu co do zasady obojętna. Dlatego dla wyznaczenia legitymacji biernej danego zarządcy należy kierować się powyższą dyrektywą.[15] Powstaje pytanie, czy zakresem odpowiedzialności będzie objętym członek zarządu ustanowiony po przeprowadzeniu bezskutecznej egzekucji[16]. Należy na nie odpowiedzieć twierdząco. Po powstaniu stanu odpowiedzialności na podstawie art. 299 k.s.h. rezygnacja z członkostwa w zarządzie nie umożliwi zarządcy uchylenia się od biernej legitymacji w procesie. Zauważyć należy, że w praktyce zmiany na stanowisku piastuna organu zarządzającego, następują w stosunkowo długich odstępach czasu, dlatego poznanym będzie zwykle ten członek zarządu, który nim był w chwili wymagalności danego zobowiązania[17].

 

Innym zagadnieniem jest pytanie, wobec którego z biernie legitymowanych zarządców, zapadnie wyrok zasadzający powództwo. W procesie członkowie zarządu mogą powoływać się na okoliczności, które zgodnie z art. 299 §2 k.s.h. wyłączają ich odpowiedzialność, a także podnosić inne zarzuty.

 

 

 

[1] Orz. S.N. z .03.11.1938r., sygn. CI 1683/38, publ. P.P.H. 1939r. poz. 1839.

[2] Orz. S.N. z .28.06.1938r., sygn. CI 324/38, publ. O.S.N.1939r., poz. 179.

[3] W uzasadnieniu orz. S.N. z 18.08.1938 sygn. C II 86/38 publ. P.P.H. 1939r., poz. 1785.

[4] Orz. S.N. z .18.08.1938r., sygn. CI 86/38, pkt. P.P.H. 1939r., poz. 1785.

[5] Wyrok S.N. z 18.04.1950r., publ. J. Jacyszyn, Spółki cywilne i handlowe w orzecznictwie SN i NSA, Wrocław 1992r., poz. 12, str. 31.

[6] J. Weiss w: Kodeks handlowy pod redakcją K. Kruczalaka, Warszawa 1998, str. 322, tenże: Problematyka odpowiedzialności cywilnej związanej z tworzeniem i funkcjonowaniem spółki z o. o., Krakowskie Studia Prawnicze, rok 1993 – 1994, str. 60, M. Wiśniewska, Cywilna odpowiedzialność członków zarządów spółek kapitałowych, Kraków 1998, str. 88, T. Żyznowski, Odpowiedzialność cywilna w spółkach handlowych. Wybrane zagadnienia, P.U.G. 1996r., nr 5, str. 5, A. Szajkowski w: S. Sołtysiński... op. cit., t. I, s. nr 9 do art. 298.

[7] Teza wyroku SN z 18.04.1950, op. cit., str. 31.

[8] Orz. S.N. z .27.11.1938r., sygn. CI 1441/36, publ. O.S.N. 1939r., nr 11, poz. 407. W uzasadnieniu sąd zauważył, że z uwagi na zgoła wyjątkowe charakter przepisu art. 298 k.h., nie powinien być on interpretowany rozszerzająco, a zwłaszcza wtedy, gdy przymiot danej osoby jako zarządcy dałby się wyprowadzić jedynie z istniejących okoliczności faktycznych, a nie wynikał zdaniem sądu z ustanowienia lub zarejestrowania danej osoby jako zarządcy (str. 1052)

[9] Za dopuszczalnością opowiada się L. Moskwa, Reprezentacja spółek... op. cit., str. 114, powołując się na użyty w art. 213 k.h. zwrot w szczególności. Przeciwny jest M. Allerhand, Kodeks handlowy... op. cit., str. 9. Stanowisko to jest trafniejsze z uwagi na surowe oddzielenie pionu organów nadzorczych i zarządzających w kodeksie handlowym (art. 207), które przemawia przeciwko rozszerzeniu na spółkę z o.o. szczególnego uregulowania art. 383 §1 in fine k.h.

[10] S. Rymar, Cywilne... op. cit., str.11

[11] ibidem, str. 11 - 12

[12] M. Allerhand, Kodeks Handlowy... op. cit., str.177

[13] S. Sołtysiński w: S. Sołtysiński... op. cit., t. I, str.54

[14] J. Namitkiewicz, Kilka zagadnień z dziedziny prawa o spółkach z o.o., P.P.H. 1938r., nr 3, str. 40, tenże, Kodeks handlowy. Spółka z o.o. z komentarzem i skorowidzem rzeczowym., Łódź 1994, str. 363 – 364. M. Wiśniewska, cywilna odpowiedzialność... op. cit., str. 98, T. Żyznowski, Odpowiedzialność cywilna... op. cit., str.5. natomiast J. Dauman, Odpowiedzialność zarządców spółki z o.o. na tle art. 298 k.h., Miesięcznik Prawa Handlowego i Wekslowego 1936r., nr 1 – 2, str. 20, uważa, że chodzi tu o odpowiedzialność osób urzędujących w okresie od zaciągnięcia przez spółkę zobowiązania do czasu stwierdzenia bezskutecznej egzekucji z jej majątku. W związku z tym zastrzec należy, że ilekroć będzie mowa o odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 298 k.h., będzie to oznaczało osobę biernie legitymowaną, a nie osobę w rzeczywistości piastującą mandat w chwili wytoczenia powództwa, choć niewykluczone będzie tu iunctim w konkretnych przypadkach

[15] por. J. Tomkiewicz, J. Bloch, Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz z uzasadnieniem Komisji Kodyfikacyjnej i orzecznictwem, Warszawa 1991, str. 255

[16] Pozytywnie odpowiada na to pytanie J. Namitkiewicz, Kilka zagadnień... op. cit., str. 141. Inaczej:

G. Dyczkowski, Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o. o . za jej zobowiązania, Przegląd Podatkowy 1994r., nr 10, str. 21.

[17] J. Namitkiewicz, ibidem, str. 141.

sapien massa ac turpis faucibus orci luctus non, consectetuer lobortis quis, varius in, purus. Integer ultrices posuere cubilia Curae

 

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017