Podmiotowość prawna związku międzygminnego.
18 czerwca 2019

Blog

 

 

Standardowe zastrzeżenia co do wydawanych opinii prawnych.

 

(1) Niniejsza opinia prawna korzysta ze swobody wypowiedzi i jest jedynie poglądem prawniczymym w danej sprawie; została ona przygotowana w oparciu o wiedzę autora i odzwierciedla jego poglądy naukowe; nie jest jednak wykluczone prezentowanie przez inne osoby lub instytucje innego poglądu doktrynalnego/orzeczniczego/praktycznego niż zawarty w niniejszej opinii. (2) Niniejsza opinia została w całości przygotowana przez jej autora, bez pomocy asystentów/ innych osób. (3) Niniejsza opinia odzwierciedla obiektywne poglądy autora. Wnioski opinii nie są determinowane życzeniem Klienta/Zleceniodawcy. Klient/Zleceniodawca nie może narzucać ani sposobu argumentacji ani wniosków opinii prawnej. (4) Przy wydawaniu niniejszej opinii prawnej za podstawę stanu faktycznego przyjęto tylko te informacje, które zostały wyraźnie podane w niniejszej opinii. Opinia odnosi się do zdarzeń przeszłych (opinia post factum), chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej w jej treści. (5) Odpowiedzialność cywilna autora opinii ograniczona jest do wyskości faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. Warunkiem bezwzględnym posługiwania się niniejszą opinią, przez kogokolwiek, jest bezwarunkowa akceptacja wskazanych zastrzeżeń co do zasad odpowiedzialności. (6) Niektóre fragmenty niniejszej opinii prawnej albo nawet cała jej treść merytoryczna – w wymiarze abstrakcyjnym, bez możliwości identyfikacji Klienta/Zleceniodawcy – zostały, zostaną przekazane względnie mogą zostać przekazane do wydawnictw prawniczych, lub wydawnictw o podobnym charakterze (w tym potrali internetowych), celem publikacji jako artykułu prawniczego (względnie innej postaci wydawniczej). Jak również mogą zostać umieszczone na blogu http://adamusrafal.pl. (7) Cała treść niniejszej opinii – jak i jej poszczególne fragmenty – podlega ochronie prawa autorskiego; przy ewentualnym publicznym wykorzystywaniu poglądów prawnych wyrażonych w niniejszej opinii należy powołać się na autora (prof. UO dr hab. Rafał Adamus) i datę wydania opinii. (8) Opinia może być podstawą do sporządzenia przez jej autora glosy krytycznej albo aprobującej w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądu lub innego organu (w szczególności decyzji administracyjnej) które zapadło lub zapadnie w sprawie dotyczącej opinii. Rozdstrzygnięcie sądu lub innego organu może zostać przekazane przez autora do skomentowania innym przedstawicielom doktryny samodzielnie albo wespół z autorem. (9) Opinia została sporządzona w języku polskim. (10) Niniejsza opinia prawna może być okazywana przez Klienta/Zleceniodawcę dowolnym osobom trzecim i instytucjom. Może być ponadto – według dyspozycji Klienta/Zleceniodawcy - powielana przez kogokolwiek w dowolnej liczbie egzemplarzy. Opinia może zostać opublikowana na stronie internetowej Klienta/Zleceniodawcy. Opinia nie może być wykorzystana – w całości lub w części – w interesie innej osoby niż Klient/Zleceniodawca – o ile co innego nie wynika z treści umowy - bez uregulowania osobnego wynagrodzenia za jej sporządzenie. (11) Niniejsza opinia prawna bazuje na stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania niniejszej opinii, chyba że z jej treści wynika co innego. (12) Niniejsza opinia prawna może być pierwszą albo kolejną wydaną na zadany temat. (13) Problem prawny zawarty w niniejszej opinii może być wykorzystywany w działalności dydaktycznej. (14) Umowa o przygotowanie opinii prawnej podlega prawu polskiemu.

 

 

Standardowe oświadczenie o braku konfliktu interesów dla Zlecającego opinię prawną

 

W związku ze zleceniem przygotowania opinii prawnej dla Zlecającego oświadczam, że nie pozostaję w związku ze stanem faktycznym opisanym w opinii prawnej w jakimkolwiek świadomym konflikcie interesów, a w szczególności:

  • nie jestem członkiem organów spółek handlowych, przedstawicielem lub pełnomocnikiem przedsiębiorców pozostających w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem opinii;
  • nie byłem wcześniej proszony o sporządzenie opinii prawej – ani nie sporządzałem takiej opinii - przez osobę pozostającą w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem niniejszej opinii;
  • nie wydawałem wcześniejszej opinii prawnej, która byłaby sprzeczna z treścią niniejszej opinii;

wynik niniejszej opinii nie dotyczy moich interesów ani interesów osób mi bliskich.

 

 

Regulamin świadczenia usług Kancelarii Radcy Prawnego Rafał Adamus

 

  1. Usługi prawne świadczone są przez Kancelarię zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych i zasadami etyki radcy prawnego. Kancelaria zobowiązana jest do należytej staranności przy świadczeniu usług prawnych na rzecz Klienta.

  2. Kancelaria świadczy usługi w szczególności w formie:

  1. przygotowywania opinii prawnych

  2. porad prawnych

  3. reprezentacji przed organami stosującymi prawo

  4. dyżurów prawnych

  1. Kancelaria świadczy usługi w godzinach otwarcia biura:

  1. w poniedziałki od 9.00 do 17.00

  2. od wtorku do czwartku od. 8.00 do 17.00

  3. w piątki od 8.00 do 12.00

  1. Kancelaria zobowiązana jest do zachowania poufności i do ścisłego przestrzegania tajemnicy zawodowej.

  2. Klient przedkładając Kancelarii zapytanie prawne jednocześnie składa zlecenie dna świadczenie usług prawnych. Z ważnych powodów Kancelaria może odmówić Klientowi świadczenia usług prawnych.

  3. W przypadku zlecenia sporządzenia opinii prawnej Klient obowiązany jest sformułować na piśmie treść zapytania.

  4. Opinia prawna sporządzona przez Kancelarię wyraża jedynie pogląd prawny w danej sprawie, w oparciu o analizę doktryny prawa i judykatury. Opinia prawna nie daje gwarancji, że wyrażony w niej pogląd zostanie podzielony przez organ stosujący prawo.

  5. Treść opinii prawnej może zostać wykorzystana przez Kancelarię dla potrzeb publikacji naukowych i popularnonaukowych, bez ujawnienia tożsamości Klienta ani tożsamości danej sprawy.

  6. Klient ma obowiązek przedstawić Kancelarii stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą, bez zatajania czegokolwiek.

  7. W przypadku przedstawienia przez Kancelarię możliwości różnych rozwiązań prawnych w danej kwestii wybór sposobu prowadzenia sprawy należy wyłącznie do Klienta.

  8. Kancelaria może podzlecać prowadzenie powierzonych jej spraw innym osobom, a w tym – w szczególności – może udzielać pełnomocnictw substytucyjnych w sprawach sądowych i administracyjnych.

  9. Klient ponosi wszelkie koszty sądowe, skarbowe i podatkowe prowadzonych spraw, w tym w szczególności opłaty sądowe, koszty pozyskania niezbędnych dokumentów, opłaty od pełnomocnictwa, koszty biegłych, koszty postępowania egzekucyjnego. Kancelaria nie pokrywa tych kosztów ze swojego wynagrodzenia za świadczone usługi.

  10. Klient ponosi koszty dojazdów Kancelarii w jego sprawach poza miasto Gliwice. W przypadku środków lokomocji publicznej, Kancelaria ma prawo korzystać z najszybszego środka lokomocji w pierwszej klasie.

  11. Koszty obsługi biurowej sprawy ponosi kancelaria.

  12. Komunikacja Kancelarii z Klientem, w tym przesyłanie pism i dokumentów, a w szczególności wezwania i zobowiązania sądów, odbywa się za pośrednictwem poczty elektronicznej Kancelarii i Klienta, chyba że Kancelaria uzna za właściwy także inny sposób komunikowania się.

  13. Klient obowiązany jest do dostarczenia niezbędnych dokumentów dla prowadzenia sprawy oraz obowiązany jest wskazać inne znane mu źródła dowodowe dla prowadzenia sprawy. Klient odpowiada za prawdziwość przedłożonych dokumentów (innych źródeł dowodowych, np. fotokopii)

  14. W związku ze świadczonymi usługami Kancelaria wystawia faktury VAT. Wysokość wynagrodzenia Kancelarii określa umowa (w tym także umowa ustna) Kancelarii z Klientem. Kancelaria może żądać zaliczki na poczet prowadzonej sprawy.

  15. Z tytułu świadczonych usług Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości trzykrotności faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości wynagrodzenia netto za trzy miesiące.

  16. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria może wypowiedzieć umowę, jeżeli nie otrzyma wynagrodzenia za dwa pełne okresy płatności.

  17. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez Kancelarię następuje na ostatni adres wskazany przez Klienta. Klient może wypowiedzieć pełnomocnictwo Kancelarii w każdym czasie.

  18. Akta prowadzonej sprawy przechowywane są przez Kancelarię przez 10 (dziesięć) lat od zamknięcia sprawy.

  19. Kancelaria na żądanie Klienta przekazuje mu kopie akt sprawy za uprzednim zwrotem kosztów sporządzenia tych kopii.

  20. Pisemna umowa z Klientem może określić odmienne zasady świadczenia usług niż określone w niniejszym Regulaminie. Nie dopuszcza się ustnych odstępstw od treści niniejszego Regulaminu.

  21. Regulamin niniejszy wchodzi w życie z dniem 1 października 2012 roku.

 

Związek międzygminny jest podmiotem prawa publicznego. Wniosek taki wynika m.in. ze sformułowania art. 65 ust. 1, który stanowi o wykonywaniu przez związek zadań publicznych w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. W rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewody Świętokrzyskiego z 8.1.2008, NK.I-0911/6/08 wskazano, że „istota związku międzygminnego polega na tym, że zainteresowane gminy określają, jakie zadania, należące do zakresu ich działania, będą wykonywane wspólnie i w tym celu tworzą samodzielny byt prawny w postaci związku, na który przenoszą wykonywanie tych zadań. Prawa i obowiązki gmin uczestniczących w związku, dotyczące wykonywania zadań przekazanych związkowi, przechodzą na związek.” W istocie rzeczy związek stanowi nową strukturę prawną względem tworzących go gmin. Jedną z cech związku jako podmiotu prawa publicznego jest jego samodzielność. W piśmiennictwie C. Kociński, Odwołanie przewodniczącego związku międzygminnego, NZS 2002, nr 4, s. 37 i n. podnosi, że „przepisy powszechnie obowiązujące w tym ustawy o samorządzie gminnym nie przewidują, aby gminy, które utworzyły związek międzygminny, miały jakiekolwiek bezpośrednie, instytucjonalne uprawnienia kontrolne w stosunku do utworzonego przez nie związku. Prawa do dokonywania czynności kontrolnych przez organy gmin nie można wywieść również ze stosunku kierowania czy nadzoru, gdyż pomiędzy związkiem a gminami nie zachodzą tego typu stosunki.” Związek jako odrębny podmiot prawa nie jest tożsamy ani z tworzącymi go gminami ani tym bardziej z organami gmin. Tytułem przykładu można podnieść, iż w piśmie SKO z 16.5.2005, SKO/413/P/05, wskazano że związek „nie może być uznany za organ jednostki samorządu terytorialnego, a posiadane przez niego nieruchomości winny być opodatkowane podatkiem od nieruchomości.”

 

Osobowość prawna związku w płaszczyźnie prawa prywatnego jest kategorią służebną względem podmiotowości prawnej związku międzygminnego w płaszczyźnie prawa publicznego.

 

Natura osobowości prawnej związku międzygminnego należy do zagadnień spornych w nauce prawa. Związek międzygminny jest podmiotem który podejmuje zachowania zarówno w płaszczyźnie prawa administracyjnego jak i prawa cywilnego. W piśmiennictwie L. Rajca, Spór o konstrukcję osobowości publicznoprawnej samorządu terytorialnego, PS 2001, nr 7-8, s. 26 i n. podniósł, że „osobowość prawna samorządu terytorialnego ma dwojakie znaczenie: >po pierwsze oznacza zdolność do występowania w stosunkach cywilno-prawno-majątkowych - we własnym imieniu, po drugie oznacza kompetencje do wykonywania, również w imieniu własnym, władzy publicznej: w tym drugim przypadku mówi się często o podmiotowości publicznoprawnej, która stanowi wyraz szczególnego prawnego statusu miasta (gminy) w systemie państwowo-prawnym<. W literaturze podkreśla się, że osoba prawa publicznego podlega nie tylko temu prawu. Jako podmiot występujący w sferze prawa cywilnego (np. jako właściciel) podlega również jego przepisom.” Por. M. Ofiarska, Formy…, s. 475. Z kolei R. Cybulska, w: B. Dolnicki, M. Augustyniak, R. Cybulska, J. Glumińska – Pawlic, J. Jagoda, A. Jochymczyk, A. Matan, Cz. Martysz, T. Moll, A. Wierzbica, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, pod red. B. Dolnickiego, Warszawa 2010, s. 808 wskazuje, że związek posiada „zarówno osobowość publicznoprawną, jak i cywilnoprawną.” Warto zaznaczyć, że w przypadku związku ustawodawca osobno reguluje zagadnienie przejęcia praw i obowiązków gmin uczestniczących w związku i osobno reguluje zagadnienia powstania osobowości prawnej związku. Zgodnie z art. 64 ust. 3 prawa i obowiązki gmin uczestniczących w związku międzygminnym, związane z wykonywaniem zadań przekazanych związkowi, przechodzą na związek z dniem ogłoszenia statutu związku. Z kolei art. 68 ust. 2 stanowi, że związek nabywa osobowość prawną po zarejestrowaniu, z dniem ogłoszenia statutu.

 

Należy zatem wyraźnie odróżnić podmiotowość publicznoprawną związku jako podmiotu prawa publicznego od osobowości prawnej związku w płaszczyźnie stosunków prywatnoprawnych. Pojęcie „osobowości prawnej” jest, jak wspomniano, terminem prawa cywilnego. Na temat pojęcia osobowości prawnej zob. np. J. Frąckowiak, w: System prawa prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna, pod red. M. Safjana, t. I, Warszawa 2007, s. 1006 i n. W płaszczyźnie prawa cywilnego związek międzygminny stanowi zatem osobę prawną. W piśmiennictwie A. Całus, Konstrukcja i rodzaje osób prawnych, ich rejestracja i zakres regulacji w kodeksie cywilnym, Prz.Leg. 1997, nr 2, s. 40 i n. wskazał, że przepis art. 33 k.c. za substrat osoby prawnej przyjmuje „jednostkę organizacyjną" Zdaniem tego Autora „oznacza to, że nabycie kwalifikacji osoby prawnej uzależnione jest od tego, czy daną jednostkę można uznać za >jednostkę organizacyjną<; wprawdzie pojęcie >organizacja< (>organizacyjna<) jest określeniem szerokim i mało precyzyjnym, niemniej można przyjąć, że w każdym przypadku zakłada istnienie zindywidualizowanych organów; uzasadniony zatem staje się pogląd, według którego polski k.c. sprowadził sprawę konstrukcji osoby prawnej do istnienia organów powiązanych z bliżej nie określoną >jednostką<. [...] Jednostka organizacyjna, aby mogła stanowić substrat osoby prawnej, musi mieć statut; ta właściwość osoby prawnej wynika z art. 35 i art. 38 [k.c.].

Związek międzygminny powstaje dla realizacji zadań publicznych. Osobowość prawna jako szczególny status podmiotu prawa cywilnego jest pochodną utworzenia podmiotu predestynowanego do realizacji zadań publicznych. Innymi słowy osobowość prawna związku międzygminnego w rozumieniu prawa prywatnego nie jest celem samym w sobie, ale jest jednym z narzędzi dla realizacji zadań publicznych. W literaturze przedmiotu podnosi się, że osobowość prawna związku jest rękojmią samodzielności prawnej działania związku. R. Cybulska, w: Ustawa…, s. 808, A . Błaś, Funkcje osobowości prawnej gmin i związku komunalnego, Przegląd Prawa i Administracji 1996, nr XXXV, s. 36.

 

Związek posiada w ł a s n ą osobowość prawną. Zgodnie z art. 33 k.c. osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Przepisem szczególnym w rozumieniu art. 33 k.c. jest komentowany art. 65 ust. 2, który w sposób wyraźny przyznaje związkowi osobowość prawną (por. wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2008r., II CSK 502/07 zgodnie z którym „nie można uznać osobowości prawnej na zasadzie domniemania ani obowiązywania jakiejkolwiek normy zwyczajowej”).

 

W tym kontekście wskazać należy na wyrok Sądu Najwyższego z 23 października 2003r., V CK 387/02, OSNC 2004, nr 12, poz. 196 w brzmieniu: „dłużnik nie może przedstawić do potrącenia Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Ministra Skarbu Państwa, wzajemnych wierzytelności, które ma w stosunku do innych państwowych jednostek organizacyjnych” Podobnie dłużnik związku nie może przedstawić do potrącenia wierzytelności gminy uczestniczącej w związku i odwrotnie: dłużnik gminy nie może przedstawić do potrącenia wierzytelności wobec związku,

 

Z uwagi na fakt, że związek dysponuje składnikami mienia komunalnego przekazanemu mu przez jednostki samorządu terytorialnego, które są uczestnikami związku, związek kwalifikowany jest jako „komunalna” osoba prawna. L. Kieres, Związki i porozumienia komunalne, ST 1991, nr 10, s. 15, M . Ofiarska, Formy publicznoprawne współdziałania jednostek samorządu terytorialnego, s. 444

 

Na marginesie uwag o związku komunalnym wypada postawić wniosek de lege ferenda aby art. 33 k.c. odnoszący się do problematyki osobowości prawnej wskazywał w treści swojej regulacji nie tylko Skarb Państwa ale również podmioty prawa publicznego utworzone w oparciu o przepisy o samorządzie terytorialnym, niezależnie od tego, że te ostatnie przepisy nadają osobowość prawną powoływanym przez siebie podmiotom prawa publicznego.

Związek międzygminny jest osobą prawną prawa prywatnego szczególnego rodzaju. Związku nie można traktować jako sui generis spółki (pomimo, że spółki kapitałowe można tworzyć w dowolnych celach niekoniecznie związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej). Z jednej strony związek międzygminny jest podmiotem prawa publicznego, któremu przyznana została osobowość prawna dla zwiększenia jego operatywności, wobec faktu, że z istoty rzeczy związek będzie stroną stosunków cywilnoprawnych. Podobnie zresztą osobowość prawną ma Skarb Państwa (art. 33 k.c.) jako podmiot praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych, które dotyczą mienia państwowego a nie należą do innych państwowych osób prawnych (art. 34 k.c.), czy tworzące związek komunalny gminy. Z drugiej strony istnieje numerus clausus spółek, a przepisy o związkach międzygminnych nie odsyłają do przepisów prawa spółek.

 

Powstanie związku ma podwójny charakter prawny. Po pierwsze, jest to zdarzenie podlegające regulacji prawa administracyjnego. Po drugie, powstanie związku jest zdarzeniem z płaszczyzny prawa cywilnego.

 

Związek może wykonywać poruczone mu zadania w sposób bezpośredni albo pośredni. W tym drugim przypadku związek może tworzyć inne jednostki organizacyjne, w tym osoby prawne (będące przedsiębiorcami), i zawierać umowy z innymi podmiotami. Por. uchwała RIO w Kielcach z 19.6.1995, 147/95, OwSS 1995, nr 4, s. 156.

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017