Śmierć wspólników spółki jawnej. Zagadnienia praktyczne.
13 października 2021

Blog

 

 

Zastrzeżenia co do wydawanych opinii prawnych:

 

(1) Niniejsza opinia prawna korzysta ze swobody wypowiedzi i jest jedynie poglądem prawniczymym w danej sprawie; została ona przygotowana w oparciu o wiedzę autora i odzwierciedla jego poglądy naukowe; nie jest jednak wykluczone prezentowanie innego poglądu doktrynalnego/orzeczniczego/praktycznego niż zawarty w niniejszej opinii. Klient/Zleceniodawca nie może narzucać ani sposobu argumentacji ani wniosków opinii prawnej. (2) Przy wydawaniu niniejszej opinii prawnej za podstawę stanu faktycznego przyjęto tylko te informacje, które zostały wyraźnie podane w niniejszej opinii. Opinia odnosi się do zdarzeń post factum, chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej w jej treści. (3) Odpowiedzialność cywilna autora opinii ograniczona jest do wyskości faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. Warunkiem bezwzględnym posługiwania się niniejszą opinią, przez kogokolwiek, jest bezwarunkowa akceptacja wskazanych zastrzeżeń co do zasad odpowiedzialności. (4) Niektóre fragmenty niniejszej opinii prawnej albo nawet cała jej treść – w wymiarze abstrakcyjnym, bez możliwości identyfukacji Klienta/Zleceniodawcy – zostały, zostaną przekazane względnie mogą zostać przekazane do wydawnictw prawniczych, lub wydawnictw o podobnym charakterze, celem publikacji jako artykułu prawniczego (względnie innej postaci wydawniczej). Jak również mogą zostać umieszczone na blogu http://adamusrafal.pl W konsekwencji cała treść niniejszej opinii podlega ochronie prawa autorskiego; przy ewentualnym publicznym wykorzystywaniu poglądów prawnych wyrażonych w niniejszej opinii należy powołać się na autora (prof. UO dr hab. Rafał Adamus) i datę wydania opinii. (5) Opinia może być podstawą do sporządzenia przez jej autora glosy krytycznej albo aprobującej w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądu lub innego organu które zapadło lub zapadnie w sprawie dotyczącej opinii. Rozdstrzygnięcie sądu lub innego organu może zostać przekazane przez autora do skomentowania innym przedstawicielom doktryny samodzielnie albo wespół z autorem. (6) Opinia została sporządzona w języku polskim. (7) Niniejsza opinia prawna może być okazywana przez Klienta/Zleceniodawcę dowolnym osobom trzecim i instytucjom. Może być ponadto – według dyspozycji Klienta/Zleceniodawcy - powielana przez kogokolwiek w dowolnej liczbie egzemplarzy. Opinia może zostać opublikowana na stronie internetowej Klienta/Zleceniodawcy. Opinia nie może być wykorzystana – w całości lub w części – w interesie innej osoby niż Klient/Zleceniodawca bez uregulowania osobnego wynagrodzenia za jej sporządzenie. (8) Niniejsza opinia prawna bazuje na stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania niniejszej opinii, chyba że z jej treści wynika co innego. (9) Niniejsza opinia prawna może być pierwszą albo kolejną wydaną na zadany temat. (10) Problem prawny zawarty w niniejszej opinii może być wykorzystywany w działalności dydaktycznej.

 

Regulamin świadczenia usług Kancelarii Radcy Prawnego Rafał Adamus

 

  1. Usługi prawne świadczone są przez Kancelarię zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych i zasadami etyki radcy prawnego. Kancelaria zobowiązana jest do należytej staranności przy świadczeniu usług prawnych na rzecz Klienta.

  2. Kancelaria świadczy usługi w szczególności w formie:

  1. przygotowywania opinii prawnych

  2. porad prawnych

  3. reprezentacji przed organami stosującymi prawo

  4. dyżurów prawnych

  1. Kancelaria świadczy usługi w godzinach otwarcia biura:

  1. w poniedziałki od 9.00 do 17.00

  2. od wtorku do czwartku od. 8.00 do 17.00

  3. w piątki od 8.00 do 12.00

  1. Kancelaria zobowiązana jest do zachowania poufności i do ścisłego przestrzegania tajemnicy zawodowej.

  2. Klient przedkładając Kancelarii zapytanie prawne jednocześnie składa zlecenie dna świadczenie usług prawnych. Z ważnych powodów Kancelaria może odmówić Klientowi świadczenia usług prawnych.

  3. W przypadku zlecenia sporządzenia opinii prawnej Klient obowiązany jest sformułować na piśmie treść zapytania.

  4. Opinia prawna sporządzona przez Kancelarię wyraża jedynie pogląd prawny w danej sprawie, w oparciu o analizę doktryny prawa i judykatury. Opinia prawna nie daje gwarancji, że wyrażony w niej pogląd zostanie podzielony przez organ stosujący prawo.

  5. Treść opinii prawnej może zostać wykorzystana przez Kancelarię dla potrzeb publikacji naukowych i popularnonaukowych, bez ujawnienia tożsamości Klienta ani tożsamości danej sprawy.

  6. Klient ma obowiązek przedstawić Kancelarii stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą, bez zatajania czegokolwiek.

  7. W przypadku przedstawienia przez Kancelarię możliwości różnych rozwiązań prawnych w danej kwestii wybór sposobu prowadzenia sprawy należy wyłącznie do Klienta.

  8. Kancelaria może podzlecać prowadzenie powierzonych jej spraw innym osobom, a w tym – w szczególności – może udzielać pełnomocnictw substytucyjnych w sprawach sądowych i administracyjnych.

  9. Klient ponosi wszelkie koszty sądowe, skarbowe i podatkowe prowadzonych spraw, w tym w szczególności opłaty sądowe, koszty pozyskania niezbędnych dokumentów, opłaty od pełnomocnictwa, koszty biegłych, koszty postępowania egzekucyjnego. Kancelaria nie pokrywa tych kosztów ze swojego wynagrodzenia za świadczone usługi.

  10. Klient ponosi koszty dojazdów Kancelarii w jego sprawach poza miasto Gliwice. W przypadku środków lokomocji publicznej, Kancelaria ma prawo korzystać z najszybszego środka lokomocji w pierwszej klasie.

  11. Koszty obsługi biurowej sprawy ponosi kancelaria.

  12. Komunikacja Kancelarii z Klientem, w tym przesyłanie pism i dokumentów, a w szczególności wezwania i zobowiązania sądów, odbywa się za pośrednictwem poczty elektronicznej Kancelarii i Klienta, chyba że Kancelaria uzna za właściwy także inny sposób komunikowania się.

  13. Klient obowiązany jest do dostarczenia niezbędnych dokumentów dla prowadzenia sprawy oraz obowiązany jest wskazać inne znane mu źródła dowodowe dla prowadzenia sprawy. Klient odpowiada za prawdziwość przedłożonych dokumentów (innych źródeł dowodowych, np. fotokopii)

  14. W związku ze świadczonymi usługami Kancelaria wystawia faktury VAT. Wysokość wynagrodzenia Kancelarii określa umowa (w tym także umowa ustna) Kancelarii z Klientem. Kancelaria może żądać zaliczki na poczet prowadzonej sprawy.

  15. Z tytułu świadczonych usług Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości trzykrotności faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości wynagrodzenia netto za trzy miesiące.

  16. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria może wypowiedzieć umowę, jeżeli nie otrzyma wynagrodzenia za dwa pełne okresy płatności.

  17. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez Kancelarię następuje na ostatni adres wskazany przez Klienta. Klient może wypowiedzieć pełnomocnictwo Kancelarii w każdym czasie.

  18. Akta prowadzonej sprawy przechowywane są przez Kancelarię przez 10 (dziesięć) lat od zamknięcia sprawy.

  19. Kancelaria na żądanie Klienta przekazuje mu kopie akt sprawy za uprzednim zwrotem kosztów sporządzenia tych kopii.

  20. Pisemna umowa z Klientem może określić odmienne zasady świadczenia usług niż określone w niniejszym Regulaminie. Nie dopuszcza się ustnych odstępstw od treści niniejszego Regulaminu.

  21. Regulamin niniejszy wchodzi w życie z dniem 1 października 2012 roku.

 

Śmierć dwóch wspólników spółki jawnej a byt tej spółki. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 k.s.h. rozwiązanie spółki powodują: śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości (tzw. zasada ogólna). Można postawić tezę, że śmierć obu wspólników spółki jawnej (w jednym dniu) też nie powoduje jej rozwiązania. Niemniej w literaturze przedmiotem kontrowersji była kwestia, czy możliwość wstąpienia spadkobierców w miejsce zmarłego wspólnika zachodzi w przypadku spółek dwuosobowych. Spółka jawna jako handlowa spółka osobowa ma podmiotowość prawną indywidualną i niezależną od podmiotowości jej wspólników. Treść art. 60 § 1 k.s.h. wskazuje, że dopuszczalne jest zawarcie w umowie spółki postanowienia, że śmierć wspólnika nie powoduje rozwiązania spółki, a w miejsce zmarłego wspólnika wstępuje jeden, kilku lub wszyscy jego spadkobiercy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyr. z 26.10.2007 r. (I SA/Po 593/07): "Jako wadliwy należy ocenić pogląd, że śmierć wspólnika w spółce jawnej jest równoznaczna z ustaniem bytu prawnego tej spółki i skutkuje wygaśnięciem z mocy prawa decyzji o nadaniu jej NIP. Dwuosobowa spółka jawna nie ulega rozwiązaniu z powodu śmierci wspólnika, jeżeli w umowie spółki została zamieszczona regulacja o dalszym istnieniu spółki ze spadkobiercami zmarłego wspólnika. W takim przypadku liczba wspólników nie ulega zmianie, gdyż w miejsce zmarłego wchodzą jego spadkobiercy. Ponieważ spółka trwa, nie zachodzi przesłanka do usunięcia z obrotu prawnego decyzji o nadaniu jej NIP”. Śmierć dwóch jedynych wspólników spółki jawnej nie powoduje jej rozwiązania. Niemniej spółka jawna, z chwilą śmierci wszystkich jej wspólników jest atypowa. Dopóty nie przejmą prowadzenia jej spraw przynajmniej dwaj spadkobiercy będzie tworem hybrydalnym.

 

Pełnomocnictwa udzielone przez spółkę jawną. Pełnomocnictwo udzielone przez spółkę jawną, działającą przez swoich wspólników, co do zasady zachowują byt prawny na wypadek śmierci wspólników. Mocodawcą jest spółka jawna. Spółka jawna ma osobny od jej wspólników byt prawny. Powstaje problem, kto może prowadzić sprawy spółki wobec śmierci jej wszystkich wspólników. Pełnomocnik – dla swego bezpieczeństwa prawnego – powinien zachować przynajmniej staranność negotiorum gestora (prowadzącego cudze sprawy bez zlecenia).

 

Ogół praw i obowiązków w spółce jawnej jako dobro podlegające dziedziczeniu. Ogół praw i obowiązków w spółce jawnej (art. 10 k.s.h.) może być przedmiotem obrotu inter vivos i mortis causa na zasadzie art. 922 k.c. Ogół praw i obowiązków w spółce jawnej podlega dziedziczeniu. W miejsce zmarłych wspólników wchodzą ich spadkobiercy. Kwestia powyższa budzi pewne kontrowersje. Przepis art. 60 k.s.h. nie zawiera jednoznacznego stwierdzania, że spadkobiercy wspólnika spółki jawnej stają się wspólnikami tej spółki. Niemniej przyjmuje się, że stosownie do przepisu art. 60 § 1 k.s.h. wspólnicy mogą zamieścić w umowie spółki klauzulę, na podstawie której spadkobiercy wspólnika wstąpią na jego miejsce w razie jego śmierci. Prezentowany jest też pogląd, że co prawda „udział spółkowy" nie podlega wprawdzie dziedziczeniu (nie jest składnikiem spadku), ale przepis art. 60 KSH zawiera szczególną wobec prawa spadkowego regulację jego przejścia. W razie zawarcia w umowie spółki jawnej wspomnianej klauzuli następstwa dochodzi do "sukcesji syngularnej mortis causa". Wyrażono również zapatrywanie, że przewidziane w umowie spółki wstąpienie spadkobiercy na miejsce zmarłego wspólnika nie następuje automatycznie z chwilą otwarcia spadku, lecz wymaga zgody spadkobiercy i jest podstawą do złożenia przez niego stosownego oświadczenia.

 

Wymóg przyjęcia spadku. Formalnie art. 925 k.c. stanowi, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, czyli z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 k.c.). Warunkiem wstąpienia spadkobierców w ogół praw i obowiązków zmarłego wspólnika jest przyjęcie przez spadkobiercę spadku. Spadkobiercy, którzy przyjęli spadek, wstępują do spółki jawnej w miejsce zmarłego wspólnika na podstawie postanowień umowy spółki i nie muszą dla skuteczności tej czynności składać dodatkowych oświadczeń. Jednakże ze względów praktycznych powinni poinformować spółkę o przyjęciu spadku i o pozostaniu w spółce, podając swoje dane. Spółka zobowiązana jest bowiem do zgłoszenia zmiany danych dotyczących wspólników do KRS.

 

Sposób przyjęcia spadku. Zgodnie z art. 1012 k.c. spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Zgodnie z art. 1018 § 3 k.p.c. oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku powinno być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym.

 

Sposób identyfikacji spadkobierców. Kto jest spadkobiercą z punktu widzenia spółki jawnej? Zgodnie z art. 1025 § 1 k.p.c. albo sąd spadkowy na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę albo notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. Zgodnie z art. 1025 § 2 k.p.c. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą.

 

Tytuł dziedziczenia. Zgodnie z art. 926 § 1 k.c. powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Przepis art. 926 § 2 k.c. precyzuje, że dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

 

Dziedziczenie ustawowe. Zgodnie z art. 931 § 1 k.c. w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Prawo polskie nie różnicuje dziedziczenia dzieci spadkodawcy w zależności od tego, czy dziecko urodziło się w małżeństwie, czy też pochodzi ze związku pozamałżeńskiego.

 

Relacje między spadkobiercami w spółce jawnej. Zgodnie z art. 60 § 1 k.s.h. jeżeli umowa spółki stanowi, że prawa, jakie miał zmarły wspólnik, służą wszystkim spadkobiercom wspólnie, a nie zawiera w tym względzie szczególnych postanowień, wówczas do wykonywania tych praw spadkobiercy powinni wskazać spółce jedną osobę. Czynności dokonane przez pozostałych wspólników przed takim wskazaniem wiążą spadkobierców wspólnika. W myśl art. 60 § 2 k.s.h. przeciwne postanowienia umowy są nieważne (tzw. zasada ogólna). Przy zastrzeżeniu w umowie, że prawa wynikające z uczestnictwa w spółce służą wszystkim spadkobiercom, nie następuje rozszerzenie składu osobowego spółki. Ustawodawca na gruncie art. 60 KSH zdaje się nie traktować spadkobierców, którym według umowy mają przysługiwać prawa zmarłego wspólnika wspólnie, jak samodzielnych wspólników, z których każdemu (indywidualnie) przysługują prawa i obowiązki wspólnika. W takiej sytuacji spadkobiercy są „łącznym wspólnikiem". Reprezentowane jest także odmienne stanowisko w tej kwestii według którego prawa i obowiązki zmarłego wspólnika (zarówno korporacyjne, jak i majątkowe) nabywa każdy spadkobierca wspólnika, który stał się wspólnikiem jawnym. Niemniej umowa spółki jawnej nie stanowi, że prawa, jakie miał zmarły wspólnik, służą wszystkim spadkobiercom wspólnie. W konsekwencji w przypadku wielości spadkobierców nastąpi rozszerzenie składu osobowego spółki jawnej.

 

Żądanie spadkobiercy przekształcenia spółki w spółkę komandytową. Zgodnie z treścią art. 583 k.s.h w przypadku śmierci wspólnika spółki jawnej jego spadkobierca może żądać przekształcenia tej spółki w spółkę komandytową i przyznania mu statusu komandytariusza. Spółka powinna uwzględnić żądanie spadkobiercy zmarłego wspólnika, chyba że pozostali wspólnicy podejmą uchwałę o rozwiązaniu spółki. Spadkobiercom wspólnika spółki jawnej przysługuje żądanie przekształcenia spółki jawnej w spółkę komandytową w trybie art. 583 k.s.h. tylko wówczas, gdy umowa spółki jawnej dopuszcza możliwość wstąpienia do spółki spadkobierców zmarłego wspólnika, co ma miejsce w badanej sprawie.

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017