Konstrukcja kary umownej.
10 lutego 2019

Blog

 

 

Standardowe zastrzeżenia co do wydawanych opinii prawnych.

 

(1) Niniejsza opinia prawna korzysta ze swobody wypowiedzi i jest jedynie poglądem prawniczymym w danej sprawie; została ona przygotowana w oparciu o wiedzę autora i odzwierciedla jego poglądy naukowe; nie jest jednak wykluczone prezentowanie przez inne osoby lub instytucje innego poglądu doktrynalnego/orzeczniczego/praktycznego niż zawarty w niniejszej opinii. (2) Niniejsza opinia została w całości przygotowana przez jej autora, bez pomocy asystentów/ innych osób. (3) Niniejsza opinia odzwierciedla obiektywne poglądy autora. Wnioski opinii nie są determinowane życzeniem Klienta/Zleceniodawcy. Klient/Zleceniodawca nie może narzucać ani sposobu argumentacji ani wniosków opinii prawnej. (4) Przy wydawaniu niniejszej opinii prawnej za podstawę stanu faktycznego przyjęto tylko te informacje, które zostały wyraźnie podane w niniejszej opinii. Opinia odnosi się do zdarzeń przeszłych (opinia post factum), chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej w jej treści. (5) Odpowiedzialność cywilna autora opinii ograniczona jest do wyskości faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. Warunkiem bezwzględnym posługiwania się niniejszą opinią, przez kogokolwiek, jest bezwarunkowa akceptacja wskazanych zastrzeżeń co do zasad odpowiedzialności. (6) Niektóre fragmenty niniejszej opinii prawnej albo nawet cała jej treść merytoryczna – w wymiarze abstrakcyjnym, bez możliwości identyfikacji Klienta/Zleceniodawcy – zostały, zostaną przekazane względnie mogą zostać przekazane do wydawnictw prawniczych, lub wydawnictw o podobnym charakterze (w tym potrali internetowych), celem publikacji jako artykułu prawniczego (względnie innej postaci wydawniczej). Jak również mogą zostać umieszczone na blogu http://adamusrafal.pl. (7) Cała treść niniejszej opinii – jak i jej poszczególne fragmenty – podlega ochronie prawa autorskiego; przy ewentualnym publicznym wykorzystywaniu poglądów prawnych wyrażonych w niniejszej opinii należy powołać się na autora (prof. UO dr hab. Rafał Adamus) i datę wydania opinii. (8) Opinia może być podstawą do sporządzenia przez jej autora glosy krytycznej albo aprobującej w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądu lub innego organu (w szczególności decyzji administracyjnej) które zapadło lub zapadnie w sprawie dotyczącej opinii. Rozdstrzygnięcie sądu lub innego organu może zostać przekazane przez autora do skomentowania innym przedstawicielom doktryny samodzielnie albo wespół z autorem. (9) Opinia została sporządzona w języku polskim. (10) Niniejsza opinia prawna może być okazywana przez Klienta/Zleceniodawcę dowolnym osobom trzecim i instytucjom. Może być ponadto – według dyspozycji Klienta/Zleceniodawcy - powielana przez kogokolwiek w dowolnej liczbie egzemplarzy. Opinia może zostać opublikowana na stronie internetowej Klienta/Zleceniodawcy. Opinia nie może być wykorzystana – w całości lub w części – w interesie innej osoby niż Klient/Zleceniodawca – o ile co innego nie wynika z treści umowy - bez uregulowania osobnego wynagrodzenia za jej sporządzenie. (11) Niniejsza opinia prawna bazuje na stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania niniejszej opinii, chyba że z jej treści wynika co innego. (12) Niniejsza opinia prawna może być pierwszą albo kolejną wydaną na zadany temat. (13) Problem prawny zawarty w niniejszej opinii może być wykorzystywany w działalności dydaktycznej. (14) Umowa o przygotowanie opinii prawnej podlega prawu polskiemu.

 

 

Standardowe oświadczenie o braku konfliktu interesów dla Zlecającego opinię prawną

 

W związku ze zleceniem przygotowania opinii prawnej dla Zlecającego oświadczam, że nie pozostaję w związku ze stanem faktycznym opisanym w opinii prawnej w jakimkolwiek świadomym konflikcie interesów, a w szczególności:

  • nie jestem członkiem organów spółek handlowych, przedstawicielem lub pełnomocnikiem przedsiębiorców pozostających w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem opinii;
  • nie byłem wcześniej proszony o sporządzenie opinii prawej – ani nie sporządzałem takiej opinii - przez osobę pozostającą w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem niniejszej opinii;
  • nie wydawałem wcześniejszej opinii prawnej, która byłaby sprzeczna z treścią niniejszej opinii;

wynik niniejszej opinii nie dotyczy moich interesów ani interesów osób mi bliskich.

 

 

Regulamin świadczenia usług Kancelarii Radcy Prawnego Rafał Adamus

 

  1. Usługi prawne świadczone są przez Kancelarię zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych i zasadami etyki radcy prawnego. Kancelaria zobowiązana jest do należytej staranności przy świadczeniu usług prawnych na rzecz Klienta.

  2. Kancelaria świadczy usługi w szczególności w formie:

  1. przygotowywania opinii prawnych

  2. porad prawnych

  3. reprezentacji przed organami stosującymi prawo

  4. dyżurów prawnych

  1. Kancelaria świadczy usługi w godzinach otwarcia biura:

  1. w poniedziałki od 9.00 do 17.00

  2. od wtorku do czwartku od. 8.00 do 17.00

  3. w piątki od 8.00 do 12.00

  1. Kancelaria zobowiązana jest do zachowania poufności i do ścisłego przestrzegania tajemnicy zawodowej.

  2. Klient przedkładając Kancelarii zapytanie prawne jednocześnie składa zlecenie dna świadczenie usług prawnych. Z ważnych powodów Kancelaria może odmówić Klientowi świadczenia usług prawnych.

  3. W przypadku zlecenia sporządzenia opinii prawnej Klient obowiązany jest sformułować na piśmie treść zapytania.

  4. Opinia prawna sporządzona przez Kancelarię wyraża jedynie pogląd prawny w danej sprawie, w oparciu o analizę doktryny prawa i judykatury. Opinia prawna nie daje gwarancji, że wyrażony w niej pogląd zostanie podzielony przez organ stosujący prawo.

  5. Treść opinii prawnej może zostać wykorzystana przez Kancelarię dla potrzeb publikacji naukowych i popularnonaukowych, bez ujawnienia tożsamości Klienta ani tożsamości danej sprawy.

  6. Klient ma obowiązek przedstawić Kancelarii stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą, bez zatajania czegokolwiek.

  7. W przypadku przedstawienia przez Kancelarię możliwości różnych rozwiązań prawnych w danej kwestii wybór sposobu prowadzenia sprawy należy wyłącznie do Klienta.

  8. Kancelaria może podzlecać prowadzenie powierzonych jej spraw innym osobom, a w tym – w szczególności – może udzielać pełnomocnictw substytucyjnych w sprawach sądowych i administracyjnych.

  9. Klient ponosi wszelkie koszty sądowe, skarbowe i podatkowe prowadzonych spraw, w tym w szczególności opłaty sądowe, koszty pozyskania niezbędnych dokumentów, opłaty od pełnomocnictwa, koszty biegłych, koszty postępowania egzekucyjnego. Kancelaria nie pokrywa tych kosztów ze swojego wynagrodzenia za świadczone usługi.

  10. Klient ponosi koszty dojazdów Kancelarii w jego sprawach poza miasto Gliwice. W przypadku środków lokomocji publicznej, Kancelaria ma prawo korzystać z najszybszego środka lokomocji w pierwszej klasie.

  11. Koszty obsługi biurowej sprawy ponosi kancelaria.

  12. Komunikacja Kancelarii z Klientem, w tym przesyłanie pism i dokumentów, a w szczególności wezwania i zobowiązania sądów, odbywa się za pośrednictwem poczty elektronicznej Kancelarii i Klienta, chyba że Kancelaria uzna za właściwy także inny sposób komunikowania się.

  13. Klient obowiązany jest do dostarczenia niezbędnych dokumentów dla prowadzenia sprawy oraz obowiązany jest wskazać inne znane mu źródła dowodowe dla prowadzenia sprawy. Klient odpowiada za prawdziwość przedłożonych dokumentów (innych źródeł dowodowych, np. fotokopii)

  14. W związku ze świadczonymi usługami Kancelaria wystawia faktury VAT. Wysokość wynagrodzenia Kancelarii określa umowa (w tym także umowa ustna) Kancelarii z Klientem. Kancelaria może żądać zaliczki na poczet prowadzonej sprawy.

  15. Z tytułu świadczonych usług Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości trzykrotności faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości wynagrodzenia netto za trzy miesiące.

  16. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria może wypowiedzieć umowę, jeżeli nie otrzyma wynagrodzenia za dwa pełne okresy płatności.

  17. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez Kancelarię następuje na ostatni adres wskazany przez Klienta. Klient może wypowiedzieć pełnomocnictwo Kancelarii w każdym czasie.

  18. Akta prowadzonej sprawy przechowywane są przez Kancelarię przez 10 (dziesięć) lat od zamknięcia sprawy.

  19. Kancelaria na żądanie Klienta przekazuje mu kopie akt sprawy za uprzednim zwrotem kosztów sporządzenia tych kopii.

  20. Pisemna umowa z Klientem może określić odmienne zasady świadczenia usług niż określone w niniejszym Regulaminie. Nie dopuszcza się ustnych odstępstw od treści niniejszego Regulaminu.

  21. Regulamin niniejszy wchodzi w życie z dniem 1 października 2012 roku.

 

 

Kara umowna jest dodatkowym[1] zastrzeżeniem umownym[2], o charakterze akcesoryjnym, co oznacza, że dzieli los prawny zobowiązania głównego.[3] Niemniej odstąpienie od umowy, w której treści zastrzeżono karę umowną, nie wpływa na możliwość żądania kary umownej.[4]

Kara umowna w obrocie cywilnoprawnym, co do zasady, ma charakter fakultatywny: strony mogą ale nie muszą zastrzegać jej w umowie. Niemniej zgodnie z art. 143d ust. 1 pkt 7 umowa o roboty budowlane w zamówieniach publicznych obligatoryjnie zawiera postanowienia dotyczące wysokości kar umownych, ze wskazanych w ustawie tytułów.[5] Ponadto w literaturze trafnie uważa się, że zastrzeganie kar umownych należy zaliczyć do zasad umów w zamówieniach publicznych z uwagi potrzebę ochrony interesu publicznego i potrzebę zapewnienia realnego wykonywania zobowiązań.[6]

Przepisy Kodeksu cywilnego o karze umownej mają charakter dyspozytywny (poza wynikającym a contrario z art. 483 § 1 k.c. wyłączeniem możliwości ustanowienia kary umownej w związku z zobowiązaniem pieniężnym[7]).

Kara umowna może odnosić się wyłącznie do niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania o charakterze niepieniężnym.[8] Z kolei pierwotne świadczenie wykonawcy w ramach zamówienia publicznego zawsze ma charakter niepieniężny. Zobowiązanie niepieniężne, którego wykonanie zabezpiecza kara umowna, może polegać na daniu, czynieniu, zaniechaniu lub znoszeniu.[9] Dopuszcza się możliwość zastrzeżenia kary umownej w umowach starannego działania.[10] Postuluje się szerokie rozumienie pojęcia „zobowiązanie niepieniężne” generalnie dopuszczając zastrzeżenie kary pieniężnej na wypadek odstąpienia od umowy.[11] Stopień dokładności opisu stanu w związku z którym powstaje obowiązek zapłaty kary umownej może być różny.[12]

Z kolei przedmiotem kary umownej może być wyłącznie świadczenie pieniężne.[13] Jej wysokość może być wprost kwotowo wyrażona w umowie albo mogą zostać podane kryteria dla jej ustalenia (dopuszczalne jest posłużenie się innym miernikiem wysokości, np. ułamkiem wartości rzeczy albo ułamkiem wartości kontraktu, itp.).[14]

Dopuszczalne jest zastrzeżenie w ramach jednego stosunku zobowiązaniowego nawet kilku kar umownych z tytułu różnych okoliczności, np. z tytułu świadczenia o niewłaściwej jakości, zwłoki w spełnieniu świadczenia, z tytułu powinności dodatkowych.[15] W przypadku wystąpienia tych kumulatywnego ziszczenia się dwóch lub więcej niezależnych od siebie okoliczności faktycznych, roszczenia wierzyciela o poszczególne kary umowne, co do zasady, podlegają sumowaniu.[16] Nie wyklucza to ewentualnego miarkowania (art. 484 § 2 k.c.) odnoszącego się do sumy wszystkich kar umownych. Niemniej Sąd Najwyższy trafnie przyjął, że „roszczenie o zapłatę kary umownej na wypadek zwłoki lub opóźnienia nie przysługuje stronie odstępującej od umowy wzajemnej, jeżeli w umowie zastrzeżono również taką karę w związku z odstąpieniem od umowy.”[17] Sąd Najwyższy uzasadnił powyższą tezę m.in. stwierdzeniem, że „nie może być kumulowana kara umowna przewidziana za nienależyte wykonanie zobowiązania, np. kara umowna za zwłokę w wykonaniu zobowiązania i kara umowna za niewykonanie zobowiązania. Nie sposób bowiem jednocześnie spełnić wymagań, od których naliczenie tych kar jest uzależnione, tj. wykonać, choćby w sposób nienależyty, i nie wykonać tego samego zobowiązania. Wierzyciel nie może zażądać zapłaty obu wymienionych kar umownych, gdyż wzajemnie się one wykluczają.”

Kara umowna, co do zasady, nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Z podatkowo – księgowego punktu widzenia wymaga wystawienia noty obciążeniowej.

 

[1] W konsekwencji nieważność kary umownej co do zasady nie wpływa na ważność całej umowy. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2013 r. I ACa 945/13.

[2] Z istoty rzeczy kara umowna nie odnosi się do stosunków pozaumownych. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2013 r. I ACa 152/13

[3] P. Drapała, w: System prawa prywatnego, s. 961, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 9 października 2014 r., I ACa 401/14

[4] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 14 lutego 2014 r., I ACa 682/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 19 czerwca 2013 r., I ACa 329/13, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2012 r. V CSK 512/11

[5] Por. G. Pyliński Grzegorz, Umowy w sprawie podwykonawstwa, Monitor Zamówień Publicznych 2014, nr 2, s. 4 i n.

[6] B. Wilczyńska, Kara umowna w zamówieniach publicznych, Kwartalnik Prawo Zamówień Publicznych 2010, Nr 4, s. 27 i n., R. Szostak, Zasady prawa zamówień publicznych, Kwartalnik PZP 2014, nr 3, s. 17

[7] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2012 r., II CSK 84/12

[8] P. Drapała, w: System…, s. 958. W orzecznictwie uważa się, że zastrzeżenie kary umownej na wypadek niewykonania świadczenia pieniężnego jest bezwzględnie nieważne (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 2005 r. V CK 90/05) albo, że podlega konwersji w klauzulę zastrzegającą odsetki umowne (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 lipca 2005 r., I ACa 368/05, OSA 2006, nr 6, poz.19).

[9] P. Drapała, w: System…, s. 958

[10] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 20 lutego 2009 r., I ACa 1143/08, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2007 r., V CSK 333/07, OSNC 2009, nr 2, poz. 30

[11] Wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2014 r. I CSK 345/13, z dnia 21 maja 2014r. II CSK 529/13, z dnia 25 marca 2011 r., IV CSK 401/10, z dnia 13 czerwca 2008 r., I CSK 13/08, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 27 czerwca 2013 r., I ACa 38/13. Niemniej w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19 marca 2008 r. I ACa 139/08 wskazano, że „ocena skuteczności zastrzeżenia kary umownej na wypadek odstąpienia od umowy nie może być oderwana od oceny, na czym polegało niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.” W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2007 r., III CSK 288/06 wyrażono to w ten sposób, że „brak jest podstaw do domagania się zasądzenia kary umownej zastrzeżonej na wypadek odstąpienia od umowy, jeżeli podstawę do odstąpienia od umowy stanowiło niewykonanie zobowiązania pieniężnego.”

[12] Zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2014 r. I ACa 224/14 w którym wskazano, że obowiązek zapłaty kary umownej może być związany z „poważnym lub rażącym naruszeniem zobowiązania.”

[13] P. Drapała, w: System…, s. 960

[14] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2012 r., V CSK 515/11. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2007 r. I CSK 420/06 wyrażono pogląd, iż „przyjęcie konstrukcji prawnej zakładającej ustalanie w przyszłości podstawy naliczania kary umownej nie byłoby zgodne z art. 483 § 1 k.c. i stanowiłoby inną czynność prawną.”

[15] P. Drapała, Kara umowna (art. 483 k.c.) a odszkodowanie na zasadach ogólnych (art. 471 k.c.), PiP, 2003, nr 6, s. 55 i n.

[16] Na temat dopuszczalności kumulacji kar umownych wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 maja 2013 r. I ACa 631/12

[17] Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2012 r., III CZP 39/12, OSNC 2013, nr 2, poz. 17

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017