O obowiązku zapłaty przewoźnego przez odbiorcę przesyłki.
27 grudnia 2018

Blog

 

 

Standardowe zastrzeżenia co do wydawanych opinii prawnych.

 

(1) Niniejsza opinia prawna korzysta ze swobody wypowiedzi i jest jedynie poglądem prawniczymym w danej sprawie; została ona przygotowana w oparciu o wiedzę autora i odzwierciedla jego poglądy naukowe; nie jest jednak wykluczone prezentowanie przez inne osoby lub instytucje innego poglądu doktrynalnego/orzeczniczego/praktycznego niż zawarty w niniejszej opinii. (2) Niniejsza opinia została w całości przygotowana przez jej autora, bez pomocy asystentów/ innych osób. (3) Niniejsza opinia odzwierciedla obiektywne poglądy autora. Wnioski opinii nie są determinowane życzeniem Klienta/Zleceniodawcy. Klient/Zleceniodawca nie może narzucać ani sposobu argumentacji ani wniosków opinii prawnej. (4) Przy wydawaniu niniejszej opinii prawnej za podstawę stanu faktycznego przyjęto tylko te informacje, które zostały wyraźnie podane w niniejszej opinii. Opinia odnosi się do zdarzeń przeszłych (opinia post factum), chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej w jej treści. (5) Odpowiedzialność cywilna autora opinii ograniczona jest do wyskości faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. Warunkiem bezwzględnym posługiwania się niniejszą opinią, przez kogokolwiek, jest bezwarunkowa akceptacja wskazanych zastrzeżeń co do zasad odpowiedzialności. (6) Niektóre fragmenty niniejszej opinii prawnej albo nawet cała jej treść merytoryczna – w wymiarze abstrakcyjnym, bez możliwości identyfikacji Klienta/Zleceniodawcy – zostały, zostaną przekazane względnie mogą zostać przekazane do wydawnictw prawniczych, lub wydawnictw o podobnym charakterze (w tym potrali internetowych), celem publikacji jako artykułu prawniczego (względnie innej postaci wydawniczej). Jak również mogą zostać umieszczone na blogu http://adamusrafal.pl. (7) Cała treść niniejszej opinii – jak i jej poszczególne fragmenty – podlega ochronie prawa autorskiego; przy ewentualnym publicznym wykorzystywaniu poglądów prawnych wyrażonych w niniejszej opinii należy powołać się na autora (prof. UO dr hab. Rafał Adamus) i datę wydania opinii. (8) Opinia może być podstawą do sporządzenia przez jej autora glosy krytycznej albo aprobującej w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądu lub innego organu (w szczególności decyzji administracyjnej) które zapadło lub zapadnie w sprawie dotyczącej opinii. Rozdstrzygnięcie sądu lub innego organu może zostać przekazane przez autora do skomentowania innym przedstawicielom doktryny samodzielnie albo wespół z autorem. (9) Opinia została sporządzona w języku polskim. (10) Niniejsza opinia prawna może być okazywana przez Klienta/Zleceniodawcę dowolnym osobom trzecim i instytucjom. Może być ponadto – według dyspozycji Klienta/Zleceniodawcy - powielana przez kogokolwiek w dowolnej liczbie egzemplarzy. Opinia może zostać opublikowana na stronie internetowej Klienta/Zleceniodawcy. Opinia nie może być wykorzystana – w całości lub w części – w interesie innej osoby niż Klient/Zleceniodawca – o ile co innego nie wynika z treści umowy - bez uregulowania osobnego wynagrodzenia za jej sporządzenie. (11) Niniejsza opinia prawna bazuje na stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania niniejszej opinii, chyba że z jej treści wynika co innego. (12) Niniejsza opinia prawna może być pierwszą albo kolejną wydaną na zadany temat. (13) Problem prawny zawarty w niniejszej opinii może być wykorzystywany w działalności dydaktycznej. (14) Umowa o przygotowanie opinii prawnej podlega prawu polskiemu.

 

 

Standardowe oświadczenie o braku konfliktu interesów dla Zlecającego opinię prawną

 

W związku ze zleceniem przygotowania opinii prawnej dla Zlecającego oświadczam, że nie pozostaję w związku ze stanem faktycznym opisanym w opinii prawnej w jakimkolwiek świadomym konflikcie interesów, a w szczególności:

  • nie jestem członkiem organów spółek handlowych, przedstawicielem lub pełnomocnikiem przedsiębiorców pozostających w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem opinii;
  • nie byłem wcześniej proszony o sporządzenie opinii prawej – ani nie sporządzałem takiej opinii - przez osobę pozostającą w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem niniejszej opinii;
  • nie wydawałem wcześniejszej opinii prawnej, która byłaby sprzeczna z treścią niniejszej opinii;

wynik niniejszej opinii nie dotyczy moich interesów ani interesów osób mi bliskich.

 

 

Regulamin świadczenia usług Kancelarii Radcy Prawnego Rafał Adamus

 

  1. Usługi prawne świadczone są przez Kancelarię zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych i zasadami etyki radcy prawnego. Kancelaria zobowiązana jest do należytej staranności przy świadczeniu usług prawnych na rzecz Klienta.

  2. Kancelaria świadczy usługi w szczególności w formie:

  1. przygotowywania opinii prawnych

  2. porad prawnych

  3. reprezentacji przed organami stosującymi prawo

  4. dyżurów prawnych

  1. Kancelaria świadczy usługi w godzinach otwarcia biura:

  1. w poniedziałki od 9.00 do 17.00

  2. od wtorku do czwartku od. 8.00 do 17.00

  3. w piątki od 8.00 do 12.00

  1. Kancelaria zobowiązana jest do zachowania poufności i do ścisłego przestrzegania tajemnicy zawodowej.

  2. Klient przedkładając Kancelarii zapytanie prawne jednocześnie składa zlecenie dna świadczenie usług prawnych. Z ważnych powodów Kancelaria może odmówić Klientowi świadczenia usług prawnych.

  3. W przypadku zlecenia sporządzenia opinii prawnej Klient obowiązany jest sformułować na piśmie treść zapytania.

  4. Opinia prawna sporządzona przez Kancelarię wyraża jedynie pogląd prawny w danej sprawie, w oparciu o analizę doktryny prawa i judykatury. Opinia prawna nie daje gwarancji, że wyrażony w niej pogląd zostanie podzielony przez organ stosujący prawo.

  5. Treść opinii prawnej może zostać wykorzystana przez Kancelarię dla potrzeb publikacji naukowych i popularnonaukowych, bez ujawnienia tożsamości Klienta ani tożsamości danej sprawy.

  6. Klient ma obowiązek przedstawić Kancelarii stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą, bez zatajania czegokolwiek.

  7. W przypadku przedstawienia przez Kancelarię możliwości różnych rozwiązań prawnych w danej kwestii wybór sposobu prowadzenia sprawy należy wyłącznie do Klienta.

  8. Kancelaria może podzlecać prowadzenie powierzonych jej spraw innym osobom, a w tym – w szczególności – może udzielać pełnomocnictw substytucyjnych w sprawach sądowych i administracyjnych.

  9. Klient ponosi wszelkie koszty sądowe, skarbowe i podatkowe prowadzonych spraw, w tym w szczególności opłaty sądowe, koszty pozyskania niezbędnych dokumentów, opłaty od pełnomocnictwa, koszty biegłych, koszty postępowania egzekucyjnego. Kancelaria nie pokrywa tych kosztów ze swojego wynagrodzenia za świadczone usługi.

  10. Klient ponosi koszty dojazdów Kancelarii w jego sprawach poza miasto Gliwice. W przypadku środków lokomocji publicznej, Kancelaria ma prawo korzystać z najszybszego środka lokomocji w pierwszej klasie.

  11. Koszty obsługi biurowej sprawy ponosi kancelaria.

  12. Komunikacja Kancelarii z Klientem, w tym przesyłanie pism i dokumentów, a w szczególności wezwania i zobowiązania sądów, odbywa się za pośrednictwem poczty elektronicznej Kancelarii i Klienta, chyba że Kancelaria uzna za właściwy także inny sposób komunikowania się.

  13. Klient obowiązany jest do dostarczenia niezbędnych dokumentów dla prowadzenia sprawy oraz obowiązany jest wskazać inne znane mu źródła dowodowe dla prowadzenia sprawy. Klient odpowiada za prawdziwość przedłożonych dokumentów (innych źródeł dowodowych, np. fotokopii)

  14. W związku ze świadczonymi usługami Kancelaria wystawia faktury VAT. Wysokość wynagrodzenia Kancelarii określa umowa (w tym także umowa ustna) Kancelarii z Klientem. Kancelaria może żądać zaliczki na poczet prowadzonej sprawy.

  15. Z tytułu świadczonych usług Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości trzykrotności faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości wynagrodzenia netto za trzy miesiące.

  16. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria może wypowiedzieć umowę, jeżeli nie otrzyma wynagrodzenia za dwa pełne okresy płatności.

  17. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez Kancelarię następuje na ostatni adres wskazany przez Klienta. Klient może wypowiedzieć pełnomocnictwo Kancelarii w każdym czasie.

  18. Akta prowadzonej sprawy przechowywane są przez Kancelarię przez 10 (dziesięć) lat od zamknięcia sprawy.

  19. Kancelaria na żądanie Klienta przekazuje mu kopie akt sprawy za uprzednim zwrotem kosztów sporządzenia tych kopii.

  20. Pisemna umowa z Klientem może określić odmienne zasady świadczenia usług niż określone w niniejszym Regulaminie. Nie dopuszcza się ustnych odstępstw od treści niniejszego Regulaminu.

  21. Regulamin niniejszy wchodzi w życie z dniem 1 października 2012 roku.

 

 

Polskimi aktami prawnymi, które regulują warunki wykonywania umowy przewozu są: Kodeks cywilny i ustawa Prawo przewozowe. Przepisy kodeksu cywilnego mają charakter generalny względem ustawy Prawo przewozowe z dnia 15 listopada 1984r. i znajdują subsydiarne zastosowanie jedynie do kwestii, które nie są unormowane w tej ustawie (art. 90 ustawy).

Przede wszystkim wskazać należy, iż ustawa Prawo przewozowe reguluje przewóz osób i rzeczy, wykonywany odpłatnie na podstawie umowy, przez uprawnionych do tego przewoźników, z wyjątkiem transportu morskiego, lotniczego i konnego (art. 1 ustawy). Przepisy ustawy Prawo przewozowe stosuje się odpowiednio do przewozu nieodpłatnego wykonywanego przez przewoźnika. Przepisy ustawy stosuje się do przewozów międzynarodowych, jeżeli umowa międzynarodowa nie stanowi inaczej (art. 1 ust. 3 ustawy).

Zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe przez przyjęcie przesyłki i listu przewozowego odbiorca zobowiązuje się do zapłaty należności ciążących na przesyłce.

Z treści powołanego ust. 1 wynika, że umowa przewozu przesyłki towarowej stanowi specyficzną odmianę umowy na rzecz osoby trzeciej, którą jest odbiorca. Przez cały czas trwania umowy jej stroną jest nadawca, zaś odbiorca aż do momentu przyjęcia przesyłki i listu przewozowego nie jest w żaden sposób zobowiązany wobec przewoźnika. Przysługuje mu natomiast uprawnienie do żądania od przewoźnika wydania przesyłki i listu przewozowego, a przez te czynności faktycznie nawiązany zostaje stosunek zobowiązaniowy pomiędzy odbiorcą a przewoźnikiem. Uprawnienie to wynika bezpośrednio z art. 785 KC w zw. z art. 90 PrPrzew, zgodnie z którym po nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia odbiorca może w imieniu własnym wykonać wszelkie prawa wynikające z umowy przewozu, w szczególności może żądać wydania przesyłki i listu przewozowego, jeżeli jednocześnie wykona zobowiązania wynikające z tej umowy. Jest to ustawowe prawo odbiorcy, a więc nie potrzebuje on jakiegoś szczególnego upoważnienia od nadawcy. Jednakże już wcześniej odbiorca może rozporządzać przesyłką w drodze wprowadzenia zmian do umowy przewozu (art. 53).

Jak wskazuje T. Szanciło „w praktyce transportowej przewoźne zwykle uiszcza z góry nadawca. Może on jednak wskazać w umowie (zwykle w liście przewozowym) inny podmiot, który będzie zobowiązany do jego zapłaty. Pamiętać trzeba, że konieczne jest zgodne oświadczenie stron w tym zakresie, gdyż samo wskazanie przez nadawcę przesyłki w liście przewozowym osoby trzeciej jako opłacającej należności przewozowe (płatnika) nie jest równoznaczne ze zwolnieniem nadawcy lub odbiorcy przesyłki z obowiązku ich zapłaty przewoźnikowi, jeżeli skutek taki nie został objęty wolą stron umowy przewozu (por. uwagi do pkt 5 do art. 38 i cyt. tam wyr. SN z 8.6.2005 r., V CK 286/05, OSNC 2006, Nr 5, poz. 87). Oświadczenie stron (nadawcy i przewoźnika) w tym przedmiocie jest zbędne, jeżeli osobą trzecią zobowiązaną do zapłaty przewoźnego (i innych należności) miałby być odbiorca, jako że jego zobowiązanie ma charakter ustawowy. Jeżeli przesyłka zostanie odebrana przez odbiorcę, a nadawca jest zobowiązany do zapłaty przewoźnego zgodnie z umową (co jest regułą), tj. brak jest zgodnej woli stron umowy co do zwolnienia go z tego obowiązku, to odpowiedzialność nadawcy i odbiorcy z tytułu nieuiszczenia wynagrodzenia za przewóz kształtuje się na zasadach odpowiedzialności in solidum - nadawcy na podstawie umowy, odbiorcy na podstawie ustawy. Jeżeli umownie ustalono natomiast, że nadawca nie ma obowiązku zapłaty przewoźnego, odpowiedzialnym jest wskazany w umowie płatnik in solidum z odbiorcą, chyba że tym płatnikiem jest odbiorca - wówczas on jest wyłącznie odpowiedzialny z tego tytułu.”.

 

Powołać należy przy tym wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2009 r. IV CSK 492/08 w którym Sąd uznał, iż wynikające z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe zobowiązanie odbiorcy przesyłki do zapłaty należności przewozowych wobec przewoźnika istnieje nawet wtedy, gdyby ze stosunku umownego zawartego pomiędzy nadawcą a odbiorcą przesyłki wynikało, że przewoźne ma obciążać tylko nadawcę”. W wyroku z dnia 28 lutego 2006 r. III CSK 149/05 Sąd Najwyższy wskazał, iż „zgodnie z treścią art. 51 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.) odbiorca odpowiada samodzielnie wobec przewoźnika za zapłatę przewoźnego. Jest to przepis bezwzględnie obowiązujący. Strony nie mogą w sposób sprzeczny z jego treścią ukształtować umowy przewozu.”.

 

Zgodnie zaś z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2006 r. V CSK 151/06 dług odbiorcy, w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 Prawa przewozowego, powstaje z mocy ustawy z chwilą przyjęcia przesyłki wraz z listem przewozowym i istnieje w zasadzie zupełnie niezależnie od długu jakiejkolwiek innej osoby wobec przewoźnika.

 

Zwrócić należy także szczególną uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2005 r. V CK 405/05, którego teza brzmi 1. Kontrahentem przewoźnika w umowie przewozu jest nadawca (wysyłający przesyłkę), a więc na nim spoczywa - na podstawie art. 353 § 1 i 774 KC - obowiązek zapłaty przewoźnikowi wynagrodzenia. Wszelkie modyfikacje tego ustawowego obowiązku wymagają uzgodnienia przez strony umowy przewozu. 2. Obowiązku z art. 51 ust. 1 Prawa przewozowego nie może wyłączyć umowa zawarta między nadawcą i odbiorcą, gdyż w umowie tej nie uczestniczy przewoźnik, a zatem nie może ona wpływać na jego sytuację prawną."

 

Za interesujący z punktu widzenia niniejszych rozważań, należy uznać także pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 17 lutego 2006 r. V CSK 129/05, w którym Sąd uznał, że „Gdyby uznać, że art. 51 ustawy - Prawo przewozowe nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego, to zwolnienie odbiorcy z obowiązku zapłaty musiałoby nastąpić za zgodą przewoźnika.”. W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd stwierdza: „Należy w związku z tym podkreślić, że według wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1999 r., II CKN 231/98 (OSNC 1999, nr 10, poz. 179) wynikające z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz.U. Nr 53, poz. 272 ze zm.) zobowiązanie odbiorcy przesyłki do zapłaty ciążących na niej należności jest jego samoistnym zobowiązaniem wobec przewoźnika. Obowiązek ten istnieje nawet wtedy, gdy ze stosunku prawnego wynikało, że należność ta będzie obciążać nadawcę. Stanowisko to zostało następnie podzielone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2005 r., V CK 405/05. Z kolei w wyroku z dnia 8 czerwca 2005 r., V CK 286/05 (BSN 2005, nr 9, poz. 13) Sąd Najwyższy stwierdził, że wskazanie przez nadawcę przesyłki w liście przewozowym osoby trzeciej jako opłacającej należności przewozowe (płatnika) nie jest równoznaczne ze zwolnieniem nadawcy lub odbiorcy przesyłki z obowiązku ich zapłaty przewoźnikowi, jeżeli skutek taki nie został objęty wolą stron umowy przewozu. W związku z tym należy podkreślić, że gdyby uznać, że art. 51 ustawy - Prawo przewozowe nie ma - wbrew poglądowi Sądów I i II instancji - charakteru bezwzględnie obowiązującego, to zwolnienie odbiorcy z obowiązku zapłaty musiałoby nastąpić za zgodą przewoźnika. Tymczasem w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości okoliczność, że nie doszło do zawarcia umowy, która modyfikowałaby odpowiedzialności odbiorcy przesyłki. Jedynie w razie zawarcia takiej umowy musiałoby nastąpić rozstrzygnięcie, czy strony powołując się na zasadę swobody umów mogły zmienić regułę wynikającą z rozważanego przepisu.”.

 

T. Szanciło w swoim komentarzu podkreśla, iż zobowiązanie odbiorcy do zapłaty należności ciążących na przesyłce odnosi się wyłącznie do tego przewoźnika, który wydał mu przesyłkę, nawet jeżeli w procesie przewozu uczestniczyli inni przewoźnicy, dokonujący przewozu na zasadach określonych w art. 5 i 6 PrPrzew, jako że nie są oni wierzycielami solidarnymi wobec odbiorcy przesyłki. Może to spowodować jednak konieczność dochodzenia roszczeń między uczestnikami przewozu (np. w przypadku odbioru przez podprzewoźnika od odbiorcy wynagrodzenia z tytułu przewozu).

 

Należy także wskazać , iż istotną kwestią budzącą wątpliwości w doktrynie jest to, czy przewoźnik może żądać od odbiorcy zapłaty należności ciążących na przesyłce, jeżeli wydał mu ją bez wcześniejszego zgłoszenia roszczenia. Zdaniem M. Steca (Umowa przewozu w transporcie towarowym, Kraków 2005, s. 240), gdy przewoźnik w chwili odbioru przesyłki nie zgłasza żadnych roszczeń wobec odbiorcy, a w konsekwencji nie stosuje prawa zatrzymania, zaś z listu przewozowego wynika, że zobowiązanym do uiszczenia należności jest odbiorca i nie ma żadnej wzmianki o zapłaceniu tych należności, dochodzi do wygaśnięcia zobowiązania, a tym samym wygaśnięcia uprawnień przewoźnika wynikających z art. 51 ust. 1 PrPrzew. Takie stanowisko zajmują również W. Górski, K. Wesołowski (Komentarz…, s. 119), twierdząc, że przemawia za nim zasada pewności obrotu

 

Z poglądem tym nie zgadza się T. Szanciło powołując się na orzecznictwo sądów i wywodząc, iż art. 51 ust. 1 PrPrzew jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, zatem bez znaczenia pozostaje, czy w liście przewozowym znajdzie się zapis, że do uiszczenia należności ciążących na przesyłce zobowiązany jest odbiorca i czy w stosunku do niego roszczenie w tym zakresie w momencie wydania zgłosi przewoźnik. Jeżeli odbiorca przyjmie przesyłkę i list przewozowy, to powstaje po jego stronie samoistne, wynikające z ustawy zobowiązanie w stosunku do przewoźnika, które nie jest uzależnione od tego, czy zostało zamieszczone w liście przewozowym i czy przewoźnik zgłosił w stosunku do niego żądanie. Skutkiem tego jest, że zobowiązanie, o którym jest mowa w art. 51 ust. 1 PrPrzew, a więc i wiążące się z nim uprawnienie przewoźnika, nie wygasają w sytuacji, gdy przewoźnik wydał przesyłkę (i list przewozowy) odbiorcy bez wcześniejszego zgłoszenia roszczenia, a list przewozowy nie zawiera zastrzeżenia, że to na odbiorcy ciąży obowiązek uiszczenia należności. Skutku wygaśnięcia zobowiązania odbiorcy w takiej sytuacji nie przewiduje komentowany przepis (ani żaden inny), jak również nie można go w żadnym wypadku wywodzić z faktu nieskorzystania przez przewoźnika z jego ustawowego prawa (a nie obowiązku) zastawu. Takie stanowisko nie narusza zasad pewności obrotu, jako że obowiązek z art. 51 ust. 1 PrPrzew jest obowiązkiem ustawowym, a więc powszechnie znanym. Oczywiście wskazane jest natomiast zamieszczanie w liście przewozowym wzmianki o zapłacie należności za przewóz (tak: T. Szanciło, Prawo przewozowe. Komentarz., Wydawnictwo C.H. Beck).

 

Wskazać także należy na regulacje prawne zawarte w Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów z dnia 19 maja 1956 r. (Dz.U. 1962 Nr 49, poz. 238), którą to zgodnie z art. 1 ust. 1 stosuje się do wszelkiej umowy o zarobkowy przewóz drogowy towarów pojazdami, niezależnie od miejsca zamieszkania i przynależności państwowej stron, jeżeli miejsce przyjęcia przesyłki do przewozu i miejsca przewidziane dla jej dostawy, stosownie do ich oznaczenia w umowie, znajdują się w dwóch różnych krajach, z których przynajmniej jeden jest krajem umawiającym się. W art. 1 ust. 4 wskazano, iż Konwencji nie stosuje się: do przewozów wykonywanych na podstawie międzynarodowych konwencji pocztowych; do przewozów zwłok; do przewozów rzeczy przesiedlenia.

 

Zgodnie z art. 13 ust. 1 powołanej Konwencji po przybyciu towaru do miejsca przewidzianego dla jego wydania, odbiorca ma prawo żądać od przewoźnika wydania za pokwitowaniem drugiego egzemplarza listu przewozowego oraz towaru. Jeżeli stwierdzono zaginięcie towaru lub jeżeli towar nie przybył po upływie terminu przewidzianego w artykule 19, odbiorca może w imieniu własnym dochodzić wobec przewoźnika praw wynikających z umowy przewozu. Z ust. 2 zaś wynika, iż Odbiorca, który korzysta z praw, jakie mu przysługują w myśl ustępu 1 niniejszego artykułu, obowiązany jest zapłacić kwotę należności wynikającą z listu przewozowego. W przypadku sporu w tym przedmiocie przewoźnik obowiązany jest dostarczyć towar tylko wówczas, gdy odbiorca udzieli mu zabezpieczenia.

 

W tym miejscu powołać należy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2013 r. II CSK 70/13 w którym Sąd wskazał, iż „przepis art. 13 ust. 2 CMR chroni z jednej strony przewoźnika, bo zobowiązuje odbiorcę do zapłaty mu należności, które nie zostały uregulowane przez kontrahenta umownego przewoźnika czyli wysyłającego przesyłkę. Z drugiej jednak strony przepis ten chroni zarazem zasadę bezpieczeństwa obrotu, ponieważ ogranicza zakres obowiązku odbiorcy do zapłaty przewoźnikowi wyłącznie kwoty należności wynikającej z listu przewozowego. Zważyć bowiem należy, że strony umowy międzynarodowego przewozu drogowego, a więc przewoźnik i wysyłający, mogą postanowić o wyłączeniu obowiązku odbiorcy ponoszenia kosztów przewozu, osiągając taki skutek prawny poprzez zaniechanie wpisywania do listu przewozowego kwoty należności związanych z przewozem. Wynikającą z art. 13 ust. 2 CMR przesłanką powstania po stronie przewoźnika wierzytelności w stosunku do odbiorcy przesyłki o zapłatę należności związanych z wykonaniem międzynarodowego przewozu drogowego jest wyraźne określenie ich w liście przewozowym przez podanie przynajmniej tytułu (np. opłata za przewóz) oraz wysokości należności lub co najmniej podstawy do ustalenia wysokości tych należności. Powstanie określonego w art. 13 ust. 2 CMR obowiązku odbiorcy dokonania zapłaty przewoźnikowi zostało więc przez ustawodawcę międzynarodowego uwarunkowane zapewnieniem odbiorcy należności łatwego ustalenia za co i ile ma przewoźnikowi zapłacić. W piśmiennictwie przyjmuje się, że wpisy dotyczące należności znanych już w momencie zawierania umowy przewozu (m.in. wynagrodzenia za przewóz) powinny być zamieszczone w liście przewozowym już w chwili jego wystawienia i objęte konsensem stron umowy przewozu, a więc przewoźnika i wysyłającego przesyłkę.”. Dalej w powołanym wyroku Sąd podkreśla, iż „Zastosowanie przepisu prawa krajowego w postaci art. 51 ust. 1 Pr. przew. do umowy międzynarodowego przewozu drogowego towarów byłoby możliwe jedynie na podstawie art. 1 ust. 3 Pr. przew., a więc tylko wówczas, gdyby Konwencja CMR nie stanowiła inaczej. Tymczasem przesłanka ta, pozwalająca na stosowanie przepisów prawa krajowego, nie wystąpiła, ponieważ art. 13 ust. 2 CMR stanowi inaczej aniżeli art. 51 ust. 1 Pr. przew., a to dlatego, że zawiera bardziej rygorystyczną dalej idącą ochronę interesów odbiorcy przed kierowanymi do niego przez przewoźnika roszczeniami majątkowymi. Przepis art. 13 ust. 2 CMR obciąża bowiem odbiorcę obowiązkiem zapłaty przewoźnikowi wyłącznie należności wynikających z listu przewozowego, podczas gdy art. 51 ust. 1 Pr. przew. nie przewiduje takiego ograniczenia, ponieważ obciąża odbiorcę obowiązkiem zapłaty wszystkich należności ciążących na przesyłce i to niezależnie od tego, czy zostały one określone w liście przewozowym, czy też nie. Tożsama przedmiotowo materia, a mianowicie istnienia obowiązku odbiorcy zapłaty przewoźnikowi należności związanych z wykonaniem przewozu, została więc inaczej uregulowana w obu wymienionych źródłach powszechnie obowiązującego w RP prawa. Nietrafnie więc wywodzi strona skarżąca jakoby obowiązek odbiorcy zapłaty przewoźnikowi należności wynikających z przewozu nie był przedmiotem regulacji konwencji CMR. Przeciwnie, zagadnienie to jest objęte przedmiotem regulacji konwencyjnej, a okoliczność, że ustawodawca międzynarodowy uregulował je, chociaż uczynił to odmiennie, wyklucza możliwość zastosowania korzystniejszego dla powoda przepisu prawa krajowego. Przeciwne stanowisko zagrażałoby potrzebie jednolitego interpretowania i stosowania norm konwencyjnych w sferze tak specyficznej działalności międzynarodowej, jaką jest międzynarodowy transport drogowy przesyłek, dokonywany w relacjach między państwami, które ratyfikowały konwencję CMR, czyniąc ją elementem wewnętrznego porządku prawnego. W II tezie wyroku Sąd Najwyższy wskazał, iż „Artykuł 13 ust. 2 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzonej w Genewie dnia 19 mają 1956 r. (Dz. U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238), wyłącza – na podstawie art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 1173 ze zm.) - stosowanie art. 51 ust. 1 tej ustawy.”.

 

Podsumowanie:

 

Regulacje prawne dotyczące przewozów krajowych i międzynarodowych przewidują odpowiedzialność odbiorców za zapłatę należności ciążących na przesyłce, w tym w szczególności przewoźnego.  Zgodnie z art. 51 Prawa przewozowego przez przyjęcie przesyłki i listu przewozowego odbiorca zobowiązuje się do zapłaty należności ciążących na przesyłce. Przyjmuje się. Iż odbiorca ponosi wówczas odpowiedzialność za przewoźne bezwarunkowo, nawet gdy w ogóle nie miał świadomości, że jakaś kwota przewoźnego nie została przewoźnikowi zapłacona. 

 

Inaczej uregulowano to zagadnienie w transporcie międzynarodowym, gdyż w art. 13 ust. 2 Konwencji CMR wskazano, iż odbiorca odpowiada wobec przewoźnika wyłącznie za należności ujawnione w liście przewozowym. Wobec powyższego postawić można tezę, iż brak listu przewozowego bądź niewpisanie do niego należności ciążących na przesyłce zwalnia odbiorcę z odpowiedzialności w tym zakresie.

 

 

 

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017