Polisa ubezpieczeniowa a upadłość.
25 lutego 2019

Blog

 

Umowa ubezpieczenia należy do rodziny umów nazwanych. Zgodnie z treścią art. 805 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel (zakład ubezpieczeń) zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.[1] Jest to na tyle doniosły typ umowy, że ustawodawca zdecydował się w sposób odrębny uregulować w Prawie upadłościowym zagadnienie wpływu upadłości ubezpieczającego na niektóre rodzaje umowy ubezpieczenia (art. 115 p.u.). Niemniej regulacja Prawa upadłościowego jest w tym zakresie mocno wybiórcza i nie rozwiązuje bynajmniej wszystkich pojawiających się problemów praktycznych jak i teoretycznych. 

Umowy ubezpieczenia można generalnie podzielić na umowy ubezpieczenia majątkowego i umowy ubezpieczenia osobowego. Podział ten ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia przepisów Prawa upadłościowego i Prawa restrukturyzacyjnego. Według art. 805 § 2 k.c. świadczenie ubezpieczyciela przy ubezpieczeniu majątkowym polega w szczególności na zapłacie określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku, a przy ubezpieczeniu osobowym - umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej. Przepis art. 821 k.c. precyzuje, że przedmiotem ubezpieczenia majątkowego może być każdy interes majątkowy, który nie jest sprzeczny z prawem i daje się ocenić w pieniądzu. Z kolei zgodnie z art. 829 § 1 k.c, ubezpieczenie osobowe może w szczególności dotyczyć: przy ubezpieczeniu na życie - śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez nią oznaczonego wieku, natomiast przy ubezpieczeniu następstw nieszczęśliwych wypadków - uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci wskutek nieszczęśliwego wypadku.

Według innego kryterium wyróżnić należy umowy ubezpieczenia obowiązkowego, w ramach którego ustawodawca zakłada dla ubezpieczającego obowiązek kontraktowania, i umowy ubezpieczenia dobrowolnego.

Z punktu widzenia przepisów upadłościowych ma znaczenie, iż Sąd Najwyższy w jednym z orzeczeń przyjął, że umowa ubezpieczenia nie jest umową wzajemną w rozumieniu art. 487 § 2 k.c.[2] Zgodnie z art. 98 ust. 1 p.u. jeżeli w dniu ogłoszenia upadłości zobowiązania z umowy wzajemnej nie zostały wykonane w całości lub części, syndyk może, za zgodą sędziego-komisarza, wykonać zobowiązanie upadłego i zażądać od drugiej strony spełnienia świadczenia wzajemnego lub od umowy odstąpić ze skutkiem na dzień ogłoszenia upadłości. Z kolei w myśl art. 98 ust. 1c p.u. jeżeli w dniu ogłoszenia upadłości upadły był stroną umowy innej niż umowa wzajemna, syndyk może od umowy odstąpić, chyba że ustawa przewiduje inny skutek. Przepisy o odstąpieniu od umowy wzajemnej stosuje się odpowiednio.

 

 

[1] Z literatury zob. np. M. Krajewski, Świadczenie ubezpieczyciela w umowie ubezpieczenia, PS 2011, nr 11-12, s. 7 i n., M. Fras, Regulacja prawna umowy ubezpieczenia w ustawodawstwie niemieckim, PUG 2009, nr 7, s. 20 i n., B. Kucharski, Uwagi o nowej regulacji umowy ubezpieczenia, Palestra 2008, nr 1-2, s. 38 i n., D. Fuchs, Podwójne (wielokrotne) ubezpieczenie de lege lata oraz de lege ferenda, PPH 2006, nr 6, s. 24 i n., K. Malinowska, Umowa ubezpieczenia w nowym ustawodawstwie ubezpieczeniowym - uwagi krytyczne, cz. I, M.Prawn. 2004, nr 4, s. 159 i n., K.Malinowska, Umowa ubezpieczenia w nowym ustawodawstwie ubezpieczeniowym - uwagi krytyczne, cz. II, M.Prawn. 2004, nr 5, s. 220 i n., M. Krajewski, Zmiany regulacji umowy ubezpieczenia w Kodeksie cywilnym, M.Prawn. 2003, nr 23, s. 1067 i n., D. Fuchs, Działalność ubezpieczeniowa w świetle Konwencji Brukselskiej - Lugano o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń w sprawach cywilnych i gospodarczych, Rejent 1999, nr 3, s. 60 i n., P. Paradowski, Ubezpieczenia kontraktów eksportowych, Rejent 1998, nr 3, s. 96 i n., F. Małysz, Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej (OC) doradców podatkowych, PUG 1998, nr 6, s. 13 i n., C. Gawlas, Ogólna charakterystyka ubezpieczeń osobowych w Polsce oraz perspektywy rozwoju, M.Podat. 1996, nr 12, s. 358 i n., M. Mandecki, Charakter prawny ogólnych warunków ubezpieczenia w nowych uregulowaniach normatywnych, Rejent 1992, nr 3-4, s. 67 i n., J. Ławrynowicz Janusz, Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego w zakresie ubezpieczeń majątkowych i osobowych, NP 1991, nr 1-3, s. 136 i n.

[2] Wyrok z 20 października 2006 IV CSK 125/06, OSNC-ZD 2008, nr 1, poz. 7

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017