Sprzeciw co do nieuznania wierzytelności w postępowaniu sanacyjnym
12 października 2021

Blog

 

 

Zastrzeżenia co do wydawanych opinii prawnych:

 

(1) Niniejsza opinia prawna korzysta ze swobody wypowiedzi i jest jedynie poglądem prawniczymym w danej sprawie; została ona przygotowana w oparciu o wiedzę autora i odzwierciedla jego poglądy naukowe; nie jest jednak wykluczone prezentowanie innego poglądu doktrynalnego/orzeczniczego/praktycznego niż zawarty w niniejszej opinii. Klient/Zleceniodawca nie może narzucać ani sposobu argumentacji ani wniosków opinii prawnej. (2) Przy wydawaniu niniejszej opinii prawnej za podstawę stanu faktycznego przyjęto tylko te informacje, które zostały wyraźnie podane w niniejszej opinii. Opinia odnosi się do zdarzeń post factum, chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej w jej treści. (3) Odpowiedzialność cywilna autora opinii ograniczona jest do wyskości faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. Warunkiem bezwzględnym posługiwania się niniejszą opinią, przez kogokolwiek, jest bezwarunkowa akceptacja wskazanych zastrzeżeń co do zasad odpowiedzialności. (4) Niektóre fragmenty niniejszej opinii prawnej albo nawet cała jej treść – w wymiarze abstrakcyjnym, bez możliwości identyfukacji Klienta/Zleceniodawcy – zostały, zostaną przekazane względnie mogą zostać przekazane do wydawnictw prawniczych, lub wydawnictw o podobnym charakterze, celem publikacji jako artykułu prawniczego (względnie innej postaci wydawniczej). Jak również mogą zostać umieszczone na blogu http://adamusrafal.pl W konsekwencji cała treść niniejszej opinii podlega ochronie prawa autorskiego; przy ewentualnym publicznym wykorzystywaniu poglądów prawnych wyrażonych w niniejszej opinii należy powołać się na autora (prof. UO dr hab. Rafał Adamus) i datę wydania opinii. (5) Opinia może być podstawą do sporządzenia przez jej autora glosy krytycznej albo aprobującej w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądu lub innego organu które zapadło lub zapadnie w sprawie dotyczącej opinii. Rozdstrzygnięcie sądu lub innego organu może zostać przekazane przez autora do skomentowania innym przedstawicielom doktryny samodzielnie albo wespół z autorem. (6) Opinia została sporządzona w języku polskim. (7) Niniejsza opinia prawna może być okazywana przez Klienta/Zleceniodawcę dowolnym osobom trzecim i instytucjom. Może być ponadto – według dyspozycji Klienta/Zleceniodawcy - powielana przez kogokolwiek w dowolnej liczbie egzemplarzy. Opinia może zostać opublikowana na stronie internetowej Klienta/Zleceniodawcy. Opinia nie może być wykorzystana – w całości lub w części – w interesie innej osoby niż Klient/Zleceniodawca bez uregulowania osobnego wynagrodzenia za jej sporządzenie. (8) Niniejsza opinia prawna bazuje na stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania niniejszej opinii, chyba że z jej treści wynika co innego. (9) Niniejsza opinia prawna może być pierwszą albo kolejną wydaną na zadany temat. (10) Problem prawny zawarty w niniejszej opinii może być wykorzystywany w działalności dydaktycznej.

 

Regulamin świadczenia usług Kancelarii Radcy Prawnego Rafał Adamus

 

  1. Usługi prawne świadczone są przez Kancelarię zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych i zasadami etyki radcy prawnego. Kancelaria zobowiązana jest do należytej staranności przy świadczeniu usług prawnych na rzecz Klienta.

  2. Kancelaria świadczy usługi w szczególności w formie:

  1. przygotowywania opinii prawnych

  2. porad prawnych

  3. reprezentacji przed organami stosującymi prawo

  4. dyżurów prawnych

  1. Kancelaria świadczy usługi w godzinach otwarcia biura:

  1. w poniedziałki od 9.00 do 17.00

  2. od wtorku do czwartku od. 8.00 do 17.00

  3. w piątki od 8.00 do 12.00

  1. Kancelaria zobowiązana jest do zachowania poufności i do ścisłego przestrzegania tajemnicy zawodowej.

  2. Klient przedkładając Kancelarii zapytanie prawne jednocześnie składa zlecenie dna świadczenie usług prawnych. Z ważnych powodów Kancelaria może odmówić Klientowi świadczenia usług prawnych.

  3. W przypadku zlecenia sporządzenia opinii prawnej Klient obowiązany jest sformułować na piśmie treść zapytania.

  4. Opinia prawna sporządzona przez Kancelarię wyraża jedynie pogląd prawny w danej sprawie, w oparciu o analizę doktryny prawa i judykatury. Opinia prawna nie daje gwarancji, że wyrażony w niej pogląd zostanie podzielony przez organ stosujący prawo.

  5. Treść opinii prawnej może zostać wykorzystana przez Kancelarię dla potrzeb publikacji naukowych i popularnonaukowych, bez ujawnienia tożsamości Klienta ani tożsamości danej sprawy.

  6. Klient ma obowiązek przedstawić Kancelarii stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą, bez zatajania czegokolwiek.

  7. W przypadku przedstawienia przez Kancelarię możliwości różnych rozwiązań prawnych w danej kwestii wybór sposobu prowadzenia sprawy należy wyłącznie do Klienta.

  8. Kancelaria może podzlecać prowadzenie powierzonych jej spraw innym osobom, a w tym – w szczególności – może udzielać pełnomocnictw substytucyjnych w sprawach sądowych i administracyjnych.

  9. Klient ponosi wszelkie koszty sądowe, skarbowe i podatkowe prowadzonych spraw, w tym w szczególności opłaty sądowe, koszty pozyskania niezbędnych dokumentów, opłaty od pełnomocnictwa, koszty biegłych, koszty postępowania egzekucyjnego. Kancelaria nie pokrywa tych kosztów ze swojego wynagrodzenia za świadczone usługi.

  10. Klient ponosi koszty dojazdów Kancelarii w jego sprawach poza miasto Gliwice. W przypadku środków lokomocji publicznej, Kancelaria ma prawo korzystać z najszybszego środka lokomocji w pierwszej klasie.

  11. Koszty obsługi biurowej sprawy ponosi kancelaria.

  12. Komunikacja Kancelarii z Klientem, w tym przesyłanie pism i dokumentów, a w szczególności wezwania i zobowiązania sądów, odbywa się za pośrednictwem poczty elektronicznej Kancelarii i Klienta, chyba że Kancelaria uzna za właściwy także inny sposób komunikowania się.

  13. Klient obowiązany jest do dostarczenia niezbędnych dokumentów dla prowadzenia sprawy oraz obowiązany jest wskazać inne znane mu źródła dowodowe dla prowadzenia sprawy. Klient odpowiada za prawdziwość przedłożonych dokumentów (innych źródeł dowodowych, np. fotokopii)

  14. W związku ze świadczonymi usługami Kancelaria wystawia faktury VAT. Wysokość wynagrodzenia Kancelarii określa umowa (w tym także umowa ustna) Kancelarii z Klientem. Kancelaria może żądać zaliczki na poczet prowadzonej sprawy.

  15. Z tytułu świadczonych usług Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości trzykrotności faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości wynagrodzenia netto za trzy miesiące.

  16. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria może wypowiedzieć umowę, jeżeli nie otrzyma wynagrodzenia za dwa pełne okresy płatności.

  17. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez Kancelarię następuje na ostatni adres wskazany przez Klienta. Klient może wypowiedzieć pełnomocnictwo Kancelarii w każdym czasie.

  18. Akta prowadzonej sprawy przechowywane są przez Kancelarię przez 10 (dziesięć) lat od zamknięcia sprawy.

  19. Kancelaria na żądanie Klienta przekazuje mu kopie akt sprawy za uprzednim zwrotem kosztów sporządzenia tych kopii.

  20. Pisemna umowa z Klientem może określić odmienne zasady świadczenia usług niż określone w niniejszym Regulaminie. Nie dopuszcza się ustnych odstępstw od treści niniejszego Regulaminu.

  21. Regulamin niniejszy wchodzi w życie z dniem 1 października 2012 roku.

Czy składanie sprzeciwu co do nieuznania wierzytelności w spisie wierzytelności w postępowaniu sanacyjnym ma sens?

 

W postępowaniu restrukturyzacyjnym nie ma instytucji zgłoszenia wierzytelności znanej w postępowaniu upadłościowym. Spis wierzytelności zarządca masy sanacyjnej przygotowuje z urzędu bazując m.in. na księgach dłużnika. Sporządzenie spisu wierzytelności i jego zaskarżanie następuje w sposób uproszczony, bez zachowania gwarancji kontradyktoryjnego procesu. Walor szybkości rozpoznania wierzytelności celem zawarcia układu przeważa nad zachowaniem standardów procesu cywilnego. Z tej przyczyny rozstrzygnięcie sędziego-komisarza czy sądu restrukturyzacyjnego co do spisu wierzytelności nie stwarza powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) czy ugodzonej (res transacta). Nie powstaje zatem zakaz ne bis in idem. Większość wierzytelności jest zazwyczaj bezsporna, a postępowanie restrukturyzacyjne ma służyć ogółowi wierzycieli. Potrzeba szczegółowego zbadania wierzytelności w jednostkowych przypadkach nie powinna odbierać postępowaniu atutu jego szybkości. Zatem zgodnie z art. 76 ust. 2 PrRestr umieszczenie wierzytelności w spisie wierzytelności w postępowaniu sanacyjnym przede wszystkim określa sumę, z którą wierzyciel uczestniczy w postępowaniu restrukturyzacyjnym.

 

Zgodnie z art. 91 ust. 1 i ust. 2 PrRestr w postępowaniu sanacyjnym, w terminie dwóch tygodni od dnia obwieszczenia, o którym mowa w art. 89 ust. 2 PrRestr, wierzyciel, który nie został umieszczony w spisie wierzytelności, może złożyć sprzeciw co do pominięcia wierzytelności w spisie wierzytelności.

 

Otwarcie postępowania sanacyjnego nie wyłącza jednak możliwości wszczęcia przez wierzyciela postępowań sądowych, administracyjnych, sądowoadministracyjnych i przed sądami polubownymi w celu dochodzenia wierzytelności podlegających umieszczeniu w spisie wierzytelności. Koszty postępowania obciążają wszczynającego postępowanie, jeżeli nie było przeszkód do umieszczenia wierzytelności w całości w spisie wierzytelności (art. 310 PrRestr).

 

W praktyce może zatem pojawić się dylemat dla wierzyciela nieumieszczonego w spisie przez zarządcę: czy składać sprzeciw czy może od razu wytoczyć powództwo? Refleksje takie może zwłaszcza wywołać lektura art. 76b. ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w brzmieniu : „piątą część opłaty stosunkowej pobiera się od sprzeciwu oraz od zażalenia na postanowienie sędziego-komisarza wydane w wyniku rozpoznania sprzeciwu”. Przepisy o kosztach sądowych niejednokrotnie stanowią poważną barierę dla realizacji praw wierzyciela w postępowaniu restrukturyzacyjnym.

 

Sprzeciw co do nieuznania wierzytelności jest „naturalnym” środkiem jaki przysługuje wierzycielowi względem dłużnika w sanacji. Kolejność czynności wierzyciela (a inaczej ich pragmatyka) jest następująca: (1) sprzeciw co do pominięcia wierzytelności w spisie, (2) dochodzenie przed właściwym sądem powszechnym wierzytelności nieuwzględnionej w spisie. Zgodnie z art. 101 ust. 1 PrRestr nieuwzględnienie wierzytelności w spisie wierzytelności nie stanowi przeszkody do jej dochodzenia we właściwym trybie.

 

W niektórych systemach prawnych przewidywane są surowe konsekwencje prawne za niedochodzenie wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Np. w słowackim prawie restrukturyzacyjnym wierzytelność, której nie dochodzi się w postępowaniu restrukturyzacyjnym wygasa. Prawo polskie nie przewiduje tak daleko idących konsekwencji. Niemniej zaniechanie złożenia sprzeciwu byłoby traktowane jak desinteressment wierzyciela postępowaniem sanacyjnym zmierzającym do zbiorowego zaspokojenia wierzycieli.

 

Wierzyciel nie wnoszący sprzeciwu staje się wierzycielem „pasywnym” w postępowaniu sanacyjnym. Zgodnie z art. 65 ust. 7 PrRestr wierzyciel nieumieszczony w spisie wierzytelności traci uprawnienia uczestnika postępowania z dniem uprawomocnienia się postanowienia o oddaleniu jego sprzeciwu lub bezskutecznego upływu terminu do jego złożenia albo uprawomocnienia się postanowienia uwzględniającego sprzeciw co do umieszczenia jego wierzytelności. W ramach postępowania restrukturyzacyjnego przeprowadza się głosowanie nad układem, a zatem aktywny wierzyciel ma pewne kompetencje w sferze decyzyjnej (art. 113, 119 PrRestr). W myśl art. 164 ust. 3 PrRestr tylko uczestnicy postępowania mogą pisemnie zgłaszać zastrzeżenia przeciwko układowi. Co bardzo ważne, sąd restrukturyzacyjny może odmówić zatwierdzenia układu, jeżeli jego warunki są rażąco krzywdzące dla wierzycieli, którzy głosowali przeciw układowi i zgłosili zastrzeżenia (art. 165 ust. 2 PrRestr). Brak statusu uczestnika postępowania wobec niewniesienia sprzeciwu co do braku uznania wierzytelności na liście uniemożliwi wierzycielowi ewentualny udział w radzie wierzycieli. Innymi słowy stawką dla wniesienia sprzeciwu może być istotna „sprawczość” w ramach postępowania sanacyjnego.

 

Ponadto jeżeli zarządca masy sanacyjnej dokona sprzedaży ze skutkiem egzekucyjnym składników majątkowych dłużnika może dojść do zaspokojenia „aktywnych” wierzycieli (uczestników postępowania) jeszcze w toku postępowania sanacyjnego (art. 323 PrRestr).

 

Wreszcie należy pamiętać, że koszty procesu obciążają wierzyciela wszczynającego postępowanie, jeżeli nie było przeszkód do umieszczenia wierzytelności w całości w spisie wierzytelności wskutek wniesienia sprzeciwu (art. 310 PrRestr).

 

 

W przypadku braku wniesienia sprzeciwu przez wierzyciela zarządca mógłby w późniejszym procesie powoływać się na zarzut niedopełnienia uprawnień wierzyciela. Zarzut taki, sam w sobie, nie byłby jednak podstawą do oddalenia powództwa. Przyjęcie przez wierzyciela założenia, że jego sprzeciw co do nieuznania wierzytelności nie zostanie uwzględniony w postępowaniu restrukturyzacyjnym i od razu wystąpienie z pozwem w praktyce w pewien sposób osłabia jego pozycję w sporze.

 

Gdyby postępowanie sanacyjne zostało umorzone i doszłoby do ogłoszenia upadłości, wówczas i tak nie byłoby możliwości prowadzenia kontradyktoryjnego procesu albowiem zachodzi przejściowy braku drogi sądowej jako następstwo ogłoszenia upadłości (o tym dalej). Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym (art. 236 PrUp), dokonane w terminie, nie podlega żadnej opłacie. Należałoby zatem rekomendować ostrożność z opłaceniem powództwa w toku postępowania sanacyjnego w przypadku wysokiego prawdopodobieństwa ogłoszenia upadłości dłużnika, np. w związku z możliwością złożenia uproszczonego wniosku o upadłość.

 

Zgodnie z art. 145 ust. 1 PrUp postępowanie sądowe w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Sytuacja powyższa dotyczy przypadku wytoczenia powództwa przez wierzyciela przed ogłoszeniem upadłości. A zatem dla stosowania art. 145 ust. 1 PrUp wierzyciel musiałby pozwać dłużnika jeszcze w czasie trwania postępowania sanacyjnego. W tym jednak przypadku wierzyciel musi ponieść koszty sądowe, bez pewności czy będzie mógł uzyskać ich realny zwrot. Teoretycznie mniej korzystna jest sytuacja wierzyciela, który nie wytoczył powództwa przed ogłoszeniem upadłości. W myśl art. 263 PrUp odmowa uznania wierzytelności nie stanowi przeszkody do jej dochodzenia we właściwym trybie. Z uwzględnieniem art. 145 ust. 1 PrUp dochodzenie wierzytelności, której odmówiono uznania, jest możliwe d o p i e r o po umorzeniu lub zakończeniu postępowania upadłościowego (a zatem po programowym wyczerpaniu majątku upadłego). Niemniej owa „korzyść” nie wydaje się uzasadniać poniesienia wydatku kosztów sądowych od pozwu wytoczonego przed ogłoszeniem upadłości, chyba że majątek dłużnika jest tak rozległy, że dawałby gwarancje zaspokojenia wierzyciela.

 

 

 

 

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017