Leasing a upadłość.
14 sierpnia 2019

Blog

 

 

Standardowe zastrzeżenia co do wydawanych opinii prawnych.

 

(1) Niniejsza opinia prawna korzysta ze swobody wypowiedzi i jest jedynie poglądem prawniczymym w danej sprawie; została ona przygotowana w oparciu o wiedzę autora i odzwierciedla jego poglądy naukowe; nie jest jednak wykluczone prezentowanie przez inne osoby lub instytucje innego poglądu doktrynalnego/orzeczniczego/praktycznego niż zawarty w niniejszej opinii. (2) Niniejsza opinia została w całości przygotowana przez jej autora, bez pomocy asystentów/ innych osób. (3) Niniejsza opinia odzwierciedla obiektywne poglądy autora. Wnioski opinii nie są determinowane życzeniem Klienta/Zleceniodawcy. Klient/Zleceniodawca nie może narzucać ani sposobu argumentacji ani wniosków opinii prawnej. (4) Przy wydawaniu niniejszej opinii prawnej za podstawę stanu faktycznego przyjęto tylko te informacje, które zostały wyraźnie podane w niniejszej opinii. Opinia odnosi się do zdarzeń przeszłych (opinia post factum), chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej w jej treści. (5) Odpowiedzialność cywilna autora opinii ograniczona jest do wyskości faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. Warunkiem bezwzględnym posługiwania się niniejszą opinią, przez kogokolwiek, jest bezwarunkowa akceptacja wskazanych zastrzeżeń co do zasad odpowiedzialności. (6) Niektóre fragmenty niniejszej opinii prawnej albo nawet cała jej treść merytoryczna – w wymiarze abstrakcyjnym, bez możliwości identyfikacji Klienta/Zleceniodawcy – zostały, zostaną przekazane względnie mogą zostać przekazane do wydawnictw prawniczych, lub wydawnictw o podobnym charakterze (w tym potrali internetowych), celem publikacji jako artykułu prawniczego (względnie innej postaci wydawniczej). Jak również mogą zostać umieszczone na blogu http://adamusrafal.pl. (7) Cała treść niniejszej opinii – jak i jej poszczególne fragmenty – podlega ochronie prawa autorskiego; przy ewentualnym publicznym wykorzystywaniu poglądów prawnych wyrażonych w niniejszej opinii należy powołać się na autora (prof. UO dr hab. Rafał Adamus) i datę wydania opinii. (8) Opinia może być podstawą do sporządzenia przez jej autora glosy krytycznej albo aprobującej w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądu lub innego organu (w szczególności decyzji administracyjnej) które zapadło lub zapadnie w sprawie dotyczącej opinii. Rozdstrzygnięcie sądu lub innego organu może zostać przekazane przez autora do skomentowania innym przedstawicielom doktryny samodzielnie albo wespół z autorem. (9) Opinia została sporządzona w języku polskim. (10) Niniejsza opinia prawna może być okazywana przez Klienta/Zleceniodawcę dowolnym osobom trzecim i instytucjom. Może być ponadto – według dyspozycji Klienta/Zleceniodawcy - powielana przez kogokolwiek w dowolnej liczbie egzemplarzy. Opinia może zostać opublikowana na stronie internetowej Klienta/Zleceniodawcy. Opinia nie może być wykorzystana – w całości lub w części – w interesie innej osoby niż Klient/Zleceniodawca – o ile co innego nie wynika z treści umowy - bez uregulowania osobnego wynagrodzenia za jej sporządzenie. (11) Niniejsza opinia prawna bazuje na stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania niniejszej opinii, chyba że z jej treści wynika co innego. (12) Niniejsza opinia prawna może być pierwszą albo kolejną wydaną na zadany temat. (13) Problem prawny zawarty w niniejszej opinii może być wykorzystywany w działalności dydaktycznej. (14) Umowa o przygotowanie opinii prawnej podlega prawu polskiemu.

 

 

Standardowe oświadczenie o braku konfliktu interesów dla Zlecającego opinię prawną

 

W związku ze zleceniem przygotowania opinii prawnej dla Zlecającego oświadczam, że nie pozostaję w związku ze stanem faktycznym opisanym w opinii prawnej w jakimkolwiek świadomym konflikcie interesów, a w szczególności:

  • nie jestem członkiem organów spółek handlowych, przedstawicielem lub pełnomocnikiem przedsiębiorców pozostających w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem opinii;
  • nie byłem wcześniej proszony o sporządzenie opinii prawej – ani nie sporządzałem takiej opinii - przez osobę pozostającą w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem niniejszej opinii;
  • nie wydawałem wcześniejszej opinii prawnej, która byłaby sprzeczna z treścią niniejszej opinii;

wynik niniejszej opinii nie dotyczy moich interesów ani interesów osób mi bliskich.

 

 

Regulamin świadczenia usług Kancelarii Radcy Prawnego Rafał Adamus

 

  1. Usługi prawne świadczone są przez Kancelarię zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych i zasadami etyki radcy prawnego. Kancelaria zobowiązana jest do należytej staranności przy świadczeniu usług prawnych na rzecz Klienta.

  2. Kancelaria świadczy usługi w szczególności w formie:

  1. przygotowywania opinii prawnych

  2. porad prawnych

  3. reprezentacji przed organami stosującymi prawo

  4. dyżurów prawnych

  1. Kancelaria świadczy usługi w godzinach otwarcia biura:

  1. w poniedziałki od 9.00 do 17.00

  2. od wtorku do czwartku od. 8.00 do 17.00

  3. w piątki od 8.00 do 12.00

  1. Kancelaria zobowiązana jest do zachowania poufności i do ścisłego przestrzegania tajemnicy zawodowej.

  2. Klient przedkładając Kancelarii zapytanie prawne jednocześnie składa zlecenie dna świadczenie usług prawnych. Z ważnych powodów Kancelaria może odmówić Klientowi świadczenia usług prawnych.

  3. W przypadku zlecenia sporządzenia opinii prawnej Klient obowiązany jest sformułować na piśmie treść zapytania.

  4. Opinia prawna sporządzona przez Kancelarię wyraża jedynie pogląd prawny w danej sprawie, w oparciu o analizę doktryny prawa i judykatury. Opinia prawna nie daje gwarancji, że wyrażony w niej pogląd zostanie podzielony przez organ stosujący prawo.

  5. Treść opinii prawnej może zostać wykorzystana przez Kancelarię dla potrzeb publikacji naukowych i popularnonaukowych, bez ujawnienia tożsamości Klienta ani tożsamości danej sprawy.

  6. Klient ma obowiązek przedstawić Kancelarii stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą, bez zatajania czegokolwiek.

  7. W przypadku przedstawienia przez Kancelarię możliwości różnych rozwiązań prawnych w danej kwestii wybór sposobu prowadzenia sprawy należy wyłącznie do Klienta.

  8. Kancelaria może podzlecać prowadzenie powierzonych jej spraw innym osobom, a w tym – w szczególności – może udzielać pełnomocnictw substytucyjnych w sprawach sądowych i administracyjnych.

  9. Klient ponosi wszelkie koszty sądowe, skarbowe i podatkowe prowadzonych spraw, w tym w szczególności opłaty sądowe, koszty pozyskania niezbędnych dokumentów, opłaty od pełnomocnictwa, koszty biegłych, koszty postępowania egzekucyjnego. Kancelaria nie pokrywa tych kosztów ze swojego wynagrodzenia za świadczone usługi.

  10. Klient ponosi koszty dojazdów Kancelarii w jego sprawach poza miasto Gliwice. W przypadku środków lokomocji publicznej, Kancelaria ma prawo korzystać z najszybszego środka lokomocji w pierwszej klasie.

  11. Koszty obsługi biurowej sprawy ponosi kancelaria.

  12. Komunikacja Kancelarii z Klientem, w tym przesyłanie pism i dokumentów, a w szczególności wezwania i zobowiązania sądów, odbywa się za pośrednictwem poczty elektronicznej Kancelarii i Klienta, chyba że Kancelaria uzna za właściwy także inny sposób komunikowania się.

  13. Klient obowiązany jest do dostarczenia niezbędnych dokumentów dla prowadzenia sprawy oraz obowiązany jest wskazać inne znane mu źródła dowodowe dla prowadzenia sprawy. Klient odpowiada za prawdziwość przedłożonych dokumentów (innych źródeł dowodowych, np. fotokopii)

  14. W związku ze świadczonymi usługami Kancelaria wystawia faktury VAT. Wysokość wynagrodzenia Kancelarii określa umowa (w tym także umowa ustna) Kancelarii z Klientem. Kancelaria może żądać zaliczki na poczet prowadzonej sprawy.

  15. Z tytułu świadczonych usług Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości trzykrotności faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości wynagrodzenia netto za trzy miesiące.

  16. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria może wypowiedzieć umowę, jeżeli nie otrzyma wynagrodzenia za dwa pełne okresy płatności.

  17. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez Kancelarię następuje na ostatni adres wskazany przez Klienta. Klient może wypowiedzieć pełnomocnictwo Kancelarii w każdym czasie.

  18. Akta prowadzonej sprawy przechowywane są przez Kancelarię przez 10 (dziesięć) lat od zamknięcia sprawy.

  19. Kancelaria na żądanie Klienta przekazuje mu kopie akt sprawy za uprzednim zwrotem kosztów sporządzenia tych kopii.

  20. Pisemna umowa z Klientem może określić odmienne zasady świadczenia usług niż określone w niniejszym Regulaminie. Nie dopuszcza się ustnych odstępstw od treści niniejszego Regulaminu.

  21. Regulamin niniejszy wchodzi w życie z dniem 1 października 2012 roku.

Czy leasingodawca może samodzielnie podjąć decyzję o rozwiązaniu umowy leasingu z upadłym?

 

 

  1. Ustawodawca osobno reguluje wpływ upadłości na umowę leasingu. Zgodnie z art. 114 ust. 1 p.u. „w przypadku ogłoszenia upadłości korzystającego z rzeczy na podstawie umowy leasingu syndyk może, za zgodą sędziego-komisarza, odstąpić z dniem ogłoszenia upadłości od umowy leasingu. Przepisy art. 98 ust. 2 i art. 99 stosuje się odpowiednio”.

 

  1. Zgodnie z art. 7091 k.c. przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego. Umowa leasingu jest umową odpłatną, dwustronnie zobowiązującą i wzajemną.[1]

 

  1. Upadłość leasingobiorcy nie oznacza automatycznego wygaśnięcia umowy leasingu z mocy prawa. Nieważna bezwzględnie byłaby klauzula umowna przewidująca rozwiązanie umowy leasingu na wypadek upadłości.

 

  1. Decyzja co do ewentualnego rozwiązania albo kontynuowania umowy leasingu przez syndyka powinna nastąpić po rozważeniu okoliczności sprawy w świetle priorytetów, o których mowa w art. 2 p.u. Znaczenie będzie miało wysokość uregulowanej opłaty wstępnej (początkowej, inicjalnej) zaawansowanie w spłatach rat leasingowych, opcja wykupu przedmiotu leasingu, przydatność przedmiotu leasingu dla prowadzenia przedsiębiorstwa upadłego, itp.[2] Syndyk powinien kierować się czynnikiem ekonomicznym.

 

  1. Konstrukcja art. 114 p.u. prowadzi do następujących konkluzji. Brak oświadczenia syndyka o rozwiązaniu umowy leasingu właściwie oznacza, że umowa leasingu będzie kontynuowana[3]. Niemniej syndyk może również od umowy odstąpić. Nie jest to jednak jego samodzielna decyzja. Ustawodawca natomiast zamraża kompetencje leasingodawcy do jednostronnego wykonywania uprawnień kształtujących: wypowiedzenie umowy, odstąpienie od niej.

 

  1. Prawo do odstąpienia od umowy leasingu przyznane zostało wyłącznie syndykowi. Należy zatem uznać za niedopuszczalne rozwiązanie umowy leasingu przez leasingodawcę z przyczyn dotyczących upadłości leasingobiorcy. Do umowy leasingu stosuje się bowiem art. 98 ust. 2 p.u. w zw. z art. 114 ust. 1 in fine p.u. w brzmieniu: „Na żądanie drugiej strony złożone w formie pisemnej z datą pewną, syndyk w terminie trzech miesięcy oświadczy na piśmie, czy od umowy odstępuje, czy też żąda jej wykonania. Niezłożenie w tym terminie oświadczenia przez syndyka uważa się za odstąpienie od umowy.” Leasingodawca nie może zatem sam rozwiązać umowy leasingu. Posiada on jedynie kompetencję do wystąpienia do syndyka o podjęcie decyzji co do bytu prawnego umowy leasingu.

 

  1. Prawo upadłościowe wprowadza niesymetryczność pozycji stron kontraktu na wypadek ogłoszenia upadłości jednej ze stron umowy wzajemnej.[4] Dotyczy to nie tylko umów leasingu. Kontrahent upadłego nie ma prawa do samodzielnego decydowania ani o wykonaniu umowy wzajemnej ani o odstąpieniu od tej umowy. Uprawnienie do odstąpienia od umowy w związku z ogłoszeniem upadłości przysługuje wyłącznie syndykowi.[5] Przyznanie takiego uprawnienia kontrahentowi w umowie, na wypadek ogłoszenia upadłości drugiej strony, byłoby nieważne z mocy prawa (art. 58 § 1 k.c.). W konsekwencji uprawnienie przemienne syndyka, realizowane za zgodą sędziego komisarza, wyłącza możliwość złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy wzajemnej przez drugą stronę, niezależnie od tego czy prawo do odstąpienia od umowy wynika z umowy wzajemnej czy z ustawy. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że kontrahent upadłego chciałby się powołać na okoliczności w ogóle nie związane z faktem ogłoszenia upadłości. Dalej podnieść należy, iż z punktu widzenia sytuacji prawnej kontrahenta upadłego nie ma znaczenia okoliczność, że nie wiedział on o ogłoszeniu upadłości drugiej strony umowy. Jeżeli kontrahent upadłego złożył oświadczenie w przedmiocie rozwiązania umowy wzajemnej, w tym umowy leasingu, będzie ono pozbawione skutków prawnych.

 

  1. Pozycję wierzyciela (leasingodawcy) jako kontrahenta z umowy wzajemnej wyznaczają dwa instrumenty: po pierwsze, możliwość żądania od syndyka złożenia oświadczenia na piśmie czy od umowy odstępuje (art. 98 ust. 2 p.u.); po drugie, brak obowiązku wykonywania umowy wzajemnej do czasu zażądania od syndyka jej wykonania (art. 98 ust. 3 p.u.). Zatem z chwilą ogłoszenia upadłości wierzyciel upadłego jako kontrahent z umowy wzajemnej w swoim interesie powinien niezwłocznie zobowiązać syndyka do złożenia oświadczenia o losach kontraktu (umowy wzajemnej) i jednocześnie jak i wstrzymać się z wykonywaniem umowy.

 

  1. Ewentualne rozwiązanie umowy leasingu przez syndyka ma skutek na dzień ogłoszenia upadłości. W konsekwencji syndyk nie może żądać zwrotu rat leasingowych wpłaconych przed dniem ogłoszenia upadłości, natomiast może żądać ewentualnego zwrotu tych korzyści jakie leasingodawca odniósł w wyniku rozwiązania umowy przed terminem, np. w związku z poniesieniem kosztów ubezpieczenia przedmiotu leasingu.[6] Z drugiej strony „wypowiedzenie prowadzi do wygaśnięcia umowy bez prawa do odszkodowania ze strony leasingobiorcy”.[7]

 

  1. Jeżeli syndyk kontynuuje umowę leasingu, to każda ze stron może ją rozwiązać na zasadach ogólnych.

 

  1. Syndyk wykonując umowę wzajemną dokonuje płatności na rzecz kontrahenta upadłego w miarę wpływu stosownych sum do masy upadłości. Jeżeli syndyk, który po zapytaniu złożonym przez leasingodawcę w trybie art. 98 ust. 2 p.u. oświadczył o kontynuacji umowy ale następnie – wbrew umowie leasingu – nie płaci rat leasingowych, leasingodawca może dopiero wówczas wypowiedzieć umowę na zasadach ogólnych. Leasingodawca będzie mógł wypowiedzieć umowę leasingu na zasadach ogólnych, także z innych przyczyn przewidzianych dla danego typu lex contractus.

 

  1. Syndyk wykonując umowę leasingu będzie związany dotychczasowymi postanowieniami dotyczącymi treści umowy leasingu, w tym harmonogramem spłat (syndyk nie może sam nadpłacić rat leasingowych powołując się na terminarz planu likwidacyjnego, itp.), zakazem udostępniania przedmiotu leasingu osobom trzecim, itp. Należy uznać, że syndyk może odpłatnie zbyć swoje prawa i obowiązki z umowy leasingu za zgodą leasingodawcy. Taka operacja musi być uznana za dopuszczalny sposób likwidacji masy upadłości przez syndyka.

 

  1. Syndyk może skorzystać z opcji wykupu przedmiotu leasingu.

 

  1. Jeżeli umowa leasingu zostałaby rozwiązana przez leasingodawcę przed ogłoszeniem upadłości leasingobiorcy, rozwiązanie umowy leasingu jest skuteczne względem syndyka. Ogłoszenie upadłości leasingobiorcy i związane z tym kompetencje syndyka nie mogą reaktywować umowy leasingu.

 

  1. W praktyce może pojawić się sytuacja, w której leasingobiorca pozostaje w zwłoce z zapłatą rat leasingowych, a mimo to leasingodawca nie rozwiązał umowy leasingu przed ogłoszeniem upadłości leasingobiorcy. W takim przypadku, jeżeli syndyk ma zamiar kontynuować umowę leasingu, to należy bronić poglądu, że winien uregulować nie tylko bieżące raty przypadające na czas po ogłoszeniu upadłości w przypadających terminach (zgodnie z harmonogramem leasingu) ale także niezapłacone raty należne za okres przed ogłoszeniem upadłości. Syndyk dokonuje płatności w miarę wpływu potrzebnych na ten cel sum do masy upadłości.

 

  1. Dalej dodać należy, że przedmiot leasingu, o ile nie ma wątpliwości co do jego statusu prawnego nie podlega wciągnięciu do spisu inwentarza sporządzanego przez syndyka. W przypadku gdy umowa leasingu nie jest kontynuowana wydanie przedmiotu leasingu nastąpi w trybie wyłączenia przedmiotu leasingu z masy upadłości. Warto dalej powołać się na wyrok Sądu Najwyższego z 14 lipca 2010 r. V CSK 4/10 OSNC 2011/3/29, Biul.SN 2010/10/14, M.Prawn. 2011/13/724-725 z którego wynika, że niezapłacone raty wynagrodzenia, o jakich mowa w art. 70915 k.c., podlegają zmniejszeniu o korzyść uzyskaną przez finansującego na skutek zawarcia nowej umowy leasingu. Problem ten ma doniosłość praktyczną w świetle zgłoszeń wierzytelności leasingodawców. Sąd Najwyższy podniósł, że „wąskie ujmowanie korzyści nie jest trafne, nie można bowiem nie dostrzegać, że obok korzyści płynących z faktu wcześniejszej, natychmiastowej spłaty wszystkich rat niezapłaconych do końca obowiązywania umowy, leasingodawca odzyskuje także przedmiot leasingu, którym może rozporządzać. Może zatem zawrzeć nową umowę leasingu, nawet na korzystniejszych warunkach, a niezapłacone raty wynagrodzenia, o jakich mowa w art. 70915 k.c., podlegają zmniejszeniu o korzyść uzyskaną przez finansującego na skutek zawarcia nowej umowy leasingu.”

 

Wnioski:

 

  1. Po ogłoszeniu upadłości leasingobiorcy prawo do odstąpienia od umowy leasingu przyznane zostało wyłącznie syndykowi.
  2. Należy zatem uznać za niedopuszczalne rozwiązanie umowy leasingu przez leasingodawcę z przyczyn dotyczących upadłości leasingobiorcy.
  3. Leasingodawca nie może sam jednostronnie rozwiązać umowy leasingu. Posiada on jedynie kompetencję do wystąpienia do syndyka masy upadłości o podjęcie decyzji co do bytu prawnego umowy leasingu.

 

 

 

[1] R. Adamus, Roszczenie finansującego z tytułu niewykonanej przez korzystającego umowy leasingu, w: 50 lat Kodeksu cywilnego. Perspektywy rekodyfikacji. red. naukowa P. Stec, M. Załucki, Warszawa 2015, s. 265, J. Poczobut (w:) Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. J. Panowicz-Lipska, System Prawa Prywatnego, t. 8, Warszawa 2004, s. 233 i n.; M. Pazdan, Kodeksowe unormowanie umowy leasingu, Rejent 2002, nr 5; idem (w:) Kodeks cywilny, t. 2, Komentarz. Art. 450–1088, red. K. Pietrzykowski, wyd. 7, Warszawa 2013, s. 461 i n.; K. Kruczalak, Leasing, Sopot 1999; J. Brol, Umowa leasingu, Warszawa 2002; W.J. Katner, Umowa leasingu a odpowiedzialność odszkodowawcza (w:) Studia z prawa prywatnego. Księga pamiątkowa ku czci Profesor Biruty Lewaszkiewicz-Petrykowskiej, Łódź 1997; S. Włodyka, M. Spyra (w:) Prawo umów handlowych, red. S. Włodyka, System Prawa Handlowego, t. 5, Warszawa 2011, s. 562 i n.; W. Dubis (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, wyd. 4, Warszawa 2011, s. 1199 i n.; J. Dworniak, Leasing i umowy o podobnym charakterze, Warszawa 1998; M. Gołda, Leasing. Zagadnienia prawne, Warszawa 1999; A. Nowacki (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 2, Zobowiązania (art. 353–92116 KC), red. K. Osajda, Warszawa 2013, s. 1438 i n.; T. Wiśniewski (w:) Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 2, red. G. Bieniek wyd. 10, Warszawa 2011, s. 468 i n.; P. Nazaruk (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. J. Ciszewski, Warszawa 2013, s. 1170 i n.

[2] A. Jakubecki, w: Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, wyd. 2, s. 352.

[3] A. Jakubecki, w: Prawo…, wyd. 2, s. 352, S. Gurgul, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, wyd. 7, s. 423.

[4] R. Adamus, Przedsiębiorstwo upadłego w upadłości likwidacyjnej, Warszawa 2011, s. 92 i n.

[5] D. Zienkiewicz, w: Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, wyd. 2, s. 239.

[6] A. Jakubecki, w: Prawo…, wyd. 2, s. 353, S. Gurgul, Prawo…, wyd. 7, s. 422.

[7] A. Jakubecki, w: Prawo…, wyd. 2, s. 353, S. Gurgul, Prawo…, wyd. 7, s. 423.

 

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017