Jaki pomysł na upadłość małżonków?
20 grudnia 2018

Blog

 

 

Standardowe zastrzeżenia co do wydawanych opinii prawnych.

 

(1) Niniejsza opinia prawna korzysta ze swobody wypowiedzi i jest jedynie poglądem prawniczymym w danej sprawie; została ona przygotowana w oparciu o wiedzę autora i odzwierciedla jego poglądy naukowe; nie jest jednak wykluczone prezentowanie przez inne osoby lub instytucje innego poglądu doktrynalnego/orzeczniczego/praktycznego niż zawarty w niniejszej opinii. (2) Niniejsza opinia została w całości przygotowana przez jej autora, bez pomocy asystentów/ innych osób. (3) Niniejsza opinia odzwierciedla obiektywne poglądy autora. Wnioski opinii nie są determinowane życzeniem Klienta/Zleceniodawcy. Klient/Zleceniodawca nie może narzucać ani sposobu argumentacji ani wniosków opinii prawnej. (4) Przy wydawaniu niniejszej opinii prawnej za podstawę stanu faktycznego przyjęto tylko te informacje, które zostały wyraźnie podane w niniejszej opinii. Opinia odnosi się do zdarzeń przeszłych (opinia post factum), chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej w jej treści. (5) Odpowiedzialność cywilna autora opinii ograniczona jest do wyskości faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. Warunkiem bezwzględnym posługiwania się niniejszą opinią, przez kogokolwiek, jest bezwarunkowa akceptacja wskazanych zastrzeżeń co do zasad odpowiedzialności. (6) Niektóre fragmenty niniejszej opinii prawnej albo nawet cała jej treść merytoryczna – w wymiarze abstrakcyjnym, bez możliwości identyfikacji Klienta/Zleceniodawcy – zostały, zostaną przekazane względnie mogą zostać przekazane do wydawnictw prawniczych, lub wydawnictw o podobnym charakterze (w tym potrali internetowych), celem publikacji jako artykułu prawniczego (względnie innej postaci wydawniczej). Jak również mogą zostać umieszczone na blogu http://adamusrafal.pl. (7) Cała treść niniejszej opinii – jak i jej poszczególne fragmenty – podlega ochronie prawa autorskiego; przy ewentualnym publicznym wykorzystywaniu poglądów prawnych wyrażonych w niniejszej opinii należy powołać się na autora (prof. UO dr hab. Rafał Adamus) i datę wydania opinii. (8) Opinia może być podstawą do sporządzenia przez jej autora glosy krytycznej albo aprobującej w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądu lub innego organu (w szczególności decyzji administracyjnej) które zapadło lub zapadnie w sprawie dotyczącej opinii. Rozdstrzygnięcie sądu lub innego organu może zostać przekazane przez autora do skomentowania innym przedstawicielom doktryny samodzielnie albo wespół z autorem. (9) Opinia została sporządzona w języku polskim. (10) Niniejsza opinia prawna może być okazywana przez Klienta/Zleceniodawcę dowolnym osobom trzecim i instytucjom. Może być ponadto – według dyspozycji Klienta/Zleceniodawcy - powielana przez kogokolwiek w dowolnej liczbie egzemplarzy. Opinia może zostać opublikowana na stronie internetowej Klienta/Zleceniodawcy. Opinia nie może być wykorzystana – w całości lub w części – w interesie innej osoby niż Klient/Zleceniodawca – o ile co innego nie wynika z treści umowy - bez uregulowania osobnego wynagrodzenia za jej sporządzenie. (11) Niniejsza opinia prawna bazuje na stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania niniejszej opinii, chyba że z jej treści wynika co innego. (12) Niniejsza opinia prawna może być pierwszą albo kolejną wydaną na zadany temat. (13) Problem prawny zawarty w niniejszej opinii może być wykorzystywany w działalności dydaktycznej. (14) Umowa o przygotowanie opinii prawnej podlega prawu polskiemu.

 

 

Standardowe oświadczenie o braku konfliktu interesów dla Zlecającego opinię prawną

 

W związku ze zleceniem przygotowania opinii prawnej dla Zlecającego oświadczam, że nie pozostaję w związku ze stanem faktycznym opisanym w opinii prawnej w jakimkolwiek świadomym konflikcie interesów, a w szczególności:

  • nie jestem członkiem organów spółek handlowych, przedstawicielem lub pełnomocnikiem przedsiębiorców pozostających w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem opinii;
  • nie byłem wcześniej proszony o sporządzenie opinii prawej – ani nie sporządzałem takiej opinii - przez osobę pozostającą w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem niniejszej opinii;
  • nie wydawałem wcześniejszej opinii prawnej, która byłaby sprzeczna z treścią niniejszej opinii;

wynik niniejszej opinii nie dotyczy moich interesów ani interesów osób mi bliskich.

 

 

Regulamin świadczenia usług Kancelarii Radcy Prawnego Rafał Adamus

 

  1. Usługi prawne świadczone są przez Kancelarię zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych i zasadami etyki radcy prawnego. Kancelaria zobowiązana jest do należytej staranności przy świadczeniu usług prawnych na rzecz Klienta.

  2. Kancelaria świadczy usługi w szczególności w formie:

  1. przygotowywania opinii prawnych

  2. porad prawnych

  3. reprezentacji przed organami stosującymi prawo

  4. dyżurów prawnych

  1. Kancelaria świadczy usługi w godzinach otwarcia biura:

  1. w poniedziałki od 9.00 do 17.00

  2. od wtorku do czwartku od. 8.00 do 17.00

  3. w piątki od 8.00 do 12.00

  1. Kancelaria zobowiązana jest do zachowania poufności i do ścisłego przestrzegania tajemnicy zawodowej.

  2. Klient przedkładając Kancelarii zapytanie prawne jednocześnie składa zlecenie dna świadczenie usług prawnych. Z ważnych powodów Kancelaria może odmówić Klientowi świadczenia usług prawnych.

  3. W przypadku zlecenia sporządzenia opinii prawnej Klient obowiązany jest sformułować na piśmie treść zapytania.

  4. Opinia prawna sporządzona przez Kancelarię wyraża jedynie pogląd prawny w danej sprawie, w oparciu o analizę doktryny prawa i judykatury. Opinia prawna nie daje gwarancji, że wyrażony w niej pogląd zostanie podzielony przez organ stosujący prawo.

  5. Treść opinii prawnej może zostać wykorzystana przez Kancelarię dla potrzeb publikacji naukowych i popularnonaukowych, bez ujawnienia tożsamości Klienta ani tożsamości danej sprawy.

  6. Klient ma obowiązek przedstawić Kancelarii stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą, bez zatajania czegokolwiek.

  7. W przypadku przedstawienia przez Kancelarię możliwości różnych rozwiązań prawnych w danej kwestii wybór sposobu prowadzenia sprawy należy wyłącznie do Klienta.

  8. Kancelaria może podzlecać prowadzenie powierzonych jej spraw innym osobom, a w tym – w szczególności – może udzielać pełnomocnictw substytucyjnych w sprawach sądowych i administracyjnych.

  9. Klient ponosi wszelkie koszty sądowe, skarbowe i podatkowe prowadzonych spraw, w tym w szczególności opłaty sądowe, koszty pozyskania niezbędnych dokumentów, opłaty od pełnomocnictwa, koszty biegłych, koszty postępowania egzekucyjnego. Kancelaria nie pokrywa tych kosztów ze swojego wynagrodzenia za świadczone usługi.

  10. Klient ponosi koszty dojazdów Kancelarii w jego sprawach poza miasto Gliwice. W przypadku środków lokomocji publicznej, Kancelaria ma prawo korzystać z najszybszego środka lokomocji w pierwszej klasie.

  11. Koszty obsługi biurowej sprawy ponosi kancelaria.

  12. Komunikacja Kancelarii z Klientem, w tym przesyłanie pism i dokumentów, a w szczególności wezwania i zobowiązania sądów, odbywa się za pośrednictwem poczty elektronicznej Kancelarii i Klienta, chyba że Kancelaria uzna za właściwy także inny sposób komunikowania się.

  13. Klient obowiązany jest do dostarczenia niezbędnych dokumentów dla prowadzenia sprawy oraz obowiązany jest wskazać inne znane mu źródła dowodowe dla prowadzenia sprawy. Klient odpowiada za prawdziwość przedłożonych dokumentów (innych źródeł dowodowych, np. fotokopii)

  14. W związku ze świadczonymi usługami Kancelaria wystawia faktury VAT. Wysokość wynagrodzenia Kancelarii określa umowa (w tym także umowa ustna) Kancelarii z Klientem. Kancelaria może żądać zaliczki na poczet prowadzonej sprawy.

  15. Z tytułu świadczonych usług Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości trzykrotności faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości wynagrodzenia netto za trzy miesiące.

  16. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria może wypowiedzieć umowę, jeżeli nie otrzyma wynagrodzenia za dwa pełne okresy płatności.

  17. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez Kancelarię następuje na ostatni adres wskazany przez Klienta. Klient może wypowiedzieć pełnomocnictwo Kancelarii w każdym czasie.

  18. Akta prowadzonej sprawy przechowywane są przez Kancelarię przez 10 (dziesięć) lat od zamknięcia sprawy.

  19. Kancelaria na żądanie Klienta przekazuje mu kopie akt sprawy za uprzednim zwrotem kosztów sporządzenia tych kopii.

  20. Pisemna umowa z Klientem może określić odmienne zasady świadczenia usług niż określone w niniejszym Regulaminie. Nie dopuszcza się ustnych odstępstw od treści niniejszego Regulaminu.

  21. Regulamin niniejszy wchodzi w życie z dniem 1 października 2012 roku.

 

De lege lata przepis art. 124 ust. 1 zd. 2 PU stanowi, że „jeżeli małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności majątkowej, majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny.” De lege ferenda należałoby postulować rezygnację ze skutku wejścia całego majątku wspólnego do masy upadłości niewypłacalnego małżonka. Dlaczego? Rozwiązanie obecnie obowiązujące jest, po pierwsze, krzywdzące dla drugiego ze współmałżonków. Na zasadach ogólnych art. 52 § 1a k.r.o. wierzyciel jednego z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków. Wierzyciel jednego z małżonków, na zasadach ogólnych, nie ma zatem tytułu do uzyskania zaspokojenia z całości majątku wspólnego o ile nie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 41 § 1 k.r.o. W myśl art. 41 § 1 k.r.o jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków. Jeżeli zatem po zaciągnięciu zobowiązania za zgodą współmałżonka dojdzie do ustanowienia ustroju rozdzielności majątkowej, to oboje małżonkowie i tak pozostają zobowiązani z takiego stosunku prawnego. Po drugie, w przypadku niewypłacalności obojga małżonków, obecny stan prawny jest nieracjonalny z punktu widzenia interesów różnych wierzycieli poszczególnych małżonków. Po trzecie, jeżeli od ustawy XII tablic, która zakładała poćwiartowanie niewypłacalnego dłużnika, system prawa wyewoluował do koncepcji oddłużenia dłużnika kosztem jego wierzycieli, to nie jest sprawiedliwym oddłużenie niewypłacalnego małżonka po uprzednim wywłaszczeniu drugiego ze współmałżonków.

 

Można zatem zaproponować następującą regulację: „Jeżeli małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności majątkowej, przypadający upadłemu udział w majątku wspólnym małżonków wchodzi do masy upadłości, z zastrzeżeniem ust. (…).” „Do masy upadłości nie wchodzą udziały w prawach majątkowych co do przedmiotów służących wyłącznie małżonkowi upadłego do prowadzenia działalności gospodarczej lub zawodowej, choćby były objęte majątkową wspólnością małżeńską, z wyjątkiem przedmiotów majątkowych nabytych do majątku wspólnego w ciągu dwóch lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.”

 

Zgodnie z art. 46 k.r.o. w sprawach od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku. Innymi słowy współwłasność łączna („do niepodzielnej ręki”) przekształcałaby się ex lege we współwłasność w częściach ułamkowych.

 

Dalej powstaje pytanie o proporcje podziału majątku. Można zaproponować następujące rozwiązanie: „W razie powstania przymusowego ustroju majątkowego udziały w majątku wspólnym małżonków są równe, chyba że skuteczna względem masy upadłości umowa majątkowa małżeńska stanowi inaczej. Ponadto z ważnych powodów syndyk masy upadłości upadłego małżonka jak i drugi z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z małżonków przyczynił się do powstania tego majątku. Przepis art. 43 § 3 ustawy, o której mowa w art. 124 ust. 1 stosuje się odpowiednio. Uprawnienie to wygasa po upływie jednego miesiąca od dnia ogłoszenia upadłości.” Dla uproszczenia procedury można rekomendować następującą regulację: „W sprawach, o których mowa w ust. (....) orzeka sędzia-komisarz w postępowaniu upadłościowym tego z małżonków, które zostało wszczęte jako pierwsze. Na postanowienie sędziego-komisarza służy zażalenie.”

 

Niemniej do powyższego rozwiązania de lege ferenda – gdyby go dalej nie rozwijać - można sformułować następujący zarzut: udział we współwłasności rzeczy i praw jest w praktyce trudno zbywalny przez syndyka. Ustawodawca powinien wprowadzać rozwiązania usprawniające a nie utrudniające likwidację masy upadłości.

 

 

Punktem docelowym regulacji Prawa upadłościowego w odniesieniu do majątku małżonków powinno być zatem doprowadzenie do zniesienie współwłasności w częściach ułamkowych z obowiązkiem spłaty, która byłaby zobowiązaniem masy upadłości, co może nastąpić poprzez (a) model regulacji skutków ex lege albo – co byłoby bardziej elastyczne - poprzez (b) model osobnego postępowania przed sędzią – komisarzem z kontrolą instancyjną sądu upadłościowego.

 

De lege ferenda można postulować rozwiązanie zgodnie z którym, po pierwsze, syndyk (o ile uzna to za potrzebne) może wystąpić do sędziego – komisarza o orzeczenie o zniesieniu powstałej z mocy prawa współwłasności w częściach ułamkowych co do wszystkich albo tylko niektórych rzeczy lub praw przysługujących masie upadłości i małżonkowi upadłego poprzez przyznanie prawa własności masie upadłości z obowiązkiem spłaty małżonka upadłego po pokryciu kosztów likwidacji i zaspokojeniu wierzycieli rzeczowych zabezpieczonych na tym składniku majątkowym, którego współwłasność jest znoszona. Na postanowienie sędziego-komisarza powinno przysługiwać zażalenie. W takim wypadku rozliczenie się z małżonkiem upadłego byłoby zobowiązaniem masy realizowanym poza podziałem funduszy masy upadłości. Pozycja małżonka, który nie powinien być „karany” za długi drugiego ze współmałżonków uległaby istotnemu wzmocnieniu. Obowiązek syndyka do spłaty małżonka upadłego byłby realizowany po uprzednim pokryciu bezpośrednich kosztów likwidacji danego składnika majątkowego i po zaspokojeniu wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo na tym składniku majątkowym, o ile takie zabezpieczenia istnieją. Innymi słowy kwoty pieniężne pozostałe po wykonaniu tzw. odrębnego planu podziału byłyby w odpowiedniej proporcji przekazywane przez syndyka na dobro funduszy masy upadłości (por. art. 336 ust. 1 PU) i jednocześnie małżonkowi upadłego. Z uwagi na potrzebę zaspokojenia wierzyciela rzeczowego w postępowaniu upadłościowym (por. uwagi co do sporządzania listy z urzędu – art. 236 ust. 2 i 3 PU) i względy skutków sprzedaży egzekucyjnej (art. 313 ust. 1 PU) składnik majątkowy obciążony rzeczowo (hipoteką, zastawem) lub innym prawem (art. 313 ust. 2 PU) nie mógłby być przyznany małżonkowi upadłego. Syndyk powinien złożyć taki wniosek w określonym terminie zawitym od dnia ogłoszenia upadłości. Do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia udział małżonka upadłego w rzeczach i prawach nie mógłby być ani zbywany (dobrowolnie albo przymusowo ) ani obciążany (dobrowolnie albo przymusowo).

 

Po drugie, w przypadku rzeczy i praw nie obciążonych rzeczowo (hipoteką, zastawem) lub innym prawem (art. 313 ust. 2 PU) sędzia – komisarz mógłby orzec o zniesieniu powstałej z mocy prawa współwłasności w częściach ułamkowych wszystkich albo tylko niektórych nieobciążonych rzeczowo rzeczy lub praw przysługujących masie upadłości i małżonkowi upadłego poprzez przyznanie prawa własności małżonkowi upadłego o ile ten złoży taki wniosek i złoży albo zabezpieczy syndykowi środki pieniężne niezbędne dla spłaty masy upadłości. Jak wspomniano powyżej, przyszła regulacja powinna być w odpowiedni sposób elastyczna

 

Po trzecie, co do rzeczy i praw co do których nie zniesiono współwłasności, to małżonkowi upadłego powinno przysługiwać prawo pierwokupu udziału w prawie majątkowym, które należało do majątku wspólnego małżonków. Uprawnienie to powinno wygasać z chwilą ogłoszenia upadłości małżonka upadłego.

 

Po czwarte, w przypadku ogłoszenia upadłości obojga małżonków syndycy powinni mieć możliwość dokonania wspólnej sprzedaży praw majątkowych przysługujących w częściach ułamkowych obojgu upadłym małżonkom.

 

Po piąte, należałoby umożliwić przeprowadzenie przygotowanej likwidacji (tzw. pre pack upadłościowy) także w ramach upadłości konsumenckiej.

 

Jak się wydaje należałoby wyłączyć sytuację, w której to syndyk masy upadłości może zawrzeć z małżonkiem upadłego umowę zniesienia współwłasności co do wszystkich lub niektórych praw majątkowych przysługujących małżonkom w częściach ułamkowych. W takim wypadku i tak powinno byłoby mieć miejsce odwołanie do odpowiedniego stosowania przepisów o likwidacji, a zatem zgoda sędziego – komisarza przy ewentualnym dziale umownym i tak wydawałaby się być niezbędna.

 

 

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017