Przelew wierzytelności przyszłych.
17 czerwca 2019

Blog

Co do zasady w piśmiennictwie dopuszcza się przelew wierzytelności przyszłych, przy czym sporem objęte jest m.in. zagadnienie, czy do takiego przelewu przepisy o cesji stosuje się wprost czy jedynie w drodze analogii.[1] Niemniej na potrzeby niniejszego opracowania wystarcza przyjęcie aksjomatu dopuszczalności przelewu wierzytelności przyszłych. Zasada dopuszczalność przelewu wierzytelności przyszłych nie budzi również większych wątpliwości w orzecznictwie.[2]

Dalej podnieść należy, że pojęcie „wierzytelności przyszłe” jest wieloznaczne. W literaturze przedmiotu K. Zawada do wierzytelności przyszłych zalicza, po pierwsze, wierzytelności z czynności prawnych dokonanych pod warunkiem zawieszającym lub z zastrzeżeniem terminu początkowego, przed ziszczeniem się owego warunku lub przed nadejściem terminu.[3] Po drugie, do wierzytelności przyszłych zalicza się takie wierzytelności, co do których stan faktyczny uzasadniający ich powstanie ziścił się jedynie częściowo.[4] W obu powyższych przypadkach w danej chwili nie istnieje jeszcze wierzytelność ale jedynie jej ekspektatywa (zalążek).[5] Po trzecie, do wierzytelności przyszłych zalicza się takie wierzytelności „których powstanie jest w całości sprawą przyszłości.” W tym przypadku nie tylko nie istnieje wierzytelność ale także nie istnieje nawet jej ekspektatywa. „Co najwyżej można wówczas mówić o nadziei na powstanie wierzytelności.” Są to tzw. wierzytelności przyszłe sensu stricto albo tzw. wierzytelności ewentualne[6]

 

Dalej powstaje dylemat w jakim momencie dochodzi do przejścia wierzytelności przyszłej na nabywcę (cesjonariusza). Innymi słowy jest to, w zasadzie, pytanie o moment powstania skutku rozporządzenia wierzytelnością przyszłą. Wskazana kwestia była przedmiotem zainteresowania m.in. ze strony judykatury. Sąd Najwyższy w wyroku z 16 października 2002r.[7] podniósł, że „warunkiem skutecznej cesji wierzytelności jest istnienie tego prawa. Dlatego wierzytelność przyszła może przejść na nabywcę dopiero z chwilą jej powstania. Powyższe wymaganie należy uznać za spełnione, gdy umowa dotycząca przelewu wierzytelności przyszłej zawiera dane pozwalające ustalić w chwili zaistnienia określonej wierzytelności, iż to właśnie ona była objęta zawartą wcześniej umową.” W innym orzeczeniu z 26 września 2002r.[8] Sąd Najwyższy potwierdził, że pełny skutek umowy cesji wierzytelności przyszłej należy łączyć z powstaniem wierzytelności określonej w umowie cesji. Chodzi tu przede wszystkim o powstanie wierzytelności na rzecz cedenta rozporządzającego prawem przyszłym.” Podobne stanowisko zajmowane jest w piśmiennictwie.[9]

 

Wieloznaczność pojęcia „wierzytelności przyszłe” prowadzi do rozproszenia problemu skuteczności przelewu wierzytelności przyszłych w kontekście upadłości cedenta (zbywcy). Wobec powyższych uwag co do momentu skuteczności przelewu wierzytelności przyszłych, dalsze rozważania należy zawęzić do sytuacji, w której skutek rozporządzenia wierzytelnością przyszłą nie powstał w chwili ogłoszenia upadłości cedenta.

 

Sąd Najwyższy w wyroku z 3 kwietnia 2003r.[10] podniósł, że „brak wierzytelności czyni umowę o przelew wierzytelności nieskuteczną prawnie.” Wierzytelność przyszła, przelana przed ogłoszeniem upadłości cedenta może, z różnych przyczyn, w ogóle nie powstać. Na przykład powstanie wierzytelności przyszłej może zależeć od wykonania przez upadłego umowy wzajemnej.

 

 

[1] K. Zawada, w: System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część ogólna, pod red. A. Olejniczka, t. VI, Warszawa 2009, s. 1030

[2] Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 30 grudnia 2008r., I ACa 927/08 podniósł, że „w sytuacji prawnej skuteczności przelewu wierzytelności przyszłej (wierzytelności nadziei), w umowie faktoringowej nie sposób nie brać pod uwagę, że cesjonariusz nabywa wierzytelność w takim stanie, w jakim znajduje się ona w chwili przejścia na nabywcę z powstaniem skutku rozporządzającego wcześniej zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności przyszłych (art. 510 § 1 k.c.). Oznacza to, że w zakresie cesji wierzytelności przyszłej nie może być stosowana ogólna reguła z art. 513 § 1 k.c.” Z kolei Sąd Najwyższy w wyroku z 20 lutego 2008r., II CSK 445/07, OSNC 2009, nr 5, poz. 72 podniósł, że przedmiotem przelewu mogą być zindywidualizowane części wierzytelności przyszłej. Inne orzecznictwo zostanie zaprezentowane w dalszej części niniejszego opracowania.

[3] K. Zawada, w: System…, s. 1028 i tam cyt. literatura

[4] K. Zawada, w: System…, s. 1028 – 1029

[5] K. Zawada, w: System…, s. 1029

[6] K. Zawada, w: System…, s. 1029

[7] V CKN 1471/00

[8] III CKN 346/01

[9] H. Ciepła, w: G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, Cz. Żuławska, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, wyd. 8, Warszawa 2007, s. 676

[10] V CKN 1630/00

 

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017