Tryb odpowiedzialności stowarzyszenia poręczającego pod
rządem konwencji celnej TIR.
02 stycznia 2019

Blog

 

 

Standardowe zastrzeżenia co do wydawanych opinii prawnych.

 

(1) Niniejsza opinia prawna korzysta ze swobody wypowiedzi i jest jedynie poglądem prawniczymym w danej sprawie; została ona przygotowana w oparciu o wiedzę autora i odzwierciedla jego poglądy naukowe; nie jest jednak wykluczone prezentowanie przez inne osoby lub instytucje innego poglądu doktrynalnego/orzeczniczego/praktycznego niż zawarty w niniejszej opinii. (2) Niniejsza opinia została w całości przygotowana przez jej autora, bez pomocy asystentów/ innych osób. (3) Niniejsza opinia odzwierciedla obiektywne poglądy autora. Wnioski opinii nie są determinowane życzeniem Klienta/Zleceniodawcy. Klient/Zleceniodawca nie może narzucać ani sposobu argumentacji ani wniosków opinii prawnej. (4) Przy wydawaniu niniejszej opinii prawnej za podstawę stanu faktycznego przyjęto tylko te informacje, które zostały wyraźnie podane w niniejszej opinii. Opinia odnosi się do zdarzeń przeszłych (opinia post factum), chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej w jej treści. (5) Odpowiedzialność cywilna autora opinii ograniczona jest do wyskości faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. Warunkiem bezwzględnym posługiwania się niniejszą opinią, przez kogokolwiek, jest bezwarunkowa akceptacja wskazanych zastrzeżeń co do zasad odpowiedzialności. (6) Niektóre fragmenty niniejszej opinii prawnej albo nawet cała jej treść merytoryczna – w wymiarze abstrakcyjnym, bez możliwości identyfikacji Klienta/Zleceniodawcy – zostały, zostaną przekazane względnie mogą zostać przekazane do wydawnictw prawniczych, lub wydawnictw o podobnym charakterze (w tym potrali internetowych), celem publikacji jako artykułu prawniczego (względnie innej postaci wydawniczej). Jak również mogą zostać umieszczone na blogu http://adamusrafal.pl. (7) Cała treść niniejszej opinii – jak i jej poszczególne fragmenty – podlega ochronie prawa autorskiego; przy ewentualnym publicznym wykorzystywaniu poglądów prawnych wyrażonych w niniejszej opinii należy powołać się na autora (prof. UO dr hab. Rafał Adamus) i datę wydania opinii. (8) Opinia może być podstawą do sporządzenia przez jej autora glosy krytycznej albo aprobującej w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądu lub innego organu (w szczególności decyzji administracyjnej) które zapadło lub zapadnie w sprawie dotyczącej opinii. Rozdstrzygnięcie sądu lub innego organu może zostać przekazane przez autora do skomentowania innym przedstawicielom doktryny samodzielnie albo wespół z autorem. (9) Opinia została sporządzona w języku polskim. (10) Niniejsza opinia prawna może być okazywana przez Klienta/Zleceniodawcę dowolnym osobom trzecim i instytucjom. Może być ponadto – według dyspozycji Klienta/Zleceniodawcy - powielana przez kogokolwiek w dowolnej liczbie egzemplarzy. Opinia może zostać opublikowana na stronie internetowej Klienta/Zleceniodawcy. Opinia nie może być wykorzystana – w całości lub w części – w interesie innej osoby niż Klient/Zleceniodawca – o ile co innego nie wynika z treści umowy - bez uregulowania osobnego wynagrodzenia za jej sporządzenie. (11) Niniejsza opinia prawna bazuje na stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania niniejszej opinii, chyba że z jej treści wynika co innego. (12) Niniejsza opinia prawna może być pierwszą albo kolejną wydaną na zadany temat. (13) Problem prawny zawarty w niniejszej opinii może być wykorzystywany w działalności dydaktycznej. (14) Umowa o przygotowanie opinii prawnej podlega prawu polskiemu.

 

 

Standardowe oświadczenie o braku konfliktu interesów dla Zlecającego opinię prawną

 

W związku ze zleceniem przygotowania opinii prawnej dla Zlecającego oświadczam, że nie pozostaję w związku ze stanem faktycznym opisanym w opinii prawnej w jakimkolwiek świadomym konflikcie interesów, a w szczególności:

  • nie jestem członkiem organów spółek handlowych, przedstawicielem lub pełnomocnikiem przedsiębiorców pozostających w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem opinii;
  • nie byłem wcześniej proszony o sporządzenie opinii prawej – ani nie sporządzałem takiej opinii - przez osobę pozostającą w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem niniejszej opinii;
  • nie wydawałem wcześniejszej opinii prawnej, która byłaby sprzeczna z treścią niniejszej opinii;

wynik niniejszej opinii nie dotyczy moich interesów ani interesów osób mi bliskich.

 

 

Regulamin świadczenia usług Kancelarii Radcy Prawnego Rafał Adamus

 

  1. Usługi prawne świadczone są przez Kancelarię zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych i zasadami etyki radcy prawnego. Kancelaria zobowiązana jest do należytej staranności przy świadczeniu usług prawnych na rzecz Klienta.

  2. Kancelaria świadczy usługi w szczególności w formie:

  1. przygotowywania opinii prawnych

  2. porad prawnych

  3. reprezentacji przed organami stosującymi prawo

  4. dyżurów prawnych

  1. Kancelaria świadczy usługi w godzinach otwarcia biura:

  1. w poniedziałki od 9.00 do 17.00

  2. od wtorku do czwartku od. 8.00 do 17.00

  3. w piątki od 8.00 do 12.00

  1. Kancelaria zobowiązana jest do zachowania poufności i do ścisłego przestrzegania tajemnicy zawodowej.

  2. Klient przedkładając Kancelarii zapytanie prawne jednocześnie składa zlecenie dna świadczenie usług prawnych. Z ważnych powodów Kancelaria może odmówić Klientowi świadczenia usług prawnych.

  3. W przypadku zlecenia sporządzenia opinii prawnej Klient obowiązany jest sformułować na piśmie treść zapytania.

  4. Opinia prawna sporządzona przez Kancelarię wyraża jedynie pogląd prawny w danej sprawie, w oparciu o analizę doktryny prawa i judykatury. Opinia prawna nie daje gwarancji, że wyrażony w niej pogląd zostanie podzielony przez organ stosujący prawo.

  5. Treść opinii prawnej może zostać wykorzystana przez Kancelarię dla potrzeb publikacji naukowych i popularnonaukowych, bez ujawnienia tożsamości Klienta ani tożsamości danej sprawy.

  6. Klient ma obowiązek przedstawić Kancelarii stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą, bez zatajania czegokolwiek.

  7. W przypadku przedstawienia przez Kancelarię możliwości różnych rozwiązań prawnych w danej kwestii wybór sposobu prowadzenia sprawy należy wyłącznie do Klienta.

  8. Kancelaria może podzlecać prowadzenie powierzonych jej spraw innym osobom, a w tym – w szczególności – może udzielać pełnomocnictw substytucyjnych w sprawach sądowych i administracyjnych.

  9. Klient ponosi wszelkie koszty sądowe, skarbowe i podatkowe prowadzonych spraw, w tym w szczególności opłaty sądowe, koszty pozyskania niezbędnych dokumentów, opłaty od pełnomocnictwa, koszty biegłych, koszty postępowania egzekucyjnego. Kancelaria nie pokrywa tych kosztów ze swojego wynagrodzenia za świadczone usługi.

  10. Klient ponosi koszty dojazdów Kancelarii w jego sprawach poza miasto Gliwice. W przypadku środków lokomocji publicznej, Kancelaria ma prawo korzystać z najszybszego środka lokomocji w pierwszej klasie.

  11. Koszty obsługi biurowej sprawy ponosi kancelaria.

  12. Komunikacja Kancelarii z Klientem, w tym przesyłanie pism i dokumentów, a w szczególności wezwania i zobowiązania sądów, odbywa się za pośrednictwem poczty elektronicznej Kancelarii i Klienta, chyba że Kancelaria uzna za właściwy także inny sposób komunikowania się.

  13. Klient obowiązany jest do dostarczenia niezbędnych dokumentów dla prowadzenia sprawy oraz obowiązany jest wskazać inne znane mu źródła dowodowe dla prowadzenia sprawy. Klient odpowiada za prawdziwość przedłożonych dokumentów (innych źródeł dowodowych, np. fotokopii)

  14. W związku ze świadczonymi usługami Kancelaria wystawia faktury VAT. Wysokość wynagrodzenia Kancelarii określa umowa (w tym także umowa ustna) Kancelarii z Klientem. Kancelaria może żądać zaliczki na poczet prowadzonej sprawy.

  15. Z tytułu świadczonych usług Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości trzykrotności faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości wynagrodzenia netto za trzy miesiące.

  16. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria może wypowiedzieć umowę, jeżeli nie otrzyma wynagrodzenia za dwa pełne okresy płatności.

  17. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez Kancelarię następuje na ostatni adres wskazany przez Klienta. Klient może wypowiedzieć pełnomocnictwo Kancelarii w każdym czasie.

  18. Akta prowadzonej sprawy przechowywane są przez Kancelarię przez 10 (dziesięć) lat od zamknięcia sprawy.

  19. Kancelaria na żądanie Klienta przekazuje mu kopie akt sprawy za uprzednim zwrotem kosztów sporządzenia tych kopii.

  20. Pisemna umowa z Klientem może określić odmienne zasady świadczenia usług niż określone w niniejszym Regulaminie. Nie dopuszcza się ustnych odstępstw od treści niniejszego Regulaminu.

  21. Regulamin niniejszy wchodzi w życie z dniem 1 października 2012 roku.

 

 

Konwencja Celna dotycząca międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR, sporządzona w Genewie dnia 14 listopada 1975r.[1], ma zastosowanie do przewozu towarów bez przeładunku przez jedną lub kilka granic, od wyjściowego urzędu celnego jednej ze Stron konwencji do docelowego urzędu innej (lub nawet tej samej) Strony konwencji, w pojazdach drogowych, zespołach pojazdów lub w kontenerach, jeżeli jakaś część przewozu pomiędzy rozpoczęciem i zakończeniem operacji TIR jest wykonywana przez transport drogowy (art. 2 konwencji TIR). W celu korzystania z postanowień konwencji TIR, przewozy winny odbywać się pod gwarancją stowarzyszeń upoważnionych przez Stronę konwencji TIR do wydawania karnetów TIR oraz do występowania w charakterze poręczycieli, za osoby które stosują procedurę TIR (art. 3 lit. „b” i art. 6 konwencji TIR).

Przepis art. 8 ust. 1 zd. 1 konwencji TIR stanowi, iż stowarzyszenie poręczające zobowiązane jest do uiszczenia należnych opłat i podatków przywozowych lub wywozowych, zwiększonych ewentualnie o odsetki za zwłokę, które mogą się należeć na mocy ustawy i przepisów celnych państwa, w którym ujawniono nieprawidłowość odnoszącą się do operacji TIR. Odpowiedzialność stowarzyszenia poręczającego do zapłaty powyższych kwot jest wspólna i solidarna z osobami, od których należne są te kwoty (art. 8 ust. 1 zd. 2 konwencji TIR).

Nota wyjaśniająca do art. 11 o nr 0.11-2 (załącznik nr 6 do konwencji TIR) stanowi, iż właściwe władze będą mogły domagać się zapłaty wspomnianych kwot od stowarzyszeń poręczających na podstawie ich przepisów wewnętrznych”.

  1. praktyce stosowania prawa w Polsce pojawił się dylemat, w jakim trybie powinien być realizowany obowiązek zapłaty opłat celnych przez stowarzyszenie poręczające. Czy w trybie postępowania administracyjnego, czy też może w postępowaniu przed sądem powszechnym. Stawiano zatem pytanie o dopuszczalność drogi sądowej Skarbu Państwa przeciwko stowarzyszeniu poręczającemu, a tym samym, czy jest to sprawa cywilna – w ujęciu materialnym lub formalnym – w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu jednego ze swych wyroków[2] podniósł, iż do postępowania o ustalenie obowiązku zapłaty stowarzyszenia poręczającego stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podał szczegółowych motywów dla zajęcia takiego stanowiska. Pogląd ten spotkał się jednak z aprobatą niektórych Autorów, którzy uznali, iż stowarzyszeniu poręczającemu należałoby przyznać status strony w postępowaniu administracyjnym, mającym za przedmiot wymiar należności celnych od przewoźnika. Interes prawny uprawniający do uzyskania statusu strony w postępowaniu administracyjnym – według tego poglądu – wywieść należałoby z art. 8 ust. 1 Konwencji TIR.[3]

Z kolei w uzasadnieniach innych swoich judykatów[4] Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, iż stowarzyszeniu poręczającemu nie przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym przeciwko przewoźnikowi – posiadaczowi karnetu TIR. Tą linię orzecznictwa podtrzymał ostatnio Sąd Najwyższy[5] stwierdzając w uchwale, iż „dopuszczalna jest droga Skarbu Państwa przeciwko stowarzyszeniu poręczającemu (...) o wykonanie zobowiązania określonego w art. 8” Konwencji TIR. Koncepcja ta znalazła swoją aprobatę w piśmiennictwie.[6] Poniżej zostanie przedstawiona garść argumentów prezentowanych przez judykaturę, uzasadniających przyjęcie tego poglądu w polskim porządku prawnym.

Należy zacząć od stwierdzenia, iż w związku z międzynarodowym przewozem towarów przy zastosowaniu karnetu TIR powstaje kilka powiązanych ze sobą stosunków prawnych. Stosunek pomiędzy władzami celnymi (państwem) a przewoźnikiem będącym posiadaczem karnetu TIR o charakterze publicznoprawnym, stosunek pomiędzy przewoźnikiem a stowarzyszeniem poręczającym o charakterze publicznoprawnym i wreszcie stosunek pomiędzy państwem a stowarzyszeniem poręczającym. Źródłem tego ostatniego stosunku prawnego jest upoważnienie udzielone stowarzyszeniu przez państwo zgodnie z art. 6 ust. 1 konwencji TIR. Upoważnienie to państwo udziela rzecz jasna mocą swej władzy. Przy czym przyjęcie owego upoważnienia przez stowarzyszenie nie ma charakteru obowiązkowego ani przymusowego. Stosunek pomiędzy państwem a stowarzyszeniem poręczającym w tej płaszczyźnie ma zatem w zasadzie charakter równorzędny. Stowarzyszenie poręczające akceptując, według swej własnej woli, status jaki zyskuje z nadania państwa, jednocześnie przejmuje na siebie wraz z tym statusem pewne prawa i obowiązki. Ów stosunek prawny nie nosi więc typowych cech publicznoprawnych. Powtórzmy zatem: wspólne i solidarne zobowiązanie stowarzyszenia poręczającego do uiszczenia należnych opłat celnych i odsetek ma swoje źródło w dobrowolnej akceptacji statusu stowarzyszenia poręczającego.

Teza o prywatnoprawnym stosunku pomiędzy stowarzyszeniem poręczającym a państwem w związku z żądaniem uiszczenia należności celnych jest brzemienna w skutki. Otwiera bowiem drogę do sądowego dochodzenia roszczeń przez Skarb Państwa od stowarzyszenia poręczającego.

Sądy zwróciły również uwagę na fakt, iż konstrukcja odpowiedzialności stowarzyszenia poręczającego z art. 8 ust 1 Konwencji TIR jest zbliżona do konstrukcji poręczyciela przewidzianej w art. 876 i n. Kodeksu cywilnego. Poddane analizie przez Sąd Najwyższy porozumienie pomiędzy Prezesem Głównego Urzędu Ceł a Zrzeszeniem Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce stanowiło m.in. o zobowiązaniu tego stowarzyszenia poręczającego do wywiązywania się z zobowiązań określonych w art. 8 Konwencji TIR. Sąd Najwyższy uznał zatem, iż strony same ukształtowały łączący je stosunek jako cywilnoprawny.

Teza, iż roszczenie Skarbu Państwa względem stowarzyszenia poręczającego jest sprawą cywilną, podbudowywana jest także analizą językową niektórych postanowień Konwencji TIR, zawierających pewne wskazówki co do charakteru stosunku prawnego pomiędzy władzami celnymi a stowarzyszeniem poręczającym. Użyte w Konwencji TIR zwroty, a w szczególności „zobowiązania”, „umowy”, „żądania zapłaty”, „postępowania i orzeczenia sądowego”, w tym ostatnim przypadku bez uściślenia, iż chodzi tu o sądownictwo administracyjne, wspierają powyższą argumentację.

Sąd Najwyższy uznał również, iż kwalifikacji stosunku prawnego pomiędzy państwem a stowarzyszeniem poręczającym nie stoi na przeszkodzie publicznoprawny charakter należności, za które poręcza owo stowarzyszenie. Odpowiedzialność stowarzyszenia mimo, iż co prawda wiąże się z obowiązkiem publicznoprawnym przewoźnika, to jednak sama w sobie ma charakter prywatnoprawny, gdyż ma swe źródło w sui generis porozumieniu o charakterze prywatnoprawnym.

W podsumowaniu tych krótkich rozważań wypada zauważyć, iż w Polsce dla roszczeń Skarbu Państwa przeciwko stowarzyszeniu poręczającemu otwarta jest droga sądowa.

 

[1] Publ. Dz. U. z 1984r., Nr 17. poz. 76, sprost. Dz. U. z 2000r., Nr 40, poz. 476, zm. Dz. U. z 2000r., Nr 43, poz. 494

[2] Wyrok z dnia 13.03.1996r. sygn. akt V S.A. 417/95, publ. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1997r., nr 1, poz. 31

[3] W. Chróścielewski, Z. Kmieciak, Glosa, Orzecznictwo Sądów Polskich z 1999r., nr 1, poz. 17

[4] Uchwała z dnia 8.12.1997r., sygn. akt FPS 8/97, publ. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1998r., nr 2, poz. 38 i z dnia 11.05.1998r., publ. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1998r. nr 4, poz. 107

[5] Uchwała z dnia 26.09.2002r., sygn. akt III CZP 48/02, publ. Orzecznictwo Sądu Najwyższego z 2003r., nr 9, poz. 116

[6] A. Całus, Glosa, Orzecznictwo Sądów Polskich z 1998r., nr 21, poz. 186

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017