Pozew o ustalenie - art. 189 k.p.c.
14 czerwca 2019

Blog

Przepis art. 189 k.p.c. wskazuje, że powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.[1] Z powództwem o ustalenie może wystąpić każdy.

W doktrynie uważa się chodzi tu o stosunek prawny wyznaczony przez przepis prawa prywatnego[2]. Niemniej prezentowane jest również stanowisko, że brak jest jakichkolwiek ograniczeń związanych z charakterem stosunku prawnego podlegającemu ustaleniu. Powód może żądać ustalenia każdego stosunku prawnego oraz prawa, pod warunkiem że nie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej[3]. Ustalenie stosunku prawnie uregulowanego zachodzi nie tylko między osobami, ale także między osobami a rzeczami[4]. Przedmiotem żądania procesowego o ustalenie mogą być poszczególne elementy stosunku prawnego[5].

Przedmiotem ustalenia w wyroku sądu nie mogą być fakty chyba, że są to fakty prawotwórcze[6].

 

Warunkiem powództwa o ustalenie jest istnienie interesu prawnego po stronie powoda. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że „zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, strona ma (…) interes prawny w żądaniu ustalenia istnienia stosunku prawnego lub prawa wówczas, gdy istnieje niepewność prawa lub stosunku prawnego z przyczyn faktycznych lub prawnych. Jeżeli jednak strona może dochodzić ochrony swych praw, np. przez wytoczenie powództwa o zasądzenie lub o ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa, istnienie interesu prawnego w ustaleniu jest zasadniczo wykluczone. W szczególności, o występowaniu interesu prawnego świadczy możliwość stanowczego zakończenia w tej drodze sporu, natomiast przeciwko jego istnieniu - możliwość uzyskania pełniejszej ochrony praw powoda w drodze innego powództwa. W takich przypadkach ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa ma charakter prejudycjalny, co oznacza, że jego dokonanie jest niezbędne dla zweryfikowania dochodzonych roszczeń majątkowych. Sądy orzekają wówczas na podstawie tego ustalenia o roszczeniach majątkowych, co nie prowadzi do objęcia dokonanego ustalenia sentencją wydanego orzeczenia. Natomiast odmienna sytuacja występuje wówczas, gdy ustalenie jest pracownikowi niezbędne w celu usunięcia obiektywnej niezgodności między treścią umowy o pracę a rzeczywistym charakterem zatrudnienia realizowanego w spornym okresie, co może okazać się konieczne dla zweryfikowania różnych uprawnień, które nie są jeszcze określone lub zaktualizowane, ale mogą być przedmiotem potencjalnych roszczeń w przyszłości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2017 r., I PK 132/16, LEX nr 2309608).”[8]

 

[1] Por. Z. Resich, W. Siedlecki, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 1975, s. 334; por. E. Wengerek, Powództwo o ustalenie, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 1959, s. 13, Z. Resich, Istota procesu cywilnego, Warszawa 1985, s. 61 i n. E. Nowińska, M. du Vall, Powództwo o ustalenie w sprawach z zakresu własności przemysłowej, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego 2007, nr 4, s. 337, J. Mokry, Przedmiot samoistnych powództw ustalających [w:] K. Korzan (red.), Studia z procesu cywilnego, Katowice 1986, s. 136, P. Białas, Zakres kognicji sądów pracy w sprawach o ustalenie stosunku prawnego lub prawa, Rocznik Administracji i Prawa, rok XIII, s. 276 i n.

[2] E. Warzocha, Ustalenie stosunku prawnego lub prawa w sądowym postępowaniu cywilnym, Warszawa 1982, s. 69-71.

[3] Z. Resich, W. Siedlecki, Kodeks..., s. 334

[4] E. Wengerek, Powództwo…, s. 18.

[5] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21września 1965 r., II CR 265/65, OSP 1966, nr 11, poz. 243.

[6] H. Dolecki, Postępowanie cywilne zarys wykładu, Warszawa 2006

[8] Wyrok z 5.09.2017r., II PK 206/16

 

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017