Jak się zabezpieczyć przed egzekucją, 
restrukturyzacją, upadłością konsorcjanta?
27 maja 2019

Blog

prof. UO dr hab. Rafał Adamus

Uniwersytet Opolski (Polska)/

University of Opole (Poland)

ORCID: 0000-0003-4968-459X

 

 

 

Wykaz publikacji

 

I. Monografie i komentarze

 

I.1. Monografie i komentarze obcojęzyczne

 

2. Polish Bankruptcy and Restructuring Law for Entrepreneurs and Consumers, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Studia i Monografie, Opole 2021, s. 1-198

 

1. Polish Restructuring Law, Lambert Academic Publishing 2019, ISBN 978 – 620- 0 – 29618 – 4, s. 1 – 110

 

I.2. Monografie i komentarze krajowe

 

21. Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2021, s. 1 - 1259

 

20. Toksyczny dług XXI wieku, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2020, s. 1-128

/monografia nominowana w kategorii najlepszej książki biznesowej w 2020 roku w konkursie Economicus 2020 Dziennika Gazety Prawnej/

 

19. Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne. Art. 15-25 Tarczy 4.0., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2020, s. 1-197

 

18. Oddłużenie osoby fizycznej w upadłości konsumenckiej i układzie konsumenckim, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2020, 1- 208

 

17. Niektóre ryzyka konsorcjantów związane z postępowaniem egzekucyjnym, restrukturyzacyjnym, upadłościowym przy wykonywaniu robót budowlanych w ramach zamówienia publicznego, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Studia i Monografie nr 578, Opole 2019, s. 1 – 123

 

16. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, wyd. 2, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2019, s. 1 - 729

 

15. Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. 2, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2019, s. 1- 1263

 

14. Prawo upadłościowe. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck. Warszawa 2016, s. 1 – 1200

 

13. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 1 – 650

 

12. Nowa upadłość konsumencka. Poradnik praktyczny, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 1 – 188

 

11. Likwidacja masy upadłości. Zagadnienia praktyczne, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2014, s. 1 – 170

 

10. Upadłość a zobowiązania cywilnoprawne, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2013, s. 1- 223

 

9. Umowa o podroż w prawie polskim, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2012, s. 1 – 191

 

8. Przedsiębiorstwo upadłego w upadłości likwidacyjnej, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2011, s. 1 – 218

 

7. Upadłość a potrącenie. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2010, s. 1 – 108

 

6. Upadłość a przewłaszczenie na zabezpieczenie. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2010, s. 1 – 110

 

5. Upadłość a hipoteka na mieniu upadłego, Warszawa 2009, Wydawnictwo LexisNexis, s. 1 – 177

 

4. Bezskuteczność i zaskarżanie czynności upadłego. Komentarz, Warszawa 2009, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 1 – 93

 

3. Prawo naprawcze przedsiębiorcy, Wydawnictwo LexisNexis Warszawa 2009, s. 1 – 788

 

2. Europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych. Komentarz /publikacja rekomendowana przez Krajową Radę Radców Prawnych/, Wydawnictwo Branta, Bydgoszcz – Katowice 2006, s. 1 – 229

 

1. Postępowanie naprawcze w świetle ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Aspekty prawne, układ, wzory pism i dokumentów, Wydawnictwo Branta, Bydgoszcz – Katowice 2005, s. 1 – 256

 

II. Rozdziały w monografiach i komentarzach

 

II.1. Rozdziały w monografiach i komentarzach obcojęzycznych

2. Lebensmittelrecht /współautor: Bogumił Kuś/ w: Leitfaden fur den sicheren Im- Und Export, Hamburg 2009, Behr’s Verlag

 

1. Zollrecht /współautor: Bogumił Kuś/ w: Leitfaden fur den sicheren Im- Und Export, Hamburg 2009, Behr’s Verlag

 

II.2. Rozdziały w monografiach i komentarzach krajowych

 

37. Kodeks spółek handlowych. Komentarz do nowelizacji. Prawo holdingowe. Zmiany w funkcjonowaniu organów spółek kapitałowych, Wydawnictwo C.H.Beck, pod red. R. Adamusa, Warszawa 2022, s. 1 – 326

 

36. Prawo restrukturyzacyjne i prawo upadłościowe, pod red. I Gil, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2021

Rozdział XVIII, 1-4 Materialnoprawne skutki ogłoszenia upadłości, s. 547- 574; Rozdział XXII, 12 Postępowanie w przedmiocie przekazania do masy upadłości świadczenia bezskutecznie usuniętego, s. 733; Rozdział XXXII Postępowanie upadłościowe odrębne wszczęte po śmierci niewypłacalnego dłużnika, s. 1098-1100; Rozdział XXXVII, Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, s. 1215- 1262; Rozdział XXXIX Europejskie międzynarodowe prawo o niewypłacalności, s. 1279-1312; Rozdział XL Przepisy z zakresu międzynarodowego postępowania upadłościowego, s. 1313 – 1326; Rozdział XLI Przepisy z zakresu międzynarodowego postępowania restrukturyzacyjnego, s. 1327 - 1332.

 

35. Ostrzeganie o niewypłacalności (s. 15-27). Uczestnictwo udziałowców przedsiębiorcy w procesie restrukturyzacji (s. 128 – 140), w: Dyrektywa o restrukturyzacji i upadłości. Perspektywa międzynarodowa i polska, pod red. R. Adamus, M. Geromin, B. Groele, Z. Miczek, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2021 (s. 1-312).

 

34. Prosta spółka akcyjna. Komentarz, pod red. R. Adamus, P. Malinowski, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2021, s. 37 – 65, 122 – 133, 152 – 162, 366 - 371

 

33. Judeochrześcijańska koncepcja darowania długów a „względy humanitarne” przy oddłużeniu osób fizycznych, w: Człowiek – Państwo – Kościół. Księga Jubileuszowa dedykowana księdzu profesorowi Arturowi Mezglewskiemu, pod red. P. Sobczyka, P. Steczkowskiego, Wydawnictwo Academicon, Lublin 2020, s. 13-30.

 

32. Upadłość konsumencka, pod red. R. Adamus, M. Geromin, B. Groele, wyd. 3, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2020

 

31. Materialnoprawne skutki wszczęcia postępowań restrukturyzacyjnych. Materialnoprawne skutki ogłoszenia upadłości, w: System prawa handlowego, pod red. S. Włodyki, A. Szumańskiego, tom 6 Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe, pod red. A. Hrycaj, A. Jakubeckiego, A. Witosza, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2020, s. 157 – 208, 785 – 885

 

30. Zagadnienie odpowiedzialności za straty bilansowe członków spółdzielczej kasy oszczędnościowo – kredytowej w upadłości w: Prawo prywatne w służbie społeczeństwu. Księga pamiątkowa poświęcona pamięci Profesora Adama Jedlińskiego, pod red. P. Zakrzewskiego, D. Biereckiego, Sopot 2019, s. 23 – 44

 

29. Propozycje układowe polegające na ograniczeniu dłużnika w zarządzie jego majątkiem, w: Restrukturyzacja i upadłość przedsiębiorstw 2.1, pod red. R. Adamusa, M. Geromina, B. Groele, Z. Miczka, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2019, s. 7- 20.

 

28. Czynsz dzierżawny przedsiębiorstwa a zakres zabezpieczenia hipotecznego w upadłości de lege lata i de lege ante, w: Prawo handlowe. Między teorią, praktyką a orzecznictwem. Księga Jubileuszowa darowana Profesorowi Januszowi A. Strzępce, Warszawa 2019, s. 319 – 328

 

27. Ustawowe ograniczenie możliwości wypowiedzenia umowy kredytu na podstawie art. 256 Prawa restrukturyzacyjnego. w: Ius est ars boni et aequi, Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Józefowi Frąckowiakowi, Wrocław 2018, s. 31 – 40

 

26. Przekaz i papiery wartościowe (Komentarz do art. 9211 - 92121), w: Kodeks cywilny. Komentarz. Tom V. Zobowiązania. Część szczególna (art. 765 - 92121) pod red. M. Frasa, M. Habdas, Warszawa 2018, Wydawnictwo WoltersKluwer, s. 745 – 817

 

25. Kodeks spółek handlowych a problematyka niewypłacalności spółek handlowych, w: Kodeks spółek handlowych po 15 latach obowiązywania, pod red. J. Frąckowiaka, Warszawa 2018, s. 203 – 219

 

24. Wpływ ogłoszenia upadłości i otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego ubezpieczonego na umowę ubezpieczenia, w: Z badań nad prawem prywatnym. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Andrzejowi Kochowi, pod red. A. Olejniczaka, M. Orlickiego, J. Pokrzywniaka, Poznań 2017, s. 15 – 25

 

23. Kształtowanie wynagrodzeń osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi. Komentarz /współautor M. Gazda/, Wydawnictwo C.H.Beck. Warszawa 2017, s. 22 – 30, 49 – 66, 109 – 151, 226 – 243, 261 – 263, 267 – 270

 

22. Upadłość konsumencka. Komentarz do nowelizacji prawa upadłościowego i naprawczego, pod red. R. Adamus, M. Geromin, B. Groele, /współautorzy: R. Adamus, J. Bełdowski, M. Geromin, B. Groele, P. Kuglarz, A. Machowska, Z. Miczek, J. Płoch/, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017, wyd. 2, komentarz do art, 1, 491[1], 491[2], 491[4], 491[5], 491[10]-491[12], 491[14]- 491[16], 491[18]- 491[23], s. 123 – 148, 154 – 185, 197 – 216, 229 – 254, 281 – 303, 306 – 342

 

21. Bezskuteczność i zaskarżanie czynności dłużnika w postępowaniu sanacyjnym, w: Studia Administracyjne i Cywilne. Księga Jubileuszowa dedykowana profesorowi Stanisławowi Malarskiemu w 85 rocznicę urodzin, pod red. D. Fleszer i A. Rogackiej – Łukasik, Sosnowiec 2016, s. 401 – 419

 

20. Dopuszczalność zarzutu pauliańskiego syndyka przy sporządzaniu listy wierzytelności, w: Kodeks postępowania cywilnego z perspektywy pięćdziesięciolecia jego obowiązywania. Doświadczenia i perspektywy, pod red. E. Marszałkowskiej – Krześ, I. Gil, Ł. Błaszczaka, Sopot 2016, s. 497 - 504

 

19. Układ częściowy, w: Restrukturyzacja i upadłość przedsiębiorstw 2.0, pod red. A. Hrycaj, P. Filipiaka, M. Geromina, B. Groele, Warszawa 2016, s. 13 - 22

 

18. Materialnoprawne skutki wszczęcia postępowań restrukturyzacyjnych. Materialnoprawne skutki ogłoszenia upadłości, w: System prawa handlowego, pod red. S. Włodyki, A. Szumańskiego, tom 6 Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe, pod red. A. Hrycaj, A. Jakubeckiego, A. Witosza, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2016, s. 121 - 192, s. 739 – 826.

 

17. Zarys ogólny historii prawa upadłościowego w Polsce, w: Historia testis temporum, lux veritatis, vita memoriae, nuntia vetustitas, Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Włodzimierzowi Kaczorowskiemu, pod red. E. Kozerskiej, M. Maciejewskiego, P. Steca, Opole 2015, s. 609 - 626

 

16. Tendencje reformatorskie w zakresie pojęcia niewypłacalności przedsiębiorcy w prawie upadłościowym, w: Tendencje reformatorskie w prawie handlowym. Między teorią a praktyką, pod red. J. Olszewskiego, Warszawa 2015, s. 69 - 82

 

15. Upadłość konsumencka. Komentarz do nowelizacji prawa upadłościowego i naprawczego, pod red. R. Adamus, B. Groele, /współautorzy: R. Adamus, J. Bełdowski, M. Geromin, B. Groele, P. Kuglarz, Z. Miczek, J. Płoch/, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2015, komentarz do art, 1, 491[2], 491[4], 491[5], 491[10]-491[12], 491[14]- 491[16], 491[18]- 491[23], s. 105 - 109, 115-126, 133- 143-164, 168-183, 187- 197, 211- 284, 287-328.

 

14. Roszczenia finansującego z tytułu niewykonanej przez korzystającego umowy leasingu, w: 50 lat Kodeksu cywilnego. Perspektywy rekodyfikacji, red. naukowa P. Stec, M. Załucki, Warszawa 2015, s. 265 – 286

 

13. Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz pod red. A. Witosza, i A.J. Witosza, wyd. 5 /współautorzy : Halina Buk, Dariusz Chrapoński, Piotr Dragon, Leszek Guza, Wojciech Klyta, Saturnin Ociessa, Andrzej Pokora, Antoni Witosz, Aleksander Witosz, Lesław Zieliński/ Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, Komentarz do art. 1 – 17, 4911 – 49111, 492 – 521, s. 17 – 113, 935 – 991, 993 – 1129

 

12. Źródła regulacji europejskiej spółki prywatnej, w: Wokół Traktatu Lizbońskiego, pod red. E. Kozerskiej i T. Scheflera, Kraków 2013, s. 119 – 135

 

11. Jednolite europejskie prawo restrukturyzacyjne de lege ferenda, w: Wpływ europeizacji prawa na instytucje prawa handlowego, pod red. J. Kruczalak - Jankowskiej, Warszawa 2013, s. 451 – 460

 

10. Upadłość deweloperska. Komentarz /współautorzy: Rafał Adamus, Bartosz Groele, Aleksandra Machowska, Zbigniew Miczek, Paweł Kuglarz, Janusz Płoch/, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2012, Komentarz do art. 15 uwagi 1-3, 7-8, 11-66, 69-79, art. 16, art. 425(2) uwagi 1-19, 27-61, 68-70, art. 425(4), s.36-37, 38-39, 40-58, 59-64,64-66, 73-79, 85-96, 99-100, 102-126.

 

9. Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz pod red. A. Witosza, i A.J. Witosza, wyd. 4 /współautorzy: Halina Buk, Dariusz Chrapoński, Piotr Dragon, Leszek Guza, Wojciech Klyta, Saturnin Ociessa, Andrzej Pokora, Antoni Witosz, Aleksander Witosz, Lesław Zieliński/, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, Komentarz do art. 1 – 17, 4911 – 49111, 492 – 521, s. 17 – 113, 935 – 991, 993 – 1129

 

8. Zagadnienie praw własności intelektualnej przedsiębiorców przemysłu zbrojeniowego w postępowaniu upadłościowym, w: Własność intelektualna w prawie upadłościowym i naprawczym, pod red. M. Załuckiego, Wydawnictwo Ius at Tax, Warszawa 2012, s. 13 – 27

 

7. Związki międzygminne. Komentarz /współautorzy: T. Jasiński, E. Kurowska, A. Marekwia/, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2012, s. 33 – 50, 65 – 72, 74 – 77, 80 – 81, 82, 84- 88, 93 – 116

 

6. Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz pod red. A. Witosza, wyd. 3 /współautorzy: Halina Buk, Dariusz Chrapoński, Piotr Dragon, Leszek Guza, Wojciech Klyta, Saturnin Ociessa, Andrzej Pokora, Antoni Witosz, Aleksander Witosz, Lesław Zieliński/, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2010, Komentarz do art. 1 – 17, 4911 – 49111, 492 – 521, s. 17 – 92, 808 – 1001

 

5. Upadłość konsumencka. Komentarz praktyczny /współautorzy: Aleksander J. Witosz, Antoni Witosz / Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2009, s. 1 – 102

 

4. Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz pod red. A. Witosza, wyd. 2 /współautorzy : Halina Buk, Dariusz Chrapoński, Piotr Dragon, Leszek Guza, Wojciech Klyta, Saturnin Ociessa, Andrzej Pokora, Antoni Witosz, Lesław Zieliński/, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, Komentarz do art. 1 – 17, 492 – 521, s. 15 – 63, 682 – 797

 

3. Układ likwidacyjny w postępowaniu upadłościowym, w: Instytucje Prawa upadłościowego i naprawczego pod red. A. Witosza, tom II, Katowice 2008, s. 61 – 73

 

2. Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz pod red. A. Witosza, wyd. 1 /współautorzy: Halina Buk, Dariusz Chrapoński, Piotr Dragon, Leszek Guza, Wojciech Klyta, Saturnin Ociessa, Andrzej Pokora, Antoni Witosz, Lesław Zieliński/, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007, Komentarz do art. 1 – 17, 492 – 521, s. 13 – 43, 568 – 661

 

1. Bezskuteczność i zaskarżanie czynności upadłego w Prawie upadłościowym i naprawczym, w: Instytucje prawa upadłościowego i naprawczego pod red. A. Witosza, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2006, s. 70 – 105

 

III. Artykuły naukowe

 

III.1. Artykuły obcojęzyczne

 

31. Polish draft law on „family foundations” Societas et Iurisprudentia 2022, vol. X, issue 1, s. 19-35

 

30. What are the challenges to the insolvency law in the 21st century? Societas et Iurisprudentia 2021, vol. IX, issue 3, s. 99-117

 

29. Influence of insolvency of a football club in Poland on the right to participate in league games, International Journal of Sports Law, 15 December 2020 https://link.springer.com/article/10.1007/s40318-020-00178-4

 

28. Early warning on insolvency in the European Union Law, Sociopolitical Sciences Vol. 10. No. 5. 2020, s. 89 -94

 

27. Limited liability company in Poland, Central European Journal of Comparative Law, Budapest 2020, s. 7-26

 

26. Claims secured by a registered pledge in sanation proceedings" Acta Iuris Stetinensis 2019 nr 4/28, s. 9-22, DOI:10.18276/ais.2019.28-01

 

25. Legally protected cultural goods and bankruptcy proceedings, Opolskie Studia Administracyjno-Prawne 2020, nr 18(2), s. 9–26. DOI://10.25167/osap.2177

 

24. Simplified restructuring proceedings in Poland as an example of anti – crisis regulation due to the COVID-19 pandemic. International and Comparative Law Review, 2020, vol. 20, no. 1, pp. 293–303. DOI: 10.2478/ iclr-2020-0014

 

23. Liquidation of the bankruptcy estate in Poland Bratislava Law Review 2020, vol. IV, nr 1, s. 115-130. https://doi.org/10.46282/blr.2020.4.1.156

 

22. The need for change in the approach to insolvency of sports clubs in the regulation of the European football federation, Balkan Social Science Review 2020, vol. 15, s. 197 - 219

 

21. The need for a special restructuring procedure for insolvent entrepreneurs due to SARS-CoV-2 Sociopolitical Sciences, Moscow nr 2/2020, s. 128 – 131, ISSN 2223-0092 (print) ISSN 2310-7065 (online), DOI: 10.33693/2223-0092-2020-10-2-128-131

 

20. Amended consumer bankruptcy in Poland, Societas et Iurisprudentia, vol. VIII, no 1, 2020, ISSN 1349- 5467, DOI. 10.31262/1339-5467/2020/8/1/19-46, Trnava, Slovakia, s. 19 -46

 

19. Premises of Liability of a Person Who Assists in Causing Damage under Polish Civil Law, Acta Universitatis Danubius. Juridica, Print ISSN: 1844-8062, Online ISSN: 2065-3891, Vol 16, No 1 (2020), s. 68 -78

 

18. The Problem of Liability of Management Board Members of a Capital Company for Liabilities under Social Secuirity Contributions Arising during the Proceedings with the Possibility of Concluding an Arrengement, z towarzyszącą polską wersją językową: Problem odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powstałe w czasie trwania postępowania z możliwością zawarcia układu. Studia Iuridica Lubliniensia vol. XXIX, 1, 2020 DOI: 10.17951/sil.2020.29.1., s. 11-26

 

17. Debt relief thorough creditors’ repayment plan in Poland, Economic problems and legal practice, Moscow nr 6/2019, s. 130 - 136

 

16. Modes of debt relief for consumers in Poland, Economic problems and legal practice, Moscow nr 6/2019, s. 137 - 142

 

15. Consumer arrangement under Bankruptcy Law Act in Poland, Sociopolitical Sciences, Moscow nr 6/2019, s. 76 – 81

 

14. Importance of payment morality in the Polish bankruptcy law, Journal of Business Law and Ethics, New York, December 2019, Vol. 7, No. 1&2, s. 9-15 ISSN: 2372-4862 (Print), 2372-4870 (Online)

 

13. Ineffectiveness of the payment of debt under the Polish law, Societas et Iurisprudentia 2019, vol. VIII, issue 3, Trnava, Slovakia, s. 19 – 34

 

12. Bankruptcy and Restructuring Law in Poland, Societas et Iurisprudentia 2019, vol. VII, issue 2, Trnava, Slovakia, s. 19 – 49

 

11. Arbitration clause for an arbitral tribunal in Poland based on art. 33 CMR Convention, Opolskie Studia Administracyjno-Prawne 2019, Nr XVII/4, s. 9-22

 

10. European Economic Interest Grouping as an cross-border cooperation in the European Union, Economic Problems and Legal Practice, Moscow 2019, nr 1, s. 205 – 208

 

9. Legal essence of a sponsorship arrangement, Economic Problems and Legal Practice, Moscow 2019, nr 1, s. 153 -157

 

8. Grounds for opening restructuring proceedings in Poland, Gaps in Russian Legislation, Moscow 2018, nr 7, s. 162 – 166

 

7. Partial arrangement in the Polish Reorganization Law, Gaps in Russian Legislation, Moscow 2018, nr 6, s. 305 – 308

 

6. Restructuring or bankruptcy in Poland of the European Community aircraft carrier, Sociopolitical Sciences, Moscow 2018, nr 6, s. 33 – 43

 

5. The arrangement proposals limiting the debtor on the board of his estate, Economic Problems and Legal Practice, Moscow 2018, nr 6, s. 156 - 161

 

4. Some remarks on the issue of the legality of arrangement proposals under the Polish Reorganization Law, The Social and Political Sciences, Moscow nr 5/2018 s. 300 – 306

 

3. Bankruptcy Proceedings in Relation to Bond Issuers in Poland, Sociopolitical Sciences, Moscow nr 1/2013, s. 146 – 149

 

2. The Reorganization Law in Poland, Acta Universitatis Danubius. Iuridica, Vol 8, No 1/2012, s. 103 - 122

 

1. Consumer bankruptcy in Poland, International and Comparative Law Review, Olomouc 2011, vol. 11, no. 2, 107 – 120

 

III.2. Artykuły w czasopismach krajowych

 

Podział spółki przez wyodrębnienie, Prawo w Działaniu

Granice przelewu wierzytelności w stosunku do faktycznie niewypłacalnej spółki kapitałowej

Niektóre konsekwencje bezskuteczności czynności względem masy upadłości w świetle koncepcji tzw. skutku egzekucyjnego, Rejent

Problem przedawnienia wierzytelności w kontekście postępowania restrukturyzacyjnego, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego.

Wyłączna legitymacja syndyka do wniesienia skargi pauliańskiej. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2021r. VCSKP 276/21, OSAP

Warunki uczestnictwa syndyka (zarządcy) zagranicznego, ustanowionego dla dłużnika mającego siedzibę główną poza Unią Europejską, w osobie prawnej z siedzibą w Polsce

Franczyzobiorca: między konsumentem a przedsiębiorcą. Mity o regulacji franczyzy

 

311. Projekt regulacji franczyzy w Polsce na tle ustawodawstw innych państw, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości Warszawa 2022

 

310. Problem skuteczności zarzutu pauliańskiego co do spisu wierzytelności po prawomocnym zakończeniu lub umorzeniu postępowania sanacyjnego, Roczniki Administracji i Prawa 2022, nr 1

 

309. Wybrane problemy prawne dotyczące postępowania o zmianę układu, współautor: Wojciech Bokina, Doradca Restrukturyzacyjny 2022, nr 2

 

308. Wybrane problemy prawne dotyczące wierzytelności hipotecznej w postępowaniu restrukturyzacyjnym, Doradca Restrukturyzacyjny 2022, nr 2

 

307. Zgoda dłużnika na cesję wierzytelności, następnie potrąconej, a problem bezskuteczności czynności upadłego, Gdańskie Studia Prawnicze 2022, nr 1

 

306. Odpowiedzialność administracyjna zarządcy komisarycznego banku Monitor Prawa Bankowego 2022, nr 6

 

305. Uprawnienia zastawnika zastawu rejestrowego w postępowaniu sanacyjnym, Transformacje Prawa Prywatnego 2022, nr 1

 

304. Skutki umorzenia postępowania sanacyjnego dla toczącego się procesu pauliańskiego, Doradca Restrukturyzacyjny 2022, nr 1

 

303. Wykreślenie zastawu rejestrowego z rejestru zastawów a postępowanie restrukturyzacyjne i układ zawarty w takim postępowaniu, Monitor Prawa Bankowego 2022, nr 3

 

302. O nierównowadze w systemie prawa o niewypłacalności: demotywatory restrukturyzacji, Monitor Prawniczy 2022, nr 4

 

300. Konsekwencje prawne odstąpienia od umowy wzajemnej przez zarządcę masy sanacyjnej, Monitor Prawa Bankowego 2022, nr 2

 

299. Konsekwencje prawne Brexitu dla ogłoszenia upadłości dłużnika w Wielkiej Brytanii, Monitor Prawa Bankowego 2022, nr 1

 

298. Niedopuszczalność zwrotu wpłat na fundusz stabilizacyjny na rzecz syndyka upadłej spółdzielczej kasy oszczędnościowo-

kredytowej. Studia Prawnicze. Rozprawy i Materiały 2021, nr 1, Studies in Law: Research Papers 2021, No. 2

 

297. W sprawie potrzeby uregulowania franczyzy w Polsce, Prawo w Działaniu 2021, nr 48

 

296. O potrzebie wprowadzenia konstrukcji na wzór actio pro socio dla roszczeń deliktowych przeciwko syndykowi, Państwo i Prawo, 2021, nr 12

 

295. Trwałość bezskuteczności cesji wierzytelności przyszłych w czasie wykonywania układu,. Doradca Restrukturyzacyjny 2021, nr 4

 

294. Wniosek prokuratora o uchylenie lub zmianę prawomocnego stwierdzenia nabycia spadku, Roczniki Administracji i Prawa, Wyższa Szkoła Humanitas w Sosnowcu, 2021 nr 2, s.155-161

 

293. Dopuszczalność otwarcia nowego kierunku studiów przez uczelnię niepubliczną znajdującą się w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, Opolskie Studia Administracyjno – Prawne, 2021, nr 3, s. 9-23

 

292. Badanie zagadnienia ekwiwalentności przysporzenia w kontekście art. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego w oparciu o kompleks czynności prawnych, Monitor Prawa Bankowego 2021, nr 11, s. 69-76

 

291. Skutki śmierci wszystkich wspólników spółki jawnej w spółce przewidującej wstąpienie do niej spadkobierców, Rejent 2021, nr 10, s. 11-21

 

290. Dług równoległy i związany z nim administrator zabezpieczeń w praktyce restrukturyzacji, Monitor Prawa Bankowego 2021, nr 10, s. 67-80

 

289. Era uproszczonej restrukturyzacji, Doradca Restrukturyzacyjny 2021, nr 3, s. 50 -54

 

288. Istota funduszu stabilizacyjnego w kontekście problemu dopuszczalności zwrotu wpłat na rzecz syndyka upadłej spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, Studia Prawnicze. Rozprawy i Materiały 2021, nr 2, Studies in Law: Research Papers 2021, No. 2.

 

287. Prawo kontrolowanego przedsiębiorcy i jego reprezentanta do zachowania milczenia, Monitor Prawa Handlowego 2021, nr 1

 

286. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 15 października 2020 I CSK 17/19. Spór o zakres zastosowania art. 71 ust. 1 Prawa upadłościowego, Monitor Prawa Bankowego 2021, nr 6,

 

285. Odpowiedzialność Skarbu Państwa wobec akcjonariuszy (udziałowców) upadłego za szkodę wyrządzoną przez sąd upadłościowy poprzez niesłuszne orzeczenie o upadłości, Acta Iuridica Resoviensia 2021, nr 1,

 

284. Przygotowana likwidacja przedsiębiorstwa dłużnika a zgoda zastawnika, Monitor Prawa Bankowego 2021, nr 5

 

283. Kompetencja do zarządzania opłatami eksploatacyjnymi w upadłej spółdzielni mieszkaniowej, Doradca Restrukturyzacyjny 2021 nr 2

 

282. Czy czas na podział handlowej spółki osobowej? Rejent 2021, nr 4

 

281. Niedopuszczalność konwersji wierzytelności zabezpieczonej hipotecznie, bez zgody wierzyciela, w uproszczonym postępowaniu restrukturyzacyjnym, Doradca Restrukturyzacyjny 2021 nr 1

 

280. Następcza niemożliwość świadczenia producenta rolnego z umowy kontraktacji, Studia Prawnicze. Rozprawy i Materiały, 2020 nr 2, s. 5-22

 

279. Podział spółki przez wyodrębnienie w prawie polskim de lege ferenda, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Warszawa 2021, s. 1 - 50.

https://iws.gov.pl/wp-content/uploads/2021/02/IWS_Adamus-R._Podzia%C5%82-sp%C3%B3%C5%82ki-przez-wyodr%C4%99bnienie-w-prawie-polskim-de-lege-ferenda.pdf

 

278. Niekonstytucyjność przepisu art. 131a Prawa upadłościowego, Monitor Prawa Bankowego 2021, nr 1, s. 95 - 99

 

277. Przesłanka eugeniczna (embriopatologiczna) jako przesłanka legalnego przerywania ciąży – glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22.10.2020 r. (K 1/20), Palestra 11/2020, s. 94 – 107

 

276. Czy warunkowe zobowiązanie do zawarcia umowy pożyczki wymaga zgód przewidzianych prawem restrukturyzacyjnym? Doradca Restrukturyzacyjny 2020 nr 4

 

275. Faktyczna nierówność stron umowy franczyzy w Polsce, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Warszawa 2020, s. 1 - 68.

https://iws.gov.pl/wp-content/uploads/2020/10/IWS_Adamus-R._Faktyczna-nier%C3%B3wno%C5%9B%C4%87-stron-umowy-franczyzy-w-Polsce.pdf

 

274. Otwarty katalog sposobów zabezpieczenia majątku dłużnika w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości Studia Prawnicze. Rozprawy i Materiały 2020, nr 1 (26), Studies in Law: Research Papers 2020, No. 1 (26) ISSN 1689-8052/ e-ISSN 2451-0807

 

273. Problem dopuszczalności oświadczenia o zrzeczeniu się wynagrodzenia syndyka ustalonego postanowieniem sądu, Monitor Prawa Handlowego 2020, nr 2

 

272. Problem przekazania do masy układowej w przyspieszonym postępowaniu układowym sum uzyskanych w zawieszonym postępowaniu egzekucyjnym, Doradca Restrukturyzacyjny, 2020, nr 3

 

271. O potrzebie specjalnej procedury restrukturyzacyjnej dla niewypłacalnych przedsiębiorców z uwagi na stan nadzwyczajny (SARS-CoV-2), radca.pl. biuletyn Okręgowej Izby Radców Prawnych w Katowicach 2020, nr 2, s. 25 - 31

 

270. Kompetencje Komisji Nadzoru Finansowego w kontekście upadłości banku, Monitor Prawa Bankowego 2020, nr 7-8, s. 27-35

 

269. Potrącenie ustawowe przed ogłoszeniem upadłości wierzyciela pasywnego, Monitor Prawniczy 2020, nr 13, s. 694 -700

 

268. Bezskuteczność czynności upadłego na podstawie art. 128 Prawa upadłościowego, Monitor Prawa Bankowego 2020, nr 6, s. 69-75

 

267. Dopuszczalność sprzedaży przez syndyka nieruchomości poniżej wartości wynikającej z opisu i oszacowania, Doradca Restrukturyzacyjny, 2020, nr 2, s. 69-75

 

266. Upadłość a współwłasność autorskich praw majątkowych do programu komputerowego, Przegląd Prawa Handlowego 2020, nr 5, s. 22-31

 

265. Indos poterminowy na wekslu własnym, Rejent 2020, nr 5, s. 32 – 40

 

264. Wydanie przedmiotu sprzedaży w ramach tzw. przygotowanej likwidacji (art. 56a i n. Prawa upadłościowego, Krakowski Przegląd Notarialny 2020, nr 1, s. 11 - 22

 

263. Czy umowa najmu nieruchomości obciążonej hipotecznie, zajętej w postępowaniu egzekucyjnym, jest bezskuteczna wobec masy układowej?, Doradca Restrukturyzacyjny 2020, nr 1, s. 129-132

 

262. Problem stałej obecności w aptece ogólnodostępnej farmaceuty o kwalifikowanym stażu (kierownika apteki), Monitor Prawniczy 2020, nr 4, s. 220 -224

 

261. Dopuszczalność potrącenia wierzytelności wynikających z bezskuteczności czynności upadłego z mocy prawa, Rejent 2020, nr 3, s. 27 -38

 

260. Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2019 r. III CZP 93/18, Monitor Prawa Bankowego 2020, nr 3, s. 58 - 63

 

259. Skutki podstawienia procesowego syndyka w procesie pauliańskim po upływie terminu zawitego, Przegląd Prawa Handlowego 2020, nr 2, s. 10 – 17

 

258. Wybrane zagadnienia dotyczące nowelizacji przepisów o upadłości konsumenckiej, Monitor Prawa Bankowego 2020, nr 2, s. 91 – 103

 

257. Kompetencja administratora hipoteki do wyrażenia zgody na objęcie wierzytelności układem i do głosowania nad układem, Monitor Prawa Bankowego 2020, nr 1, s. 82 – 91

 

 

256. Następcza niemożność świadczenia wynajmującego z terminowej umowy najmu, Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis 2019, vol. 8 (2), s. 190 - 204

 

255. Kompetencje zarządcy przymusowego przedsiębiorstwa spółki z o.o. będącej komplementariuszem w spółce komandytowej, Studia Iuridica Toruniensia, Toruń 2019, s. 11 -26, DOI.10.12775/SIT.2019.016

 

254. Kilka uwag o rozliczaniu przychodów i kosztów z nieruchomości upadłej spółdzielni mieszkaniowej, Pieniądze i Więź 2019, nr 3, s. 31 – 37,

 

253.Czy zarządca masy sanacyjnej może dochodzić odszkodowania w miejsce hipotetycznie poszkodowanego wierzyciela? Monitor Prawa Bankowego 2019, nr 10, s. 80 – 89

 

252.Zapis windykacyjny udziału w spółce cywilnej, Rejent 2019, nr 8, s. 31- 41

 

251. Zdarzenie będące początkiem terminu do wniesienia zażalenia na zatwierdzenie warunków sprzedaży przez wierzyciela będącego wnioskodawcą, Polski Proces Cywilny 2019, nr 3, s. 381 – 387

 

250. Dokument elektroniczny jako obligatoryjny załącznik do wniosku o ogłoszenie upadłości, Monitor Prawa Bankowego 2019, nr 3, s. 87 – 93

 

249.Niewypłacalność klubu piłkarskiego, Doradca Restrukturyzacyjny 2019, nr 12, s. 108 – 111

 

248. O zagadnieniu odpowiedzialności członków SKOK w upadłości za stratę bilansową raz jeszcze, Doradca Restrukturyzacyjny 2019, nr 3, s. 30 – 39.

 

247. Sprzedaż upadłościowa udziałów w prawie własności nieruchomości a wygaśnięcie hipotek obciążających całą nieruchomość, Doradca Restrukturyzacyjny 2019, nr 3, s. 89 - 93.

 

246. Glosa krytyczna do wyroku NSA z 20 lutego 2019r. II GSK 5609/16, LEX/ el.

 

245. Wygaśnięcie roszczenia jako następstwo braku zgłoszenia wierzytelności w słowackim prawie restrukturyzacyjnym, Opolskie Studia Administracyjno-Prawne 2019, nr XVII/2, s. 9 - 32

 

244. Skutki tzw. postępowania incydentalnego w słowackim prawie restrukturyzacyjnym, Opolskie Studia Administracyjno-Prawne 2019 nr XVII/2, s. 33-54

 

243. Zaskarżanie uchwał walnego zgromadzenia spółki akcyjnej w upadłości, Doradca Restrukturyzacyjny 2019, nr 2, s. 64 – 68

 

242. Pomniejszenie podstawy tworzenia rezerw celowych przez bank o wartość zabezpieczenia zastawem rejestrowym na ryzyko ekspozycji kredytowej wobec dłużnika w sanacji, Doradca Restrukturyzacyjny 2019, nr 2, s. 39 – 45

 

241. Zawarcie układu przez spółkę jawną a zakres odpowiedzialności wspólnika tej spółki. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2018r. (II CSK 468/17), Monitor Prawa Bankowego 2019, nr 6, s. 49 – 63

 

240. Licencja na program komputerowy a upadłość albo restrukturyzacja licencjodawcy Monitor Prawa Handlowego 2019, nr 1, s. 8 – 14

 

239. Skutki dokonania czynności prawnej bez zgody tymczasowego nadzorcy sądowego, Rejent 2019, nr 5, s. 9 - 21

 

238. Kategoria zaspokojenia wierzytelności handlowych wspólnika upadłej spółki, Monitor Prawa Bankowego 2019 nr 5

 

237. Kaucja gwarancyjna a postępowanie sanacyjne kaucjodawcy, Monitor Prawniczy 2019, nr 6, s. 329 – 333

 

236. Dopuszczalność przejęcia przedmiotu zastawu rejestrowego na własność w toku postępowania sanacyjnego prowadzonego wobec zastawcy, Przegląd Prawa Handlowego 2019, nr 4, s. 48 – 53

 

235. Zaspokojenie wierzyciela w wyniku czynności egzekucyjnej a bezskuteczność czynności upadłego w rozumieniu art. 128 Prawa upadłościowego, Przegląd Prawa Egzekucyjnego 2019, nr 2, s. 5 – 18

 

234. Umorzenie postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego celem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, Przegląd Sądowy 2019, nr 2

 

233. Klauzula wyłączności branży w umowie najmu lokalu w centrum handlowym, Rejent 2019, nr 1, s. 9 – 22

 

232. Obowiązki syndyka w związku ze zwolnieniami grupowymi, Doradca Restrukturyzacyjny 2019, nr 1, s. 79 – 83

 

231. Kompetencja sędziego – komisarza do żądania przedstawienia dokumentów przez osobę trzecią, Doradca Restrukturyzacyjny 2019, nr 1, s. 41 – 44

 

230.Margin squeeze jako praktyka ograniczająca konkurencję na rynku usług telekomunikacyjnych, Monitor Prawa Handlowego 2018, nr 3, s. 5 – 11

 

229.Wpływ restrukturyzacji i upadłości na działalność przewoźnika lotniczego, Doradca Restrukturyzacyjny 2018 nr 4, s. 19 – 30

 

228. Kilka uwag o zagadnieniu zgodności z prawem propozycji układowych, Monitor Prawa Handlowego 2018 nr 2, s. 14 – 24

 

227. Sprzedaż lokalu bez obciążenia hipotecznego w postępowaniu upadłościowym. Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2017 r., III CSK 91/16, Monitor Prawa Bankowego 2018 nr 11, s. 26 – 31

 

226. Wybrane zagadnienia dotyczące przygotowanej likwidacji, Prawo i Więź 2018, nr 3, s. 7-23

 

225. Blokada autonomiczna na płaszczyźnie upadłości i restrukturyzacji, Monitor Prawa Bankowego 2018, nr 9, s. 64 – 68

 

224. Czy syndyk spółdzielczej kasy oszczędnościowo – kredytowej może dochodzić od członków kasy uzupełnienia straty bilansowej? Doradca Restrukturyzacyjny 2018, nr 3, s. 26-35

 

223. Wierzytelności nieme cesjonariusza i indosatariusza w postępowaniu restrukturyzacyjnym, Monitor Prawniczy 2018, nr 14, s. 781 – 784

 

222. Umorzenie zobowiązań upadłego a zabezpieczenie rzeczowe na mieniu osób trzecich, Przegląd Prawa Handlowego 2018, nr 8, s. 25 – 28

 

221. Kilka uwag o skutkach odstąpienia od umowy, Rejent 2018, nr 7, s. 9 – 20

 

220. Ziarenko pieprzu jako łącznik jurysdykcyjny w art. 382 ust. 2 Prawa upadłościowego, Jurysta 2018, nr 7/8, s. 4 – 8

 

219. Glosa do wyroku SN z 13 kwietnia 2017r, III CSK 125/16 - bezskuteczność zapłaty długu niewymagalnego, Monitor Prawa Bankowego 2018, nr 5, s. 54 – 59

 

218 Interpretacja „starego” art. 11 Prawa upadłościowego i naprawczego w świetle art. 299 Kodeksu spółek handlowych i 116 Ordynacji podatkowej, Doradca Restrukturyzacyjny 2018, nr 1, s. 21 – 33

 

217. Przesłanki niewypłacalności w Prawie upadłościowym i naprawczym na tle Prawa upadłościowego z 1934r. i Prawa upadłościowego z 2015r., Prawo i Więź 2018, nr 1, s. 7 – 23

 

216. Najważniejsze planowane zmiany dotyczące Prawa upadłościowego i Prawa restrukturyzacyjnego w roku 2018, Jurysta 2018, nr 4, s. 3 – 12

 

215. Odstąpienie przez syndyka od umowy dotyczącej rzeczy (lub prawa) będącej przedmiotem ubytku z masy upadłości w wyniku bezskutecznej czynności prawnej, Monitor Prawniczy 2018, nr 9, s. 500 – 503

 

214. Hipoteka w praktyce upadłościowej – problemy wybrane, Jurysta 2018, nr 3, s. 3 – 7

 

213. Układ częściowy a problem głosowania w grupach, Doradca Restrukturyzacyjny 2018, nr 1, s. 33 – 39

 

212. Dopuszczalność podziału wierzycieli na kategorie interesów w układzie częściowym, Przegląd Prawa Handlowego 2018, nr 2, s. 34 – 37

 

211. Upadłość osoby fizycznej a stosunki majątkowe małżeńskie de lege ferenda, Rejent 2018, nr 2, s. 9 – 18

 

210. Wpływ upadłości zleceniodawcy gwarancji bankowej i wnoszącego kaucję bankową na gwarancję bankową i kaucję bankową, Monitor Prawa Bankowego 2018, nr 2, s. 98 – 104

 

209. Układ częściowy obejmujący wierzytelności zabezpieczone rzeczowo a zawieszenie egzekucji z mocy prawa, Monitor Prawniczy 2018, nr 2, s. 100 -103

 

208. Kredyt w rachunku bieżącym a problem zajęcia egzekucyjnego, Monitor Prawa Bankowego 2017, nr 12, s. 58 – 65

 

207.Składniki majątkowe finansowane ze środków wspólnotowych a przygotowana likwidacja, Doradca Restrukturyzacyjny 2017, nr 4, s. 54 – 60

 

206.Czy wierzytelności śmieciowe nadają się do restrukturyzacji? Jurysta 2017, nr 11, s. 3 – 6

 

205. Umowa pożyczki pomiędzy członkiem zarządu komplementariusza spółki osobowej a spółką osobową, Rejent nr 10/2017, s. 9 – 18

 

204. Spółka z udziałem państwowym a przepisy o zarządzaniu mieniem państwowym, Monitor Prawniczy nr 8/2017, s. 411 – 415

 

203. Nagroda roczna a przepisy o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami, Jurysta nr 4/2017 s. 22 – 25

 

202. Wpływ upadłości na umowę zastępstwa inwestycyjnego /współautor S. Szejna/, Krakowski Przegląd Notarialny nr 1/2017, s. 9 – 22

 

201. Spełnienie świadczenia z wierzytelności przelanej na zabezpieczenie po otwarciu sanacji cedenta, Doradca Restrukturyzacyjny 1/2017, s. 69 – 71

 

200. Upadłość kontrahenta a umowa przedwstępna, Rejent 2017, nr 2, s. 9 - 15

 

199. Zaspokojenie wierzytelności z tytułu transakcji pochodnych po ogłoszeniu upadłości dłużnika, Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 19 marca 2015 r. (IV CSK 429/15), Monitor Prawa Bankowego 2016, nr 12, s.

 

198. Termin a quo 24 miesięcy z majątkowej przesłanki niewypłacalności, Jurysta 12/2016 s. 14 – 17

 

197. Cesja wierzytelności przyszłych a postępowanie restrukturyzacyjne, Doradca Restrukturyzacyjny 4/2016, s. 90 – 96

 

196. Niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego jako przesłanka zastrzeżenia kary umownej, Monitor Prawniczy nr 13/2016, s. 702 – 705

 

195. Postępowanie restrukturyzacyjne i upadłościowe wobec emitentów obligacji, Monitor Prawa Bankowego, nr 7-8/2016, s. 97 – 105

 

194. Czy prokurent może złożyć wniosek o upadłość dłużnika?, Doradca Restrukturyzacyjny nr 2/2016, s. 74 – 76

 

193. Wierzytelności zabezpieczone rzeczowo w postępowaniu restrukturyzacyjnym, Doradca Restrukturyzacyjny nr 1/2016, s. 16 - 22

 

192. Zagadnienie dochodzenia przez syndyka wierzytelności upadłego przysługującej kilku podmiotom, Rejent nr 1/2016, s. 11 – 20

 

191. Przedmiotowe przesłanki otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, Monitor Prawa Bankowego nr 12/2015, s. 19 – 27

 

190. Materialnoprawne i proceduralne zagadnienia dotyczące wyłączenia składników mienia z masy upadłości, Doradca Restrukturyzacyjny 2/2015, s. 68 – 70

 

189. Upadłość a odpowiedzialność posiłkowa za grzywnę i zobowiązanie do wydania korzyści (art. 24 par. 1 i 5 k.k.s.), Doradca Restrukturyzacyjny 2/2015, s. 39 - 42

 

188. Odpowiedzialność reprezentanta dłużnika za niezłożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości, Monitor Prawa Handlowego nr 2/2015, s. 30 – 34

 

187. Kara umowna w umowie o zamówienie publiczne, Prawo zamówień publicznych. Kwartalnik, nr 3(46)/2015, s. 3 – 11

 

186. Wybrane problemy prawne dotyczące umów wzajemnych w postępowaniu restrukturyzacyjnym, Doradca Restrukturyzacyjny nr 1/2016, s. 57 – 63

 

185. Dług równoległy a dług układowy, Monitor Prawa Bankowego nr 9/2015, s. 89 – 95

 

184. Upadłość osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, radca.pl Kwartalnik Okręgowej Izby Radców Prawnych w Katowicach, nr 2/2015, s. 25-34.

 

183. Przyspieszenie terminu wymagalności wierzytelności na przedpolu upadłości – wyrok SN z dnia 27 września 2013 roku (I CSK 690/12), Monitor Prawa Bankowego nr 5/2015, s. 38-46

 

182. Układ w upadłości konsumenckiej, Monitor Prawniczy nr 5/2015, s. 241 – 246.

 

181. Nowa upadłość konsumencka, Monitor Prawa Bankowego nr 2/2015, s. 102 – 111

 

180. Zaspokojenie wierzyciela rzeczowego w upadłości konsumenckiej, Przegląd Prawa Handlowego 2/2015, s. 33-37

 

179. Finansowanie przez udziałowców kosztów likwidacji spółki kapitałowej a rozwiązanie spółki kapitałowej bez likwidacji, Rejent nr 1/2015, s. 34-50

 

178. Uczestnictwo małżonka w spółce jawnej a podział majątku wspólnego, Jurysta 1/2015, s. 22 – 28

 

177. Przedawnienie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki kapitałowej, Monitor Podatkowy nr 1/2015

 

176. Problem zajęcia wierzytelności przysługującej współwykonawcy zamówienia publicznego, Prawo Zamówień Publicznych nr 3/2014, s. 28 – 39

 

175. Kilka uwag na temat odpowiedzialności deliktowej pomocnika, Rejent nr 12/2014, s. 32 – 43

 

174. Problematyka jednolitego prawa upadłościowego a Prawo Unii Europejskiej, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, nr 10/2014, s. 2 – 11

 

173. Wpłaty z zysku od jednoosobowej spółki Skarbu Państwa po ogłoszeniu jej upadłości likwidacyjnej, w: Współczesna ekonomia wobec załamania koniunktury gospodarczej, Zeszyty Naukowe Wydziału Zamiejscowego w Chorzowie Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu nr 15/2013, Poznań – Chorzów 2013, s. 217 – 230

 

172. Upadłość układowa a zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości i z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste, Finanse Komunalne nr 7 – 8/2014, s. 80 – 87

 

171. Konsorcjum budowlane a upadłość konsorcjanta /współautor S. Szejna/, Jurysta 7-8/2014, s. 3 – 15

 

170. Dopuszczalność zarzutu nadpłynności masy upadłości w przypadku bezskuteczności czynności upadłego, Monitor Prawniczy nr 11/2014, s. 568 – 572

 

169. Zakres kompetencji tymczasowego nadzorcy sądowego, Przegląd Prawa Egzekucyjnego nr 5-6/2014, s. 5 – 22

 

168. Problem nadania klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu /współautor D. Chrapoński/, Monitor Prawa Bankowego nr 6/2014, s. 73 – 80

 

167. Przesłanki podmiotowe odkupu akcji w Kodeksie spółek handlowych, Jurysta 6/2014, s. 14 – 18

 

166. Przelew wierzytelności a upadłość dłużnika przelewanej wierzytelności, Rejent 4/2014, s. 9 – 24

 

165. Umowa poręczenia a upadłość z możliwością zawarcia układu, Przegląd Sądowy nr 4/2014, s. 9 – 24

 

164. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 18 października 2012r., V CSK 405/11 (dotyczy spisu inwentarza w postępowaniu upadłościowym), Studia Prawnicze. Rozprawy i Materiały. Studies in Law: Research and Materials nr 1/2014, s. 145 – 153

 

163. Hipoteka przymusowa a zabezpieczenie należności powstałych po ogłoszeniu upadłości, Monitor Prawa Bankowego nr 2/2014, s. 86 – 97

 

162. Ochrona nabywców lokali mieszkalnych i domów jednorodzinnych w odrębnym postępowaniu upadłościowym wobec deweloperów, Rejent nr 12/2013, s. 42 – 79

 

161. Wierzytelności zabezpieczone hipoteką w upadłości deweloperskiej, Monitor Prawa Bankowego nr 12/2013, s. 42 – 51

 

160. Upadłość a służebności, Rejent nr 11/2013, s. 9 – 26

 

159. Kilka uwag do projektu założeń "Prawa restrukturyzacyjnego", Jurysta nr 11/2013, s. 3 – 9

 

158. Koszty funkcjonowania organów upadłego a wynagrodzenie ze stosunku pracy, Monitor Prawa Pracy nr 8/2013, s. 403 – 407

 

157. Kilka uwag o zasadzie pierwszeństwa zaspokojenia wierzyciela na podstawie art. 532 KC, Monitor Prawniczy nr 15/2013, s. 799 – 804

 

156. Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 20 lutego 2013r., III CZP 96/12 (Odsetki od wierzytelności układowych), Radca Prawny nr 7-8/2013, s. 2D - 7D

 

155. Zabezpieczenie hipoteką wierzytelności wobec upadłego poręczyciela- glosa do uchwały SN z 8 sierpnia 2012r. (III CZP 42/12), Monitor Prawa Bankowego nr 7-8/2013, s. 53 – 60

 

154. Prawo kontraktów a prawo upadłościowe według rekomendacji UNCITRAL, Rejent nr 6/2013, s. 9 – 26

 

153.Reglamentacja działalności gospodarczej - próba systematyki, Opolskie Studia Administracyjno - Prawne, nr XI/2, Opole 2013, 9 – 30

 

152. Umowa wzajemna a upadłość z możliwością zawarcia układu - wnioski de lege lata i de lege ferenda, Przegląd Prawa Handlowego nr 6/2013, s. 31 – 37

 

151. Korekta odliczonej kwoty podatku VAT po ogłoszeniu upadłości podatnika, Jurysta nr 6/2013, s. 22 - 31

 

150. Odsetki od czynności syndyka - uwagi de lege ferenda, Przegląd Sądowy nr 5/2013, s. 86 – 94

 

149. Czynności nadzorcy sądowego na rachunek upadłego, Fenix.PL nr 1/2013, s. 27 – 30

 

148. Światowe standardy prawa upadłościowego a interesy banku jako wierzyciela upadłego, Monitor Prawa Bankowego nr 5/2013, s. 61 – 74

 

147. Skutki uchylenia układu zawartego w postępowaniu upadłościowym dla wierzytelności objętych układem, Opolskie Studia Administracyjno - Prawne, nr XI/1, Opole 2013, s. 9 – 27

 

146. Upadłość członków zgrupowania przedsiębiorców. Uwagi de lege ferenda, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego nr 2/2013, s. 2 – 10

 

145. Umowa o roboty budowlane a upadłość likwidacyjna wykonawcy, Monitor Prawniczy, nr 3/2013, s. 70 – 75

 

144. Upadłość pracodawcy a roszczenie o odszkodowanie z umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy, Monitor Prawa Pracy, nr 1/2013, s. 11 – 16

 

143. Akcja imienna jako aport w spółce kapitałowej. Zagadnienia wybrane, Opolskie Studia Administracyjno – Prawne nr 1/X 2012, s. 9-22

 

142. Istotna zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego poza regulacją art. 144 pzp, Kwartalnik Prawa Zamówień Publicznych, nr 2-12, s. 3 – 13

 

141. Problematyka odsetek od wierzytelności układowych po ogłoszeniu upadłości, Fenix.PL nr 2/2012, s. 25 – 29

 

140. W sprawie dopuszczalności skracania korpusu firmy spółki kapitałowej, Rejent nr 6/2012, s. 9 – 19

 

139. Problematyka odsetek od wierzytelności układowych po ogłoszeniu upadłości, Jurysta nr 7-8/2012, s. 56 – 61

 

138. Reprezentacja spółki kapitałowej w upadłości wobec członka jej zarządu, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego nr 6/2012, s. 6 – 11

 

137. Upadłość a legitymacja czynna wierzyciela w procesie pauliańskim, Jurysta nr 6/2012, s. 28 – 35

 

136. Rezygnacja członka zarządu spółki kapitałowej, Przegląd Sądowy nr 4/2012, s. 40 – 50

 

135. Osobne masy upadłości w upadłości deweloperskiej, Fenix.PL nr 1/2012, s. 33 – 41

 

134. Konsolidacja spółek poprzez aport o postaci udziałów bądź akcji, Prawo Spółek, nr 3/2012, s. 44 – 48

 

133. Bezskuteczność czynności w kodeksie cywilnym i w prawie upadłościowym, Jurysta nr 3/2012, s. 3 – 12

 

132. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2011 r., IV CSK 273/10, lex/el. 2012

 

131. Upadłość likwidacyjna przekazującego świadczenie, Monitor Prawniczy nr 4/2012, s. 220 – 224

 

130. Skutki bezskuteczności czynności upadłego w upadłości układowej, Radca Prawny, Dodatek Naukowy nr 2/2012, s. 2 D – 5 D

 

129. Bank wobec tzw. upadłości deweloperskiej, Monitor Prawa Bankowego nr 2/2012, s. 51 -65

 

128. Skutki bezskuteczności czynności upadłego w rozumieniu art. 134 p.u.n., Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego nr 1/2012, 9 – 17

 

127. Upadłość deweloperska, Jurysta 12/2011, s. 3 – 13

 

126. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2010 r., IV CSK 453/09, LEX nr 578163, LEX el./2011

 

125. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 19 maja 2010r., I CSK 480/09, OSNC 2010, nr 12, poz. 169, LEX el./2011

 

124.Upadłość posiadacza rachunku powierniczego, Monitor Prawa Bankowego nr 10/2011, s. 65 – 74

 

123. Radca prawny (adwokat) jako pełnomocnik w postępowaniu upadłościowym i naprawczym, Radca Prawny nr 10/2011, s. 2D – 6D

 

122. Upadłość likwidacyjna cedenta a zagadnienie skuteczności przelewu wierzytelności przyszłych, Przegląd Sądowy nr 10/2011, s. 62 – 69

 

121. Likwidacja oddziału spółki kapitałowej, Prawo Spółek nr 9/2011, s. 10 – 16

 

120. Dochodzenie roszczeń z tytułu czynności upadłego bezskutecznych z mocy prawa, Monitor Prawniczy nr 16/2011, s. 859 – 865

 

119. Upadłość z szansą na układ a arbitraż. Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 23 września 2009r., I CSK 121/09, Jurysta 6/2011, s. 20 – 28

 

118. Zagadnienie badania sprawozdania finansowego przez jednostkę w upadłości, Rachunkowość nr 6/2011, s. 20 – 23

 

117. Zgoda rady nadzorczej na zawarcie umowy niezwiązanej z „przedmiotem działalności gospodarczej spółki”, Prawo Spółek nr 6/2011, s. 7 – 12

 

116. Pojęcie „przedsiębiorcy” i „przedsiębiorstwa” w prawie naprawczym, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego nr 5/2011, s. 2 – 6

 

115. Wybrane zagadnienia nowelizacji hipoteki w kontekście upadłości, Monitor Prawa Bankowego, nr 5/2011, s. 37 – 52

 

114. Zakaz zasiadania we władzach spółki, Jurysta nr 3-4/2011, s. 19 – 23

 

113. Pojęcie „zwykły zarząd” w art. 76 ust. 3 Prawa upadłościowego i naprawczego, Przegląd Sądowy nr 4/2011, s. 118 – 130

 

112. Upadłość a wybrane relacje między spółką handlową a jej wspólnikami, Prawo Spółek nr 4/2011, s. 34 – 44

 

111. Prawo naprawcze – koncepcja zmian, Jurysta nr 2/2011, s. 16 – 21

 

110. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2007r., I CSK 314/07, LEX el/2011


109. Przymusowy odkup akcji a postępowanie upadłościowe i naprawcze, Monitor Prawniczy nr 3/2011, s. 168

 

108. Bank wobec upadłości konsumenckiej swojego dłużnika, Monitor Prawa Bankowego nr 2/2011, s. 53 – 70

 

107. Miejsce Prawa upadłościowego i naprawczego w systemie prawa, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego nr 1/2011, s. 16 – 22

 

106. Zmiana trybu postępowania upadłościowego upadłej spółki handlowej, Prawo Spółek nr 1/2011, s. 23 – 32

 

105. Wypłaty z zysku od jednoosobowej spółki Skarbu Państwa po ogłoszeniu jej upadłości likwidacyjnej, Jurysta nr 2/2010, s. 49 – 53

 

104. „Życie po życiu” spółki kapitałowej, Jurysta nr 1/2010, s. 51 – 55

 

103. Odpowiedzialność cywilna za szkodę w postaci uszczerbku majątkowego związanego z zapobieżeniem zalaniu gruntu, Przegląd Sądowy nr 9/2010, s. 25 – 34

 

102. Odwołanie członka zarządu spółki z o.o., Prawo Spółek nr 9/2010, s. 22 – 31

 

101. Instytucja wstępnego zgromadzenia wierzycieli, Monitor Prawniczy nr 14/2010, s. 767 – 774

 

100. Odpowiedzialność porządkowa i karna w przepisach o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych /współautor: Marek Lubelski/, Prokuratura i Prawo nr 7 – 8/2010, s. 212 – 221

 

99. W sprawie wykładni art. 18 § 2 – 4 Kodeksu spółek handlowych, Prawo Spółek nr 6/2010, s. 17 – 20

 

98.Konwencja CMR w orzecznictwie sądów polskich, Glosa, nr 2/2010, s. 16 – 28

 

97. Jeszcze w sprawie potrącenia w upadłości likwidacyjnej, Prawo Spółek nr 11/2009, s. 52 – 58

 

96. Wierzytelności zabezpieczone rzeczowo w upadłości układowej, Rejent nr 11/2009, s. 18 – 28

 

95. Nowa podstawa dla wszczęcia postępowania naprawczego po nowelizacji Prawa upadłościowego i naprawczego, Monitor Prawniczy nr 17/2009, s. 919 – 926

 

94. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2008r. II CSK 424/07, Przegląd Sądowy nr 7 – 8/2009, s. 205 – 212

 

93. Postępowanie w przedmiocie zmiany układu upadłego – zagadnienia wybrane, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego nr 7/2009, s. 2 – 8

 

92. Zarys historii źródeł prawa upadłościowego w Polsce, Jurysta nr 7/2009, s. 25 – 30

 

91. Przewłaszczenie i przelew na zabezpieczenie a układ upadłościowy i naprawczy, Jurysta nr 7/2009, s. 10 – 14

 

90. Układ w znowelizowanym prawie naprawczym – wybrane zagadnienia, Prawo Spółek nr 6/2009, s. 28 – 38

 

89. Konwencja CMR w orzecznictwie sądów polskich, Jurysta nr 5-6/2009, s. 3 – 9

 

88. Wierzytelności banku w upadłości konsumenckiej, Jurysta nr 3- 4/2009, s. 41 – 45

 

87. Upadłość likwidacyjna a sprzedaż nieruchomości obciążonej umowami najmu lokali mieszkalnych, Jurysta nr 3-4/2009, s. 53 – 56

 

86. Jeszcze w sprawie wykładni art. 291 Prawa upadłościowego i naprawczego, Prawo Spółek nr 4/2009, s. 36 – 44

 

85. W sprawie wykładni art. 24 ust. 1 pkt 1 Prawa zamówień publicznych, Monitor Prawniczy, nr 8/2009, s. 415 – 420

 

84. Karnoprawna ochrona wierzycieli w postępowaniu naprawczym /współautor: Marek Lubelski/, Prokuratura i Prawo nr 4/2009, s. 35 – 48

 

83. Klauzula arbitrażowa w oparciu o art. 33 konwencji CMR, Biuletyn Arbitrażowy nr 9/2009, s. 43 – 54

 

82. Wybrane problemy prawne związane z umowami opcji walutowych, Jurysta nr 1/2009, s. 15 – 20

 

81. Restrukturyzacja przedsiębiorców w Niemczech i w Polsce /współautor: Piotr Pająk/, Jurysta nr 10/2008, s. 19 – 23

 

80. Wybrane problemy prawne związane z ochroną składu osobowego wspólników w spółce z o.o., Prawo Spółek nr 10/2008, s. 13 – 31

 

79. Czynności dokonane w sądzie niewłaściwym a postępowanie naprawcze. Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt III CZP 89/07, Glosa nr 3/2008, s. 82 – 91

 

78. Pactum de non cedendo a upadłość likwidacyjna, Monitor Prawniczy nr 16/2008, s. 892 – 896

 

77. Wolność podejmowania i prowadzenia działań sponsorskich, Jurysta nr 7 – 8/2008, s. 21 – 31

 

76. Prawo naprawcze a wybrane problemy postępowania egzekucyjnego. Uwagi de lege lata i de lege ferenda, Przegląd Prawa Egzekucyjnego nr 3 – 5/2008, s. 35 – 52

 

75. Arbitraż a problem zbiorowej restrukturyzacji zobowiązań pieniężnych dłużnika, Biuletyn Arbitrażowy nr 6/2008, s. 76 – 88

 

74. Zakaz wpisu hipoteki do księgi wieczystej po ogłoszeniu upadłości - zagadnienia wybrane, Jurysta nr 5/2008, s. 21 – 24

 

73. Głosowanie nad układem w świetle przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego /Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 29 listopada 2006r., III CZP 90/06/, Prawo Spółek nr 3/2008, s. 50 – 57

 

72. Ekonomiczne i prawne aspekty restrukturyzacji przedsiębiorcy w postępowaniu upadłościowym z możliwością zawarcia układu /współautor: Marek Wadowski/, Jurysta nr 1/2008, s. 3 – 9

 

71. Prawo upadłościowe i naprawcze w wybranych, niepublikowanych orzeczeniach sądów powszechnych, Gazeta Sądowa nr 12/2007, s. 38 – 47

 

70. Świadczenia stron umowy sponsoringu. Część II. Świadczenia sponsorowanego, Gazeta Sądowa nr 12/2007, s. 22 – 24

 

69. Świadczenia stron umowy sponsoringu. Część I. Świadczenia sponsora, Gazeta Sądowa nr 12/2007, s. 14 – 21

 

68. Indywidualne prawo kontroli w spółce z o.o. – wybrane problemy praktyczne, Jurysta nr 12/2007, s. 17 – 21

 

67. Przegląd orzecznictwa z zakresu Prawa upadłościowego i naprawczego (koszty sprzedaży nieruchomości obciążonej hipotecznie, legitymacja zarządcy, pomoc publiczna w układzie), Gazeta Sądowa nr 11/2007, s. 47 – 51

 

66. Upadłość likwidacyjna a umowne prawo pierwokupu, Gazeta Sądowa nr 11/2007, s. 35 – 40

 

65. Ustawa o licencji syndyka a nadzorca sądowy w postępowaniu naprawczym, Gazeta Sądowa nr 10/2007, s. 20 – 24

 

64. Prokura a upadłość z możliwością zawarcia układu z zarządem własnym -Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2006r., III CZP 45/06, Monitor Prawniczy nr 15/2007, s. 859 – 863

 

63. Arbitraż a postępowanie upadłościowe i naprawcze, Jurysta nr 7/2007, s. 8 – 11

 

62. Skutki układu spółki jawnej zawartego w postępowaniu upadłościowym albo naprawczym dla praw wierzycieli wobec wspólników spółki jawnej, Rejent nr 6/2007, s. 32 – 49

 

61. Finansowanie kosztów postępowania upadłościowego z udziałem nadzorcy sądowego /współautor: Mirosław Wyciślak/, Jurysta nr 4/2007, s. 11 – 14

 

60. Europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych jako forum dla międzynarodowej współpracy pomiędzy osobami wykonującymi wolne zawody prawnicze, Radca Prawny nr 2/2007, s. 102 – 109

 

59. Problematyka członkostwa w europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych, Gazeta Sądowa nr 1/2007, s. 27 – 29

 

58. Czy wszczęcie postępowania naprawczego wyłącza odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki z o.o.?, Gazeta Sądowa nr 11 – 12/2006, s. 29 – 31

 

57. Pomoc publiczna a postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu (cz. II) /współautor: Tomasz Jasiński/, Prawo Spółek nr 11/2006, s. 28 – 36

 

56. Szczególny charakter prawny jednoosobowych spółek Skarbu Państwa powstałych w wyniku komercjalizacji, Gazeta Sądowa nr 10/2006, s. 32 – 37

 

55.Pomoc publiczna a postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu (cz. I) /współautor: Tomasz Jasiński/, Prawo Spółek nr 10/2006, s. 26 – 30

 

54. Projekt zmian w przepisach o postępowaniu naprawczym, Gazeta Sądowa nr 9/2006, s. 19 – 21

 

53. Rada wierzycieli w postępowaniu upadłościowym z możliwością zawarcia układu z zarządem własnym, Monitor Prawniczy nr 18/2006, s. 1003 – 1008

 

52. Przelew wierzytelności po ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu, Gazeta Sądowa nr 7 – 8/2006, s. 26 – 27

 

51. Kredyt a upadłość z możliwością zawarcia układu z zarządem własnym upadłego, Prawo Bankowe nr 7 – 8/2006, s. 58 – 66

 

50. Problem zgody sędziego komisarza na wykonywanie zobowiązań po ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu, Gazeta Sądowa nr 5/2006, s. 16 – 18

 

49. Pomoc publiczna a restrukturyzacja zobowiązań w postępowaniu naprawczym, Gazeta Sądowa nr 4/2006, s. 18 – 22

 

48. Sponsoring, Jurysta nr 4/2006, s. 8 – 13

 

47. Europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych. Problemy wybrane, Gazeta Sądowa nr 3/2006, s. 22 – 25

 

46. Prokura a postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu z tzw. zarządem własnym, Gazeta Sądowa nr 2/2006, s. 22 – 23

 

45. Istota sponsoringu, Rejent nr 1/2006, s. 35 – 51

 

44. Układ a składki na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Gazeta Sądowa nr 1/2006, s. 4 – 5

 

43. Czynności poprzedzające powstanie stosunku prawnego sponsoringu, Myśl Ekonomiczna i Prawna nr 4/2005, s. 138 – 172

 

42. Postępowanie naprawcze – zagadnienia wybrane, Gazeta Sądowa nr 12/2005, s. 18 – 25

 

41. Sponsoring a podobne instytucje prawne. Część trzecia, Gazeta Sądowa nr 10/2005, s. 16 – 20

 

40. Odwołanie członka rady nadzorczej spółki akcyjnej wybranego w drodze głosowania grupami, Gazeta Sądowa nr 9/2005, s. 22 – 23

 

39. Europejskie Zgrupowanie Interesów Gospodarczych z siedzibą w Polsce, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego nr 9/2005, s. 5 – 14

 

38.Nowe problemy prawne związane z wykładnią i stosowaniem art. 299 k.s.h., Rejent nr 7 – 8/2005, s. 29 – 45

 

37. Sponsoring a podobne instytucje prawne. Część druga, Gazeta Sądowa nr 7 – 8/2005, s. 32 – 36

 

36. Dziedziny aktywności sponsoringowej, Jurysta nr 6 – 7/2005, s. 49 – 55

 

35. Sponsoring a podobne instytucje prawne (1), Gazeta Sądowa nr 6/2005, s. 36 – 40

 

34. Problem dopuszczalności powołania członka zarządu spółki z o.o. na czas nieokreślony, Monitor Prawniczy nr 12/2005, s. 583 – 586

 

33. Charakter prawny karty mikroprocesorowej, Gazeta Sądowa nr 5/2005, s. 39 – 42

 

32. Potrącenie wierzytelności a upadłość likwidacyjna. Orzecznictwo Sądu Najwyższego z komentarzem, Prawo Spółek nr 5/2005, s. 46 – 50

 

31. Tworzenie baz danych dotyczących obrotu nieruchomościami - problemy wybrane, Gazeta Sądowa nr 4/2005, s. 23 – 29

 

30. Waloryzacja kaucji mieszkaniowej a zakup mieszkania z bonifikatą, Gazeta Sądowa nr 3/2005, s. 18 – 19

 

29. Zgoda na przetwarzanie danych osobowych osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, Gazeta Sądowa nr 2/2005, s. 22 – 24

 

28. Odpowiedzialność członków zarządu spółki akcyjnej wobec osób trzecich /współautorzy: Piotr Dragon, Lesław Zieliński/, Jurysta nr 2/2005, s. 15 – 19

 

27. Prawo akcjonariusza do informacji, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego nr 11/2004, s. 2 – 11

 

26. Europejskie Zgrupowanie Interesów Gospodarczych – wolne zawody prawnicze, Europejski Przegląd Prawa nr 2/2004, s. 117 – 127

 

25. Skutki czynności prawnej spółki opartej o nieistniejącą uchwałę /współautorzy: Piotr Dragon, Lesław Zieliński/, Jurysta nr 7 – 8/2004, s. 44 – 47

 

24.Skutki upadłości i postępowania naprawczego dla wybranych umów bankowych, Prawo Bankowe nr 3/2004, s. 43 – 58

 

23.Wierzytelności w postępowaniu naprawczym /współautor: Piotr Dragon/, Jurysta nr 3/2004, s. 20 – 22

 

22. Europejskie postępowanie insolwencyjne, Prawo Spółek nr 2/2004, s. 33 – 45

 

21. Tryb odpowiedzialności stowarzyszenia poręczającego. Artykuł 1 lit. „l” Konwencji Celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR, w świetle orzecznictwa sądowego, Gazeta Sądowa nr 12/2003, s. 43 – 44

 

20. Przedawnienie roszczeń z przewozów podlegających Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), Jurysta nr 12/2003, s. 21 – 24

 

19. Zdolność naprawcza i przesłanki dla wszczęcia postępowania naprawczego, Monitor Prawniczy nr 22/2003, s. 1024 – 1028

 

18. Problematyka lokowania produktu (product placement), Przegląd Prawa Handlowego nr 11/2003, s. 14 – 20

64.

 

17. Postępowanie naprawcze, Dodatek do nr 41/2003 Doradcy Podatnika. Wydawnictwo Trendy 2003r., s. 1 – 132

 

16. Zobowiązanie osób prowadzących hotele do zapłaty wynagrodzenia w związku z odbiorem programów radiowych i telewizyjnych przez gości hotelowych, Gazeta Sądowa nr 7 – 8/2003, s. 28 – 30

 

15. Europejskie Zgrupowanie Interesów Gospodarczych, Prawo Spółek nr 11/2002, s. 32 – 42

 

14.Charakterystyka prawna sponsoringu. Część II, Gazeta Sądowa nr 10/2002, s. 51 – 53

 

13.Charakterystyka prawna instytucji sponsoringu, Gazeta Sądowa nr 9/2002, s. 55 – 59

 

12. „Ambush marketing” a problematyka nieuczciwej konkurencji, Gazeta Sądowa nr 7 – 8/2002, s. 50 – 54

 

11. Odpowiedzialność biura podróży za szkodę niemajątkową w postaci utraty zadowolenia z wypoczynku a prawo europejskie, Gazeta Sądowa nr 6/2002, s. 41 – 44

 

10. Spółka wolnych zawodów. Odpowiedzialność partnerów za zobowiązania spółki związane z wykonywaniem wolnego zawodu. Część II, Gazeta Sądowa nr 5/2002, s. 32 – 36

 

9.Spółka wolnych zawodów. Odpowiedzialność cywilna partnerów, członków zarządu spółki partnerskiej i innych osób w stosunku do wierzycieli spółki partnerskiej. Część I, Gazeta Sądowa nr 4/2002, s. 21 – 23

 

8.Sanacja czy upadłość? Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 28.06.2000 r. sygn. akt IV CKN 42/2000, Gazeta Sądowa nr 3/2002, s. 40 – 43

 

7.Kapitał docelowy w spółce akcyjnej, Gazeta Sądowa nr 3/2002, s. 23 – 28

 

6. Prawo kontroli wspólnika w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością – dokończenie, Gazeta Sądowa nr 2/2002, s. 16 – 19

 

5. Prawo kontroli wspólnika – względne prawo indywidualnej kontroli wspólnika istniejące z mocy ustawy (art. 212 k.s.h.), Gazeta Sądowa nr 1/2002, s. 22 – 24

 

4.Prawo kontroli wspólnika w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, Gazeta Sądowa nr 12/2001, s. 20 – 23

 

3..Przedawnienie roszczenia. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 19.09.2000r., IV CKN 92/00, Gazeta Sądowa nr 12/2001, s. 44 – 48

 

2.Odpowiedzialność członków zarządu. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 28.09.1999r., II CKN 608/98, Gazeta Sądowa nr 11/2001, s. 33 – 37

 

1. Prawo kontroli i prawo do informacji o stanie spraw spółki wspólnika spółki kapitałowej, Dom Ekonomisty. Biuletyn Naukowo – Informacyjny, Katowice, Nr 1 – 2/2001, s. 40 – 61

 

IV. Publikowane recenzje

 

3. Recenzja monografii dr hab. Marka Mrówczyńskiego pt. „Uczestnicy postępowania upadłościowego”, Warszawa 2019, ss. 1 – 765 Opolskie Studia Administracyjno – Prawne 2020, nr 3, s. 181 - 186

 

2. Recenzja monografii dra Przemysława Wołowskiego pt. „Kolizja zasady ochrony interesów masy upadłości z zasadą zaufania w prawie cywilnym”, Sopot 2018, ss. 1 - 273. Opolskie Studia Administracyjno – Prawne 2020, nr 3, s. 169-180.

 

1. Recenzja monografii P. Horosza, pt. „Wierzytelności zabezpieczone zastawniczo w upadłości likwidacyjnej”, Warszawa 2013, Opolskie Studia Administracyjno – Prawne, nr XII/2, 2014, s. 129 - 134

 

V. Publicystyka prawno - społeczna

 

V.1. Monografie

 

1. Odyseja 1918. Z Atlantydy do Polski, Globe Edit 2022, p. 1-157

Odyseja 1918. Z Atlantydy do Polski, e-book http://odyseja1918.pl

 

V.2. Inne

 

88. Prof. Adamus: Potrzebne przepisy chroniące franczyzobiorców, 23 maja 2022,

https://www.prawo.pl/biznes/problemy-prawne-franczyzobiorcow,515099.html

 

87. Wypowiedź w tekście R. Krupy – Dąbrowskiej: Rząd chce chronić małych franczyzobiorców, ale projekt kontrowersyjny, 6 maja 2022, Prawo.pl: https://www.prawo.pl/biznes/przepisy-o-franczyzie,514976.html

 

86. Prof. Adamus: Kodeks spółek handlowych zmieniony, ale dużo może zostać po staremu, 19 kwietnia 2022, https://www.prawo.pl/biznes/nowelizacja-kodeksu-spolek-handlowych,514601.html

 

85. Wypowiedź w tekście R. Krupy – Dąbrowskiej, Unijne zasady podziału spółek trafią do polskiego kodeksu prawo.pl 31 marca 2022, https://www.prawo.pl/biznes/podzial-spolek-na-rynku-ue-projekt,514336.html

 

84. Prof. Adamus: Wojna w Ukrainie wpływa na gospodarkę - czy potrzebujemy przepisów o niewypłacalności? 22 marca 2022
https://www.prawo.pl/biznes/wojna-w-ukrainie-czy-potrzebujemy-przepisow-o-niewyplacalnosci,514039.html

 

83. Płacz i graj albo nie graj i płać, Sport 5 marca 2022, s.2

 

82. J. Kruczalak – Jankowska, B. Groele, A. J. Witosz, R. Adamus, Szybka ścieżka postępowania o zatwierdzenie układu nie zwolni z odpowiedzialności, prawo.pl 21 lutego 2022r.
https://www.prawo.pl/biznes/postepowanie-o-zatwierdzenie-ukladu-a-odpowiedzialnosc,513594.html

 

81. Wypowiedź w tekście R. Krupy – Dąbrowskiej, Rejestr zadłużonych przyblokował upadłości - bo nie działa jak powinien, prawo.pl 17 lutego 2022r.,

https://www.prawo.pl/biznes/krajowy-rejestr-zadluzonych-problem-z-dzialaniem,513507.html

 

80. Wypowiedź w tekście R. Krupy – Dąbrowskiej, Krajowy Rejestr Zadłużonych działa na pół gwizdka i blokuje restrukturyzacje, 7 stycznia 2022r.https://www.prawo.pl/biznes/restrukturyzacja-krajowy-rejestr-zadluzonych-dziala-na-pol,512677.html

 

79. Wypowiedź w tekście R. Krupy – Dąbrowskiej, Układ zamiast uproszczonej restrukturyzacji mniej atrakcyjny, prawo.pl 1 grudnia 2021, https://www.prawo.pl/biznes/uklad-zamiast-uproszczonej-restrukturyzacji,512041.html

 

78. Prof. Adamus: Obowiązujący od 1 grudnia mechanizm restrukturyzacji zatnie się, prawo.pl 1 grudnia 2021, https://www.prawo.pl/biznes/restrukturyzacja-po-1-grudnia-2021,512052.html

 

77. FIFA ma zawsze rację, Sport 25 listopada 2021, s. 5

 

76. Prof. Adamus: Sztuczna inteligencja może przejąć szybką restrukturyzację, prawo.pl 26 października 2021, lhttps://www.prawo.pl/biznes/restrukturyzacyjny-sad-internetowy-realizacja-dyrektywy,511336.html

 

75. Inteligentny off-side, Sport 19 października 2021 https://sportdziennik.com/z-drugiej-strony-inteligentny-off-side/

 

74. Nie można milczeć w sprawie łamania praw dzieci i praw człowieka, Wyborcza to Wy, 3 października 2021, https://wyborcza.pl/7,162657,27646082,nie-mozna-milczec-w-sprawie-lamania-praw-dzieci-i-praw-czlowieka.html

 

73. Czy prawo holdingowe będzie atrakcyjne dla praktyki, prawo.pl 2 października 2021, https://www.prawo.pl/biznes/czy-prawo-holdingowe-bedzie-atrakcyjne-dla-praktyki,510923.html

 

72. Wypowiedź w tekście R. Krupy – Dąbrowskiej, Nowy KSH: Wiążące polecenie może być wyssane z palca, prawo.pl 2 października 2021, https://www.prawo.pl/biznes/nowy-ksh-wiazace-polecenie-moze-byc-wyssane-z-palca,510934.html

 

71. Jak Prezydent Rzeczypospolitej dba o suwerenność i bezpieczeństwo Państwa?, radca.pl Kwartalnik Okręgowej Izby Radców Prawnych w Katowicach, 2021, nr 3, s. 24- 31

 

70. „Lex TVN” stał się elementem technologicznym w wykuwaniu „pierścienia władzy”

https://wyborcza.pl/7,162657,27472033,lex-tvn-stal-sie-elementem-technologicznym-w-wykuwaniu-pierscienia.html

 

69. Wypowiedź w tekście: Prostą spółkę akcyjną nie tak prosto będzie założyć. Prawo.pl 1 lipca 2021r. https://www.prawo.pl/biznes/prosta-spolke-akcyjna-nie-tak-prosto-bedzie-zalozyc,509172.html

 

68. Prof. Rafał Adamus o franczyzie – wywiad specjalny, franczyzainfo 28 czerwca 2021

https://franczyzainfo.pl/prof-rafal-adamus-o-franczyzie-wywiad-specjalny/

 

67. Państwo ma obowiązek zapewnić ochronę stronie słabszej (wywiad w artykule Sz. Cydzika) Dziennik Gazeta Prawna 17 czerwca 2021r.

https://www.gazetaprawna.pl/firma-i-prawo/artykuly/8192745,adamus-panstwo-zapewnienie-ochrony-franczyza-przedsiebiorcy.html

 

66. Wypowiedź w tekście M. Bartodzieja, Franczyzowy projekt gotowy, Puls Biznesu, 15 czerwca 2021,

https://www.pb.pl/franczyzowy-projekt-gotowy-1119537

 

65. Nowa Karta Atlantycka z wiślanej perspektywy, Gazeta Wyborcza, 14 czerwca 2021

https://wyborcza.pl/7,162657,27198744,nowa-karta-atlantycka-z-wislanej-perspektywy.html

 

64. Wypowiedź w tekście P. Jachowskiego, Jest projekt ustawy o działalności franczyzowej! Wiadomości Handlowe, 11 czerwca 2021

https://www.wiadomoscihandlowe.pl/artykul/jest-projekt-ustawy-o-dzialalnosci-franczyzowej-zobacz-dokument

 

63. Czy śmierć wszystkich wspólników wymusza rozwiązanie spółki jawnej

Dziennik Gazeta Prawna 8 czerwca 2021r.

https://www.gazetaprawna.pl/firma-i-prawo/artykuly/8183677,czy-smierc-wszystkich-wspolnikow-wymusza-rozwiazanie-spolki-jawnej.html

 

62. Wypowiedź w tekście Ł. Olkowicza, Zarabiają więcej niż pozwala „kominówka”, Dziennik Gazeta Prawna 24 maja 2021r.

https://biznes.gazetaprawna.pl/artykuly/8170789,zarabiaja-wiecej-niz-pozwala-kominowka.html

 

61. Gospodarka Postcovid – szanse dla polskich firm¸ „Polska w Praktyce” 31 kwietnia 2021r.

https://polskawpraktyce.pl/gospodarka-postcovid-szanse-dla-polskich-firm/

 

60. Czyj interes ważniejszy – grupy konsumentów czy systemu bankowego?, Dziennik Gazeta Prawna 28 kwietnia 2021r.

https://serwisy.gazetaprawna.pl/finanse-osobiste/artykuly/8151447,frankowicze-uchwala-sn-konsumenci-system-bankowy.html

 

59. Jak powinna wyglądać sprawiedliwość Sadu Najwyższego w sprawie kredytów w walutach obcych, Gazeta Wyborcza

https://wyborcza.pl/7,162657,26955389,jak-powinna-wygladac-sprawiedliwosc-sadu-najwyzszego-w-sprawie.html

 

58. Stańczyk znany był z niewyparzonego języka, a miał za pracodawców aż czterech władców Polski

https://wyborcza.pl/7,162657,26913203,stanczyk-znany-byl-z-niewyparzonego-jezyka-a-mial-za-pracodawcow.html

 

57. Esej o toksycznym długu. radca.pl nr 1/2021, s. 20 – 35

 

56. Początek historii? radca.pl nr 1/2021, s. 17 – 20

 

55. Na czym polega problem w punktacji czasopism prawniczych, czyli falstart ministra Czarnka,, https://wyborcza.pl/7,162657,26800948,na-czym-polega-problem-w-punktacji-czasopism-prawniczych-czyli.html

 

54. Wypowiedź w tekście P. Słowika Jak podzielić i wyodrębnić spółkę, czyli kodeks wymaga zmiany

Dziennik Gazeta Prawna, 11 lutego 2021r. https://www.gazetaprawna.pl/firma-i-prawo/artykuly/8093207,jak-podzielic-i-wyodrebnic-spolke.html

 

53. Wypowiedź w tekście P. Słowika, Uproszczona restrukturyzacja pozostanie na dłużej, Dziennik Gazeta Prawna 9 lutego 2021r. https://www.gazetaprawna.pl/firma-i-prawo/artykuly/8090812,uproszczona-restrukturyzacja-pandemia-przedsiebiorcy-wierzyciele-dluznicy.html

 

52. O kulturze sporu prawnego, Dziennik Gazeta Prawna 29 grudnia 2020r.

 

51. Wypowiedź w tekście Ł. Majchrzyka Futbol prosto z miasta, Rzeczpospolita z 28 grudnia 2020r. https://regiony.rp.pl/z-regionu/34053-tonacy-brzytwy-sie-chwyta-to-tu-podupadajace-kluby-znajduja-pomoc

 

50. wypowiedź cytowana w tekście: Rządowa tarcza jest dziurawa. Najemcy małych galerii nie mogą korzystać z tzw. zawieszenia czynszów, MondayNews, https://mondaynews.pl/prawnicy-alarmuja-tarcza-antykryzysowa-jest-dziurawa-najemcy-galerii-ponizej-2-tys-m%c2%b2-z-duzym-klopotem/

 

49. wypowiedź cytowana w tekście P. Słowika, J. Styczyńskiego, Franczyza w Polsce przypomina wolnoamerykankę. Ministerstwo Sprawiedliwości chce ją ucywilizować https://www.gazetaprawna.pl/amp/1496211,franczyza-do-ucywilizowania.html, 16 listopada 2020r.

 

48. Niepasujący puzzel, czyli czy rozporządzeniem można zamrozić gospodarkę Dziennik Gazeta Prawna, 10 listopada 2020r. https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/1495816,czy-rozporzadzeniem-mozna-zamrozic-gospodarke.html

 

47. Nowoczesna edukacja: Zamiast "Syzyfowych prac" wdróżmy "Sposób na Alcybiadesa", Gazeta Wyborcza, 18 października 2020 https://wyborcza.pl/7,162657,26406298,nowoczesna-edukacja-zamiast-syzyfowych-prac-wdrozmy-sposob.html

 

46.Dlaczego nikt nie krzyczy, że król jest nagi, Gazeta Wyborcza, 11 października 2020 https://wyborcza.pl/7,162657,26387172,dlaczego-nikt-nie-krzyczy-ze-krol-jest-nagi.html

 

45. Braki na styku prawa holdingowego z upadłością i restrukturyzacją, Dziennik Gazeta Prawna, 15 września 2020r.

https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/1490881,rafal-adamus-prawo-holdingowe-upadlosc-restrukturyzacja-analiza.html

 

44. Biedni kontra bogaci, Sport 13 sierpnia 2020, s. 4

 

43. wypowiedź ekspercka w artykule Patryka Słowika pt. Bon turystyczny 1000+? Najwcześniej po wakacjach, Dziennik Gazeta Prawna, 3 czerwca 2020r. https://biznes.interia.pl/finanse/news-bon-turystyczny-1000-najwczesniej-po-wakacjach,nId,4533266

 

42. Limit wynagrodzeń to już konieczność, Sport 18 maja 2020, s. 6

 

41. Po pandemii czas na hasztag: #challenge.polityku.opanuj.dług.publiczny, Gazeta Wyborcza https://wyborcza.pl/7,162657,25950174,po-pandemii-czas-na-hasztag-challenge-polityku-opanuj-dlug-publiczny.html

 

40. Piłkarze chorowali i mecze były przekładane, ale teraz trzymajmy za nich kciuki, Dziennik Zachodni, 14 maja 2020, s. 19

 

39. Terapie bolą ale leczą, Sport 3 maja 2020, s. 3

 

38. 30 czerwca=20 lipca, Sport 30 kwietnia 2020, s. 3

 

37. Kiedy piłkarz może wypowiedzieć kontrakt?, Sport 17 kwietnia 2020, s. 4

 

36. Jak tarcza 2.0. (nie) pomaga zapobiegać upadłości, Gazeta Wyborcza 14 kwietnia 2020r.

https://wyborcza.pl/7,162657,25868857,jak-tarcza-2-0-nie-pomaga-zapobiegac-upadlosci.html

 

35. O potrzebie specjalnej procedury restrukturyzacyjnej dla niewypłacalnych przedsiębiorców z uwagi na stan nadzwyczajny (SARS-CoV-2) https://palestra.pl/pl/aktualnosci/artykul/o-potrzebie-specjalnej-procedury-restrukturyzacyjnej-dla-niewyplacalnych-przedsiebiorcow-z-uwagi-na-stan-nadzwyczajny-sars-cov-2

10 kwietnia 2020r.; radca.pl Kwartalnik Okręgowej Izby Radców Prawnych w Katowicach nr 2/2020, s. 25 -31

 

34. FIFA wreszcie zabrała głos, Sport 9 kwietnia 2020, s. 2-3

 

33.Masowa niewypłacalność, Polityka, 8 kwietnia 2020, s. 99

 

32. Prawo cywilnego w czasach pandemii, Nowa Trybuna Opolska, 6 kwietnia 2020, s. 3

 

31. Bogate ligi także powinny oszczędzać, Dziennik Zachodni, 1 kwietnia 2020, s. 19

 

30. Pandemia jak hiperinflacja lat 90 – tych, w wywiadzie przeprowadzonym przez Macieja Grygierczyka, Sport 30 marca 2020, s. 2

 

29. Potrzebna jest uproszczona restrukturyzacja dla przedsiębiorców dotkniętych skutkami epidemii, Dziennik Gazeta Prawna, 30 marca 2020

 

28. Wynagrodzenia zawodników a prawo ochrony, Sport 27 marca 2020 (nr 74/2020), s. 2

 

27. Zderzenie z górą lodową. Skutki epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2 szczególnie mocno dotykają kluby sportowe występujące w ligach zawodowych. Co zatem robić? Sport 25 marca 2020 (nr 71/2020), s. 3

 

26. cytowana opinia prawna w tekście: List do Prezesa Bońka: Jeżeli teraz Legia dostanie mistrza, to Niebieskim należy się tytuł za 1939, Dziennik Zachodni 21 – 22 marca 2020, s. 12

 

25. Prawo upadłościowe będzie przyjaźniejsze dla dłużników Wyborcza.pl 19 marca 2020

https://wyborcza.pl/7,162657,25803087,prawo-upadlosciowe-bedzie-przyjazniejsze-dla-dluznikow.html

 

24. Restrukturyzacja – Ziemia Obiecana dla przedsiębiorców w kryzysie spowodowanym epidemią, Wyborcza.pl 15 marca 2020

https://wyborcza.pl/7,162657,25791928,restrukturyzacja-ziemia-obiecana-dla-przedsiebiorcow-w-kryzysie.html

 

23. Nasz futbol w czasach zarazy, Dziennik Zachodni 14 – 15 marca 2020, s. 12

 

22. Bardzo brudna piłka szejka z Manchesteru City, Dziennik Zachodni 11 marca 2020, s. 21

 

21. Czy polska piłka klubowa ma szanse na doinwestowanie? Dziennik Zachodni 19 lutego 2020, s. 18

 

20. Rok 2020 – brylantowy jubileusz polskiej piłki, Dziennik Zachodni 15 stycznia 2020, s. 20

 

19. Piłka zamiast bagnetów. O meczu piłkarskim w czasie świątecznego rozejmu, Dziennik Zachodni 2 stycznia 2020, s. 18

 

18. Nowe technologie w piłce nożnej. Zmieni się futbol, ale nie piękno sportu, Dziennik Zachodni 18 grudnia 2019, s. 20

 

17. MLS podbija serca amerykańskich fanów, Dziennik Zachodni 5 grudnia 2019, s. 20

 

16. Prawdziwy kibic kupuje oryginalne gadżety, bo w ten sposób wspiera klub, Dziennik Zachodni 9 listopada 2019, s. 12

 

15. Pieniądze na boisku nie grają, ale w sporcie wygrywa ten, kto je ma, Dziennik Zachodni 29 października 2019, s. 20

 

14. Gerard Badia z gastarbeitera stał się symbolem Piasta Gliwice, Dziennik Zachodni 26 - 27 października 2019, s. 12

 

13. VAR nie wyeliminował sędziowskich błędów, Dziennik Zachodni 23 października 2019, s. 19

 

12. Kopanie monet. Szalone zarobki piłkarzy, Do Rzeczy nr 43/2019, 21 – 27 października 2019, s. 88 – 89

 

11. Warto stawiać na młodzież, Dziennik Zachodni, 21 – 22 września 2019, s. 12

 

10. Kibicowanie piłkarzom jest na Górnym Śląsku bardzo popularne. Dlaczego? Dziennik Zachodni, 14 września 2019, s. 10

 

9. 13 milionów miejsc czeka na kibiców, Dziennik Zachodni, 17 sierpnia 2019, s. 11

 

8. wypowiedź ekspercka cytowana przez W. Wybranowskiego „Senatorów wojna z Polską” Do Rzeczy nr 33/2019, 12 – 18 sierpnia 2019, s. 25

 

7. Transferowy zawrót głowy, Dziennik Zachodni, 15 lipca 2019, s. 5

 

6. Niemieckie 447, Do Rzeczy nr 28/2019, 8 – 14 lipca 2019, s. 60 – 62

 

5. Piłkarze z Gliwic piszą nie tylko historię swojego klubu ale i miasta, Dziennik Zachodni, 9 lipca 2019, s. 20

 

4. Gliwice pokazały, że promocja miasta przez sport się opłaca, Dziennik Zachodni, 28 czerwca 2019, s. 39

 

3. Opinie ekspertów, Dziennik Gazeta Prawna, 12 kwietnia 2016 nr 70 (4217), C2

 

2. Nakład pracy nie zależy od wielkości masy upadłości, Gazeta Prawna 5 – 8 stycznia 2012, B12

 

1. Siedem lat prawa naprawczego w Polsce, Miesięcznik Kapitałowy, nr 11/2010, s. 59 – 60

 

 

Przedmiotem niniejszego opracowania jest identyfikacja podstawowych ryzyk dla współkonsorcjanta w odniesieniu do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego i ogłoszenia upadłości konsorcjanta współswykonującego umowę o roboty budowlane w ramach zamówienia publicznego i przedstawienie możliwych metod prawnych dla minimalizacji tych ryzyk.

 

1.Zagadnienia wstępne

 

Prawo zamówień publicznych dopuszcza wykonywanie zamówienia publicznego przez niezależnych wykonawców działających wspólnie, w tym przy wykorzystaniu konstrukcji prawnej umowy konsorcjum.[1] W praktyce obrotu gospodarczego różnego typu konsorcja nie są zjawiskiem rzadkim, szczególnie w przypadku dużych i złożonych zamówień publicznych. Wykonawcy działający wspólnie (konsorcjanci), którzy nie tworzą spółki ani innej zinstytucjonalizowanej w przepisach prawa jednostki organizacyjnej posiadającej własną podmiotowość prawną[2], są - rzecz jasna – samodzielnymi i odrębnymi od siebie podmiotami prawa.

Jaka jest podstawa prawna dla wykonywania zamówień publicznych przez konsorcjantów (wspólne wykonywanie zamówienia)? Przepis art. 23 ust. 1 p.z.p stanowi, że wykonawcy mogą wspólnie ubiegać się o udzielenie zamówienia publicznego.[3] W konsekwencji jedno zamówienie publiczne może być wykonywane wspólnie przez więcej niż jednego wykonawcę. Przywołany art. 23 ust. 1 p.z.p. to zarazem podstawa prawna do tworzenia tzw. konsorcjum w stosunkach zamówień publicznych.[4]

W piśmiennictwie różnie traktuje się konsorcjum: m.in. jako szczególnego rodzaju umowę cywilnoprawną, umowę spółki cywilnej, itp.[5] Szersze omówienie zagadnienia natury prawnej instytucji konsorcjum przekracza granice niniejszego opracowania. Odróżnienie konsorcjum będącego spółką cywilną od konsorcjum nie mającego takiego charakteru ma niebagatelne znaczenie z punktu widzenia przepisu art. 863 § 3 k.c. zgodnie z którym, w czasie trwania spółki cywilnej wierzyciel wspólnika spółki cywilnej nie może żądać zaspokojenia ani z udziału w majątku wspólników ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku (w tym m.in. w udziale w wierzytelności spółki cywilnej względem jej dłużnika).

W niniejszym opracowaniu punkt ciężkości będzie dotyczył konsorcjum rozumianego jako szczególnego rodzaju umowa cywilnoprawna. Konsorcjum w takiej postaci nie ma własnej podmiotowości prawnej. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2011r.[6] wskazano, że „uczestnikiem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub stroną w postępowaniu sądowym związanym z zagrożeniem interesu prawnego wykonawcy nie jest konsorcjum ani lider konsorcjum, lecz podmioty tworzące konsorcjum”[7] Od sytuacji prawnej wielości wykonawców zamówienia publicznego należy odróżnić sytuację, w której zamówienie publiczne jest wykonywanie przez jednego wykonawcę przy udziale podwykonawców, nie związanych węzłem kontraktowym z zamawiającym.[8]

 

Jeżeli oferta wykonawców będących konsorcjantami została wybrana zgodnie z obowiązującymi przepisami, zamawiający może żądać przed zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego wglądu do umowy regulującej współpracę tych wykonawców (art. 23 ust. 4 p.z.p.). Nie jest to jednak obowiązek zamawiającego ale jedynie jego uprawnienie. W umowie konsorcjum wykonawcy z zasady dokonują wewnętrznego podziału między siebie obowiązków związanych z wykonywaniem zamówienia publicznego, jak również dokonują określenia parytetu udziału w przychodach z danego zamówienia publicznego. W świetle regulacji art. 141 p.z.p. ustalenia pomiędzy konsorcjantami na temat podziału między siebie obowiązków przy wykonywaniu zamówienia publicznego mają charakter wyłącznie wewnętrzny, skuteczny inter partes albowiem w relacji z zamawiającym konsorcjanci pozostają cały czas solidarnie odpowiedzialni za wykonanie całości umowy.[9]

 

2.Ryzyko wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec lidera konsorcjum albo członka konsorcjum.

 

2.1.Ryzyko zajęcia wierzytelności z umowy o roboty budowlane. Zagadnienie dopuszczalności wewnętrznych zmian w treści umowy konsorcjum.

 

2.1.1. Istota wspólnej wierzytelności wykonawców względem zamawiającego.

 

Umowa o roboty budowlane zawarta w trybie zamówienia publicznego jest niewątpliwie umową odpłatną, dwustronnie zobowiązującą, kauzalną i przysparzającą. Należy przyjąć, że jest umowa wzajemna (synalagmatyczna) w rozumieniu art. 487 § 2 k.c. Świadczenie spełniane w oparciu o taką umowę przez zamawiającego jest świadczeniem pieniężnym. Z kolei pierwotne świadczenie wykonawcy jest świadczeniem niepieniężnym (zob. jednak art. 494 k.c.). Z dwustronnie zobowiązującego charakteru umowy wynika, że każda ze stron umowy nabywa w związku z zawarciem kontraktu i jego wykonywaniem pewne wierzytelności. Każda ze stron umowy zawartej w trybie zamówienia publicznego występuje zarazem zarówno w pozycji wierzyciela jak i dłużnika. Umowa, w której po stronie wykonawcy znajduje się więcej niż jeden podmiot (współwykonawcy, konsorcjanci) jest tzw. umową wielopodmiotową.

Przepisy Prawa zamówień publicznych nie rozstrzygają wprost na jakich zasadach współwykonawcy (konsorcjanci) dochodzą wierzytelności od zamawiającego.

Powstaje pytanie jaki jest charakter prawny wierzytelności przysługującej wspólnie konsorcjantom?[10] Przed rozstrzygnięciem tego dylematu należałoby zwrócić uwagę na poniższe okoliczności.

Zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych, w przypadku wspólnego ubiegania się o udzielenie zamówienia (w tym w przypadku powołania konsorcjum) wykonawcy ustanawiają pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo reprezentowania w postępowaniu i zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego (art. 23 ust. 2 p.z.p).[11] Przepis ten stanowi jednak jedynie o reprezentacji w stosunkach pomiędzy zamawiającym a konsorcjantami. Należy przy tym postawić tezę, że nie rozstrzyga on jednak o sposobie dochodzenia wierzytelności przez konsorcjantów w związku z wykonywaniem umowy.

Dalej podnieść należy, że zgodnie z art. 141 p.z.p. wykonawcy, o których mowa w art. 23 ust. 1 p.z.p., ponoszą solidarną odpowiedzialność za wykonanie umowy i wniesienie zabezpieczenia należytego wykonania umowy. Powyższy przepis odnosi się do solidarnej o d p o w i e d z i a l n o ś c i konsorcjantów, a zatem wiąże się ze stroną dłużniczą stosunku prawnego. Jest to zatem przypadek tzw. solidarności biernej.

W kontekście przedstawionego problemu należy wskazać również, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 października 2011 r.[12] przyjął, że „wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia publicznego są łącznie legitymowani w postępowaniu sądowym o zwrot wadium (…). Nie ma natomiast takiego uprawnienia jedynie jeden z wykonawców, w tym lider konsorcjum.” Podobna myśl została wyrażona w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej: „konsorcjum, jako całości, przysługuje uprawnienie do dokonywania czynności w postępowaniu i z tym postępowaniem związanych, a mającymi na nie wpływ. Dlatego też to konsorcjum, tj. wszystkim wykonawcom występującym wspólnie, przysługują środki ochrony prawnej określone w ustawie Prawo zamówień publicznych.”[13]

Prawo zamówień publicznych nie wprowadza expresis verbis żadnego postanowienia, z którego miałaby wprost wynikać tzw. solidarność czynna wykonawców. W piśmiennictwie przyjmuje się, że „solidarność wierzycieli, mimo iż do niej także odnosi się art. 369 KC, występuje tylko z woli stron; ustawodawca nie przewidział jej w żadnym przepisie.”[14]

W praktyce obrotu prawnego zagadnienie dochodzenia przez konsorcjantów roszczeń o zapłatę wynagrodzenia od zamawiającego reguluje się w treści umowy, a zatem w płaszczyźnie tzw. lex contractus. Stosowana jest m.in. klauzula z której wynika, że środki pieniężne – należne w oparciu o umowę zawartą w trybie zamówienia publicznego – wypłaca się w całości tylko jednemu wykonawcy wskazanemu w określony sposób w umowie. Przy czym zapłata do rąk jednego ze wskazanych wykonawców zwalnia zamawiającego z odpowiedzialności względem pozostałych wykonawców.

Niemniej nawet w braku jakiejkolwiek regulacji kontraktowej w tym zakresie, ponieważ umowa zawarta w zamówieniach publicznych stanowi o jednolitym wynagrodzeniu dla wykonawcy, to trudno przyjąć, że konsorcjanci są względem zamawiającego wierzycielami pro rata parte, tzn. w poszczególnych częściach. Ponadto, jak wspomniano o tym wcześniej, wewnętrzny zakres obowiązków kontrahentów może ulegać przeróżnym zmianom. Podział przychodów z tytułu zaliczki czy z tytułu wynagrodzenia za wykonanie umowy zawartej w trybie zamówień publicznych powinien następować w oparciu o wewnętrzne ustalenia konsorcjantów. Przepis art. 82 ust. 1 p.z.p. stanowi, że wykonawca może złożyć tylko jedną ofertę (co do oferty częściowej zob. art. 83 ust. 2 i 3 p.z.p.). Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia składają zatem tylko jedną wspólną i jednolitą ofertę, która nie jest ofertą pro rata. Wierzytelność każdego z wykonawców pro rata nie wynika zatem z ustawowej konstrukcji umowy w zamówieniach publicznych. Można zatem postawić tezę, że solidarność wierzycieli (po stronie konsorcjantów – wykonawców) można wywodzić ze wspólnej sytuacji prawnej wierzycieli.[15]

Można w konsekwencji bronić poglądu, że do wierzytelności konsorcjantów znajdzie zastosowanie przepis art. 367 § 1 k.c. zgodnie z którym, kilku wierzycieli może być uprawnionych w ten sposób, że dłużnik może spełnić całe świadczenie do rąk jednego z nich, a przez zaspokojenie któregokolwiek z wierzycieli dług wygasa względem wszystkich (tzw. solidarność wierzycieli).[16] To ostatnie sformułowanie ma doniosłe znaczenie praktyczne: zapłata do rąk jednego z wykonawców (konsorcjantów) zwalnia zamawiającego z odpowiedzialności względem wszystkich pozostałych wykonawców (konsorcjantów). Ponadto zamawiający nie musi rozstrzygać sporu według jakiego parytetu należałoby łącznie spełnić świadczenie do rąk wielu współwykonawców. W konsekwencji powyższego należy powołać się na art. 367 § 2 k.c. w myśl którego dłużnik (w którego roli występuje także zamawiający) może spełnić świadczenie, według swego wyboru, do rąk któregokolwiek z wierzycieli solidarnych. Przy czym przyjąć należy, że przepis art. 367 § 1 i 2 k.c. ma charakter dyspozytywny w tym znaczeniu, że w umowie zawartej w trybie zamówień publicznych można ustalić, np. że w przypadku wykonawców wspólnie wykonujących kontrakt (np. współpracujących w ramach konsorcjum) faktury VAT będą wystawiane wyłącznie przez jednego z wykonawców będącego reprezentantem pozostałych wykonawców (np. przez lidera konsorcjum) i płatne do jego rąk. Ponadto wykonawcy, jako wierzyciele solidarni, mogą umówić się wewnętrznie, że w określony sposób będą dochodzić roszczeń od dłużnika. Z punktu widzenia mechanizmu dokonywania płatności nie ma znaczenia czy płatność będzie wykonywana jako zapłata za już wykonane prace czy jako zaliczka. Jednakże – jak dalej stanowi art. 367 § 2 k.c. – w razie wytoczenia powództwa przez jednego z wierzycieli solidarnych dłużnik powinien spełnić świadczenie do jego rąk. To ostatnie sformułowanie ma charakter iuris cogentis.

Na marginesie wskazać należy, że w przypadku odpowiedzialności pro rata parte obowiązują inne zasady. Zgodnie z art. 379 § 1 k.c. jeżeli jest kilku dłużników albo kilku wierzycieli, a świadczenie jest podzielne (przy czym świadczenie pieniężne jest zawsze podzielne), zarówno dług, jak i wierzytelność dzielą się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest dłużników albo wierzycieli. Części te są równe, jeżeli z okoliczności nie wynika nic innego. W takim jednak wypadku zgodnie z art. 381 § 1 i 2 k.c. jeżeli jest kilku wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego, każdy z nich może żądać spełnienia całego świadczenia. Jednakże w razie sprzeciwu chociażby jednego z wierzycieli, dłużnik obowiązany jest świadczyć wszystkim wierzycielom łącznie albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.

 

2.1.2. Problem dopuszczalności zajęcia wierzytelności przysługującej wykonawcy – konsorcjantowi względem zamawiającego.

 

Przeprowadzony powyżej wywód powinien stanowić wystarczającą podstawę do przeprowadzenia analizy problemu zajęcia wierzytelności przysługującej wykonawcy – konsorcjantowi względem zamawiającemu. Dotyczy ona konsorcjum nie będącego spółką cywilną, a zatem do którego nie ma zastosowania przepis art. 863 § 3 k.c. Zajęcie wierzytelności wykonawcy z umowy zawartej w trybie przepisów o zamówieniach publicznych, w ramach egzekucji sądowej, podlega regulacji art. 895 i n. k.p.c.[17] Zgodnie z art. 896 § 1 k.p.c. do egzekucji z wierzytelności komornik przystępuje przez jej zajęcie.[18] W celu zajęcia komornik zawiadamia dłużnika, że nie wolno mu odbierać żadnego świadczenia ani rozporządzać zajętą wierzytelnością i ustanowionym dla niej zabezpieczeniem, a także wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnego od niego świadczenia nie uiszczał dłużnikowi, lecz złożył je komornikowi lub do depozytu sądowego. Z kolei w ramach egzekucji administracyjnej, zgodnie z art. 89 § 1 p.e., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego. Jednocześnie organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.

Wcześniej wskazano, że umowa zawierana w trybie zamówienia publicznego jest umową dwustronnie zobowiązującą. Zamawiający i wykonawcy, w ramach tego samego stosunku prawnego, występują w podwójnej roli wierzycieli i dłużników. W literaturze przedmiotu trafnie zauważa się, że nie jest przeszkodą dla dokonania zajęcia okoliczność, że obowiązek zapłaty przez dłużnika zajętej wierzytelności (w tym wypadku zamawiającego) zależy od wzajemnego świadczenia dłużnika egzekwowanego (w tym przypadku wykonawcę). Niemniej w takim wypadku „spełnienie świadczenia przez dłużnika zajętej wierzytelności następuje jednakże po spełnieniu świadczenia wzajemnego przez dłużnika.”[19]

Co istotne, zajęcie wierzytelności nie zmienia dotychczasowego ustroju kontraktowego w tym znaczeniu, że zajęcie odnosi się do takiego zakresu praw jakie przysługują w ramach umowy dłużnikowi egzekwowanemu względem dłużnika zajętej wierzytelności. W konsekwencji można bronić poglądu, że zajęcie u zamawiającego wierzytelności z tytułu umowy zawartej w trybie zamówienia publicznego może odnosić się względem takiego dłużnika egzekwowanego, który – w ramach lex contractus – posiada tytuł do odebrania świadczenia od zamawiającego.

Przywołane wcześniej przepisy art. 367 i 381 k.c. nie odnoszą się wyraźnie do przypadku zajęcia wierzytelności przez komornika działającego na rzecz osoby trzeciej – wierzyciela egzekwującego. W konsekwencji mogą pojawić się w tej materii różne poglądy.

Zgodnie z art. 887 § 1 k.p.c. w zw. z art. 902 k.p.c. z mocy samego zajęcia wierzyciel może wykonywać wszelkie prawa i roszczenia dłużnika. Na żądanie wierzyciela komornik wydaje mu odpowiednie zaświadczenie. Przepis art. 887 § 2 k.p.c. w zw. z art. 902 k.p.c. uprawnia tzw. wierzyciela egzekwującego do pozwania dłużnika zajętej wierzytelności i przypozwania dłużnika egzekwowanego czyli wierzyciela zajętej wierzytelności.

Skoro wierzyciel egzekwujący ma prawo wytoczyć powództwo przeciwko dłużnikowi zajętej wierzytelności (w omawianej konfiguracji prawnej w tej roli będzie występował zamawiający), to należy przyjąć, że sytuację opisaną w przywołanym powyżej art. 367 § 2 k.c. czyli „wytoczenie powództwa” należy utożsamiać nie tyle z dokonanym przez komornika zajęciem ale z wytoczeniem powództwa przez wierzyciela egzekwującego. Należy postawić tezę, że przepisy prawa egzekucyjnego nie utożsamiają zajęcia z „wytoczeniem powództwa”, skoro wytoczenie powództwa kwalifikują dopiero jako skutek dokonanego zajęcia. Przyjęcie takiego poglądu oznacza, że do czasu wytoczenia powództwa przez wierzyciela egzekwującego dłużnik (zamawiający) mógłby dokonać płatności na rzecz innego wierzyciela solidarnego (wykonawcy – konsorcjanta) niż wierzyciel solidarny będący zarazem dłużnikiem egzekwowanym (czyli innym wykonawcą – konsorcjantem) jeżeli takie skierowanie strumienia pieniądza byłoby uprawnione według treści danego reżimu kontraktowego.

Powyższa koncepcja pozwala na utrzymanie w równowadze interesów wierzyciela egzekwującego albowiem wierzyciel ten może dokonać zajęcia wierzytelności o rozliczenia w stosunku wewnętrznym pomiędzy dłużnikiem egzekwowanym będącym zarazem wierzycielem solidarnym (czyli wykonawcą – konsorcjantem) i innym wierzycielem solidarnym (czyli innym wykonawcą – konsorcjantem). Zgodnie z art. 378 k.c. jeżeli jeden z wierzycieli solidarnych przyjął świadczenie, treść istniejącego między współwierzycielami stosunku prawnego (w analizowanym przypadku będzie to umowa konsorcjum) rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach jest on odpowiedzialny względem współwierzycieli. Przy czym jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, wierzyciel, który przyjął świadczenie, jest odpowiedzialny w częściach równych.

Tłem dla powyższej argumentacji powinna być konstrukcja prawna przyjęta w przepisach o spółce cywilnej (przy czym – jak wspominano o tym już wcześniej - nie każda umowa konsorcjum jest tożsama z umową spółki cywilnej[20]). Zgodnie z art. 863 § 3 k.c. w czasie trwania spółki cywilnej wierzyciel wspólnika „nie może żądać zaspokojenia z jego udziału we wspólnym majątku wspólników” ani – co istotne z punktu widzenia poruszanego tu problemu – „z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku.”[21] W przypadku prowadzenia egzekucji przeciwko wspólnikowi spółki cywilnej wierzyciel egzekwujący uzyskuje zajęcie „zajęcie praw przysługujących wspólnikowi na wypadek wystąpienia ze spółki lub jej rozwiązania” (art. 870 k.c.).

Zatem ochroną przed zindywidualizowanym tu ryzykiem może być odpowiednia argumentacja doktrynalna.[22]

Należy też uznać za dopuszczalne zabezpieczenie wierzytelności konsorcjanta względem lidera konsorcjum o rozliczenie wynagrodzenia otrzymanego od zamawiającego (a) zastawem rejestrowym na wierzytelności wykonawców względem zamawiającego albo (b) zabezpieczeniem rzeczowym na składnikach majątku lidera konsorcjum (zastaw rejestrowy, hipoteka), (c) zabezpieczeniem rzeczowym na składnikach majątku osoby trzeciej, poręczeniem, innym zabezpieczeniem osobistym osoby trzeciej.

 

2.1.3. Dopuszczalność zmiany umowy konsorcjum

 

W dyskusji dotyczącej problemu dopuszczalności zajęcia wierzytelności przysługującej konsorcjantowi niebagatelną rolę odgrywa zagadnienie możliwości dokonywania zmian w treści umowy konsorcjum i wpływu tych zmian na relacje konsorcjantów z zamawiającym.[23] Punkt wyjścia powinna stanowić teza według której, umowa zawarta w trybie zamówienia publicznego nie ingeruje w sposób w jaki konsorcjanci podzielą między siebie obowiązki przy wykonywaniu zamówienia publicznego. Każdy z wielu wykonawców jest bowiem i tak solidarnie odpowiedzialny wobec zamawiającego za wykonanie całości zamówienia – obiektu budowlanego.

Co więcej, prawo zamówień publicznych ani nie zakazuje ani nie ogranicza konsorcjantów w możliwości zmiany umowy konsorcjum. Należy przyjąć, że konsorcjanci mogą w stosunku wewnętrznym (pro foro interno) zmienić zasady ich zaangażowania w wykonywanie zamówienia publicznego – zarówno na etapie ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego jak i po zawarciu umowy z zamawiającym. Krajowa Izba Odwoławcza w jednym ze swoich orzeczeń[24] trafnie wskazała, że „z punktu widzenia ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego nie jest istotny podział zadań do realizacji pomiędzy poszczególnych członków konsorcjum, ubiegających się wspólnie o zamówienie lecz sama wola wspólnego ubiegania się o zamówienie, a następnie wola jego realizacji oraz ustanowienie pełnomocnika takiego konsorcjum w postępowaniu.”

Zmiany wcześniej ustalonego wewnętrznie zakresu obowiązków konsorcjantów mogą być konsekwencją także innych zdarzeń niż aneks (zmiana) umowy konsorcjum. Członek konsorcjum może być także postawiony w stan upadłości. Konsorcjant - osoba fizyczna może umrzeć, itp.

Zmiana wewnętrznych ustaleń pomiędzy konsorcjantami, a także faktyczne zaprzestanie wykonywania zamówienia publicznego przez jednego z konsorcjantów, nie ma wpływu na zakres solidarnej odpowiedzialności konsorcjantów względem zamawiającego (art. 141 p.z.p.).[25] Krajowa Izba Odwoławcza trafnie wskazała, że „członkowie konsorcjum z chwilą wyboru ich oferty i zawarcia umowy ponoszą solidarną odpowiedzialność względem zamawiającego za jej właściwe wykonanie. Solidarna odpowiedzialność oznacza pełną odpowiedzialność każdego z członków konsorcjum za wykonanie całej umowy niezależnie od ustalonego między członkami konsorcjum podziału zadań. Zamawiający w takim przypadku uprawniony jest do dochodzenia naprawienia szkody w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia od wszystkich członków konsorcjum łącznie, od kilku z nich lub każdego z osobna.”[26]

Wewnętrzna zmiana zakresu obowiązków pomiędzy wykonawcami, a także faktyczne zaprzestanie wykonywania zamówienia publicznego przez jednego z konsorcjantów, w sytuacji gdy zamówienie publiczne wykonywane jest przez pozostałych członków konsorcjum, nie stanowi również podstawy dla zmiany umowy zawartej w trybie zamówień publicznych. Zgodnie z art. 7 ust. 3 p.z.p. zamówienia udziela się wyłącznie wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy. Na bazie tego przepisu formułuje się zakaz dokonywania podmiotowych zmian w umowach zawartych w trybie zamówień publicznych.[27] Należy bronić poglądu, że – co do zasady – niedopuszczalną zmianą podmiotową umowy jest także późniejsze ograniczenie liczby wykonawców w drodze zmiany umowy zawartej w trybie zamówienia publicznego.[28] Zgodnie z art. 144 ust. 1 p.z.p. „zakazuje się istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy, chyba że zamawiający przewidział możliwość dokonania takiej zmiany w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz określił warunki takiej zmiany.” Określenie w umowie zawartej w trybie zamówienia publicznego kto jest jej wykonawcą (tzw. strona podmiotowa umowy) należałoby traktować jako „postanowienie zawartej umowy” w rozumieniu art. 144 ust. 1 p.z.p. Jeżeli wykonawcy wspólnie zaciągnęli zobowiązanie, to nie ma podstaw do późniejszego zwolnienia jednego z wykonawców z długu wynikającego z zawartej umowy w sprawie zamówień publicznych w oparciu o aneks do umowy.

Zatem w przypadku ryzyka egzekucyjnego lidera konsorcjum może dojść do odpowiedniej zmiany umowy konsorcjum. Należy rekomendować wpisanie do umowy konsorcjum klauzuli nakładającej na konsorcjantów, pod rygorem kary umownej, obowiązku informacyjnego o a) przeterminowanych zobowiązaniach pieniężnych powyżej określonej kwoty, b) skierowanych wezwaniach do zapłaty, które nie zostały uregulowane w terminie, c) istniejących tytułach zabezpieczenia, d) tytułach egzekucyjnych, e) tytułach wykonawczych, f) przedegzekucyjnych wezwaniach do zapłaty, g) wszczętych postępowaniach egzekucyjnych. Obowiązek informacyjny powinien zostać nałożony na konsorcjanta osobę prawną, a także na każdoczesnego reprezentanta konsorcjum (członka zarządu, prokurenta). Każdy konsorcjant, pod rygorem kary umownej powinien zapewnić przyjęcie takiego zobowiązania przez swojego reprezentanta. Umowa konsorcjum powinna przewidywać krótkie terminy dla realizacji obowiązku informacyjnego przez zobowiązanych.

Umowa konsorcjum powinna, na zasadzie automatyzmu, pozbawiać lidera konsorcjum jego pozycji w ramach umowy konsorcjum z chwilą zajścia określonych w umowie zdarzeń (nie dotyczy przypadku restrukturyzacji i upadłości).

 

2.2.Ryzyko zajęcia wierzytelności lidera konsorcjum z rachunku bankowego na który wpłacono wynagrodzenie za wykonane prace.

 

Realnym zagrożeniem dla konsorcjanta jest ryzyko zajęcia wierzytelności lidera konsorcjum z rachunku bankowego na który wpłacono wynagrodzenie za wykonane prace.

Ograniczeniem tego ryzyka może być konstrukcja rachunku powierniczego (art. 59 pr. bank.).[29] Umowa rachunku powierniczego jest szczególnym rodzajem umowy rachunku bankowego, o której mowa w treści art. 725 k.c. (por. art. 49 ust. 1 pkt 4 pr. bank.). W konsekwencji, w zakresie nieuregulowanym w art. 59 pr. bank. do rachunku powierniczego należy stosować ogólne przepisy o rachunku bankowym.[30] Prowadzenie „innych rachunków bankowych”, w tym rachunku powierniczego, należy zaliczyć do grupy tzw. czynności bankowych (art. 5 ust. 1 pkt 2 pr. bank.). Zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 pr. bank. na rachunku powierniczym mogą być gromadzone wyłącznie środki pieniężne powierzone posiadaczowi rachunku powierniczego przez osobę trzecią, na podstawie odrębnej umowy. Stronami umowy rachunku powierniczego są bank i posiadacz rachunku powierniczego. Umowa rachunku powierniczego określa warunki, jakie powinny być spełnione, aby środki pieniężne osoby trzeciej (lub osób trzecich) wpłacone na rachunek powierniczy mogły być wypłacone posiadaczowi tego rachunku lub aby jego dyspozycje w zakresie wykorzystania tych środków mogły być zrealizowane (art. 59 ust. 2 i 3 pr. bank.). Prawo bankowe przyjmuje konstrukcję, polegającą na wyłączeniu środków zdeponowanych na rachunku powierniczym z masy majątkowej posiadacza rachunku powierniczego.[31] Po pierwsze, w razie wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko posiadaczowi rachunku powierniczego - środki znajdujące się na rachunku nie podlegają zajęciu (art. 59 ust. 4 pr. bank.).[32] W literaturze przedmiotu P. Wierzbicki podnosi, że „zakaz zajęcia oznacza, iż ustawodawca chroni powierzone środki pieniężne przed skutkami postępowania egzekucyjnego przeciwko posiadaczowi rachunku powierniczego, które (…) może nie mieć żadnego związku ze stosunkiem powierniczym.”[33] Po drugie, w razie ogłoszenia upadłości posiadacza rachunku powierniczego - środki pieniężne znajdujące się na tym rachunku podlegają wyłączeniu z masy upadłości (art. 59 ust. 5 pr. bank.). Po trzecie, w przypadku śmierci posiadacza rachunku powierniczego zgromadzone na tym rachunku kwoty nie wchodzą do spadku po posiadaczu rachunku (art. 59 ust. 6 pr. bank.).

Umowa rachunku powierniczego zostaje zawarta pomiędzy bankiem a posiadaczem rachunku powierniczego, przy czym z konstrukcją umowy rachunku powierniczego immanentnie związana jest „osoba trzecia”. W modelu opisanym przez ustawodawcę osoba trzecia wpłaca środki pieniężne na rachunek powierniczy. Owe środki pieniężne, pochodzące od osoby trzeciej, zostaną wypłacone posiadaczowi rachunku bankowego albo dyspozycje posiadacza rachunku co do tych środków zostaną zrealizowane po ziszczeniu się warunków wskazanych w umowie rachunku powierniczego (art. 59 ust. 3 pr. bank.).

Przy czym konstrukcja umowy rachunku powierniczego może być jeszcze bardziej złożona. Osoba trzecia może dokonywać wpłat na rachunek powierniczy posiadacza rachunku, a posiadacz rachunku powierniczego może być zobowiązany do dokonania dyspozycji tych środków na rzecz innej osoby trzeciej. Zaznaczyć należy, że może być większa liczba osób trzecich dokonujących wpłat na rachunek powierniczy lub większa liczba osób trzecich – beneficjentów dyspozycji posiadacza rachunku powierniczego.

Ponadto na zasadzie art. 3531 k.c. można dopuścić różne modyfikacje struktury rachunku powierniczego względem modelu przewidzianego w treści art. 59 ust. 1 pr. bank. Niemniej w przypadku zmiany konstrukcji umowy rachunku powierniczego względem modelu ustawowego, należy pamiętać, że do zmodyfikowanego rachunku powierniczego mogą nie znaleźć zastosowania skutki, o których mowa w art. 59 ust. 4 – 6 pr. bank.

Wypłata wynagrodzenia z umowy o roboty budowlane powinna być dokonywana na rachunek powierniczy lidera konsorcjum, ewentualnie rachunek powierniczy wspólny lidera konsorcjum i konsorcjanta.

 

2.3. Ryzyko utraty przez lidera konsorcjum albo członka konsorcjum zdolności do wykonywania robót budowlanych.

 

Konsorcjant może utracić faktyczną zdolność do wykonywania robót budowlanych. Teoretycznie w przypadku gdyby konsorcjantami były osoby fizyczne może to być także śmierć osoby fizycznej.

Szczególne zagrożenia powstaną w sytuacji utraty zdolności przez lidera konsorcjum do wykonywania robót budowlanych. W takim przypadku umowa konsorcjum powinna zawierać odpowiednie postanowienia zakładające, na zasadzie automatyzmu, przynajmniej odsunięcie lidera konsorcjum od reprezentacji członków konsorcjum względem zamawiającego. Ze względów praktycznych umowa konsorcjum powinna definiować stan utraty zdolności konsorcjanta do wykonywania robót budowlanych. Stan taki może stanowić uzasadnioną przyczynę dla rozwiązania umowy konsorcjum.

W przypadku utraty zdolności do wykonywania robót budowlanych przez jednego z konsorcjantów wykonywanie umowy powinno zostać przejęte przez pozostałych konsorcjantów. O dopuszczalności zmiany umowy konsorcjum w drodze aneksu była mowa powyżej.

Można rekomendować wpisanie do umowy konsorcjum klauzuli obciążającej konsorcjanta karą umowną na wypadek faktycznego zaprzestania wykonywania umowy o roboty budowlane przez konsorcjanta przez okres czasu dłuższy niż np. 21 dni.

 

2.4. Ryzyko braku płatności dla podwykonawców za wykonane prace.

 

Brak płatności dla podwykonawców prowadzi do zamrożenia płatności ze strony zamawiającego.

Umowa konsorcjum może wprowadzać klauzulę monitorowania płatności dokonywanych przez konsorcjantów na rzecz ich podwykonawców, klauzulę jawności umów konsorcjantów z podwykonawcami dla wszystkich członków konsorcjum, klauzulę obowiązku notyfikacji przez podwykonawców wszystkich konsorcjantów o braku terminowej płatności ze strony zobowiązanego konsorcjanta, klauzuli automatycznej utraty statusu lidera konsorcjum w przypadku opóźnienia (o określonym interwale czasowym) w regulowaniu zobowiązań wobec podwykonawców z tytułu odebranych od podwykonawców prac.

 

2.5. Ryzyko odstąpienia od umów podwykonawczych przez podwykonawców i ryzyko innych roszczeń podwykonawców.

 

Odstąpienie od umów podwykonawczych przez podwykonawców może prowadzić do zaburzeń procesu budowlanego, który musi mieć odpowiednią dynamikę.

Umowa konsorcjum może wprowadzać klauzulę kary umownej dla konsorcjanta w przypadku gdy ponosi on odpowiedzialność za odstąpienie od umowy podwykonawczej przez podwykonawcę, z przyczyn dotyczących konsorcjanta, jeżeli odstąpienie od umowy przez podwykonawcę dezorganizuje proces budowlany. Można wprowadzić w umowie konsorcjum klauzulę przejęcia w odpowiedniej części kompetencji konsorcjanta (z podwyższeniem rozliczenia o określoną wartość) w przypadku odstąpienia od umowy podwykonawczej przez podwykonawcę, z przyczyn dotyczących konsorcjanta, jeżeli odstąpienie od umowy przez podwykonawcę dezorganizuje proces budowlany.

 

2.6. Ryzyko odstąpienia od umowy o roboty budowlane przez zamawiającego.

 

Pozyskanie zamówienia publicznego wymaga określonych kompetencji. Niekiedy owe kompetencje są sumą kwalifikacji konsorcjantów. Niemniej „odejście” jednego z konsorcjantów nie oznacza, że pojawia się prawo do odstąpienia od umowy przez zamawiającego jeżeli umowa wykonywana jest przez pozostałych konsorcjantów. Samo odstąpienie od umowy jest uprawnieniem kształtującym,[34] innym niż wypowiedzenie umowy, które wywołuje skutek ex nunc (zob. np. art. 3651 k.c.).[35] Przy konstrukcji odstąpienia od umowy ex nunc – peryferyjnej względem modelu ogólnego – linia demarkacyjna pomiędzy tymi dwiema instytucjami jest zdecydowanie mniej wyraźna.[36] Zamawiający nie może nadużywać prawa podmiotowego (art. 5 k.c.).

Dopuszczalne jest jednostronne odstąpienie od umowy przez zamawiającego (stronę umowy) w stosunku do jednego z wykonawców z przyczyn wskazanych w umowie (albo w ustawie), a realizujących się w osobie jednego z wykonawców. Wykonywanie przez stronę umowy jednostronnych uprawnień kształtujących nie jest tożsame ze zmianą umowy nawet jeżeli nie jest ono kwestionowane przez innych uczestników umowy. Konstrukcja odstąpienia od umowy w stosunku do jednego z wykonawców (albo tylko przez jednego z wykonawców) może co prawda budzić pewne wątpliwości doktrynalne (wątpliwości mogą odnosić się m.in. do dopuszczalności takiego oświadczenia, konsekwencji prawnych takiego odstąpienia od umowy, itp.) ale wydaje się być potrzebna z punktu widzenia potrzeb praktyki obrotu gospodarczego. Można zatem sformułować tezę o dopuszczalności rozszczepienia prawa do odstąpienia od umowy.

 

3. Ryzyko otwarcia restrukturyzacji wobec lidera konsorcjum albo członka konsorcjum.

 

3.1. Ryzyko objęcia wierzytelności członka konsorcjum układem lidera konsorcjum albo ryzyko objęcia wierzytelności lidera konsorcjum układem członka konsorcjum

 

Umowa konsorcjum nie wygasa z mocy ustawy na skutek otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego w stosunku do konsorcjanta.

Należy zwrócić uwagę na dwie klauzule generalne mające znaczenie z punktu widzenia umowy konsorcjum, mające zastosowanie w przyspieszonym postępowaniu układowym, postępowaniu układowym, postępowaniu sanacyjnym. Po pierwsze, postanowienia umowy zastrzegające na wypadek złożenia wniosku o otwarcie postępowania lub jego otwarcia zmianę lub rozwiązanie stosunku prawnego (w tym lege non distinguente umowy konsorcjum), którego stroną jest restrukturyzowany dłużnik, są nieważne (art. 247 p.r.). Po drugie postanowienie umowy (w tym umowy konsorcjum), której stroną jest restrukturyzowany dłużnik, uniemożliwiające albo utrudniające osiągnięcie celu postępowaniu, jest bezskuteczne w stosunku do masy układowej bądź sanacyjnej (art. 248 p.r.). W istotny sposób ogranicza to swobodę stron przy budowaniu treści umowy konsorcjum.

W przypadku gdyby sąd otworzył postępowanie restrukturyzacyjne w czasie wykonywania przez konsorcjum umowy o roboty budowlane wówczas można założyć możliwość stosowania w relacjach z konsorcjantami przepisu art. 150 ust. 3 p.r. Niemniej teza ta może być dyskusyjna. Zgodnie z tym przepisem wierzytelności wobec dłużnika wynikające z umowy wzajemnej, która nie została wykonana w całości lub części przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, są objęte układem tylko w przypadku, gdy świadczenie drugiej strony jest świadczeniem podzielnym i tylko w zakresie, w jakim druga strona spełniła świadczenie przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego i nie otrzymała świadczenia wzajemnego.[37] Oznacza to, że gdyby konsorcjant wykonał przypisaną mu część prac przed otwarciem restrukturyzacji, a lider konsorcjum nie przekazałby mu z tego tytułu wynagrodzenia, to wierzytelność o tą część wynagrodzenia wchodzi do układu. Wnioskowanie to – w zasadzie – pokrywa się z założeniem ogólnym wynikającym z art. 150 ust. 1 pkt 1 p.r. w myśl którego układ obejmuje wierzytelności osobiste powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przepis art. 163 ust. 2 p.r. stanowi, że restrukturyzacja dotyczy w równym stopniu zobowiązań pieniężnych i niepieniężnych. Jeżeli wierzyciel w terminie tygodnia od dnia otrzymania zawiadomienia o terminie zgromadzenia wierzycieli z odpisem propozycji układowych sprzeciwił się restrukturyzacji swojej wierzytelności jako wierzytelności niepieniężnej, składając oświadczenie nadzorcy albo zarządcy albo ze względu na charakter wierzytelności niepieniężnej restrukturyzacja nie jest możliwa, wierzytelność ta zmienia się w wierzytelność pieniężną. Skutek ten powstaje z dniem otwarcia postępowania.

Wierzytelność o rozliczenie z tytułu prac wykonanych przez konsorcjanta po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego lidera konsorcjum powstaje z chwilą wykonania danego etapu prac. Jak zabezpieczyć się przed takim ryzykiem?

Zgodnie z art. 151 ust. 2 p.r. układ nie obejmuje wierzytelności zabezpieczonej na mieniu dłużnika hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, w części znajdującej pokrycie w wartości przedmiotu zabezpieczenia, chyba że wierzyciel wyraził zgodę na objęcie jej układem. Zgodę na objęcie wierzytelności układem wyraża się w sposób bezwarunkowy i nieodwołalny, najpóźniej przed przystąpieniem do głosowania nad układem. Zgoda może zostać wyrażona ustnie do protokołu zgromadzenia wierzycieli. W myśl art. 151 ust. 3 p.r. do wierzytelności zabezpieczonych przeniesieniem na wierzyciela własności rzeczy, wierzytelności lub innego prawa zasadę powyższą stosuje się odpowiednio.[38]

W konsekwencji można rekomendować zabezpieczenie wierzytelności konsorcjanta o rozliczenie względem lidera konsorcjum np. hipoteką albo zastawem rejestrowym. Równoległym zabezpieczeniem może być poręczenie za lidera konsorcjum przez osobę trzecią (względnie inne podobne zabezpieczenie, np. awal wekslowy, indos na zabezpieczenie, przystąpienie do długu) albo zabezpieczenie rzeczowe na mieniu osoby trzeciej.[39]

 

3.2. Ryzyko objęcia wierzytelności podwykonawcy układem lidera konsorcjum albo układem członka konsorcjum

 

Oczywisty problem może powstać gdyby do układu konsorcjanta (lidera konsorcjum, zwykłego konsorcjanta) weszły wierzytelności podwykonawców. Przepis art. 167 ust. 1 p.r. stanowi, że układ nie narusza praw wierzyciela wobec współdłużnika dłużnika. Regulacja komentowanego przepisu co do odpowiedzialności poręczyciela stanowi lex specialis względem art. 879 § 1 k.c.[40]

Pojawia się pytanie, czy współdłużnikowi służy roszczenie regresowe w stosunku do dłużnika, który zawarł układ w postępowaniu restrukturyzacyjnym, jeżeli współdłużnik zapłacił dług w pełnej wysokości. Na gruncie obecnego stanu prawnego zachowuje w pewnym zakresie aktualność pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w orzeczeniu z 29 kwietnia 1938r. I C 2647/37.[41] Zdaniem Sądu Najwyższego indosant, który wykupił weksel od posiadacza, nie ma praw regresowych w stosunku do wystawcy w przypadku, gdy wystawca po ogłoszeniu mu upadłości zapłacił w myśl zawartego układu z wierzycielami zredukowaną sumę i w ten sposób w ogóle uwolnił się z długu z racji wystawienia weksla. Sąd Najwyższy uznał, iż pogląd ten jest zgodny z zasadą, iż układ nie narusza praw wierzyciela w stosunku do współdłużnika i poręczyciela upadłego i poglądami jurysprudencji, według których „jeżeli jeden ze współdłużników zapłacić musi wierzycielowi więcej, niż wynika z układu, to z powodu zapłaty nadwyżki nie służy mu roszczenie zwrotne w stosunku do upadłego.” Również w piśmiennictwie uważa się, że jeżeli współdłużnik lub poręczyciel dokona płatności po zawarciu układu na rzecz wierzyciela pełną kwotę wierzytelności, to w ramach regresu, może żądać od dłużnika głównego tylko tyle, ile układ przyznaje wierzycielowi.

W konsekwencji można rekomendować zabezpieczenie wierzytelności konsorcjanta o regres względem lidera konsorcjum np. hipoteką albo zastawem rejestrowym. Równoległym zabezpieczeniem może być poręczenie za lidera konsorcjum przez osobę trzecią (względnie inne podobne zabezpieczenie, np. awal wekslowy, indos na zabezpieczenie, przystąpienie do długu) albo zabezpieczenie rzeczowe na mieniu osoby trzeciej.

 

3.3.Ryzyko odstąpienia od umów podwykonawczych przez podwykonawców i ryzyko innych roszczeń podwykonawców.

 

Również w przypadku restrukturyzacji konsorcjanta odstąpienie od umów podwykonawczych przez podwykonawców może prowadzić do zaburzeń procesu budowlanego, który musi mieć odpowiednią dynamikę. Należy tu rekomendować podobną konstrukcję jak w przypadku zagrożenia konsorcjanta wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

 

3.4. Ryzyko odstąpienia od umowy o roboty budowlane przez zarządcę masy sanacyjnej lidera konsorcjum albo członka konsorcjum

 

Umowa o roboty budowlane, w czasie jej wykonywania, może okazać się niekorzystna dla konsorcjanta. Może on dążyć do jej rozwiązania względem siebie zakładając, że będzie dalej wykonywana przez pozostałych współkonsorcjantów, a w związku z tym zamawiający nie będzie miał tytułu do obciążenia strony wykonawczej karami umownymi.

W postępowaniu sanacyjnym, na podstawie art. 298 ust. 1 p.r. zarządca może odstąpić od umowy wzajemnej, która nie została wykonana w całości lub części przed dniem otwarcia postępowania sanacyjnego, za zgodą sędziego-komisarza, jeżeli świadczenie drugiej strony wynikające z tej umowy jest świadczeniem niepodzielnym. Natomiast jeżeli świadczenie drugiej strony wynikające z umowy jest świadczeniem podzielnym, powyższą zasadę stosuje się odpowiednio w zakresie, w jakim świadczenie drugiej strony miało zostać wykonane po dniu otwarcia postępowania sanacyjnego (art. 298 ust. 2 p.r.). Wyrażając zgodę sędzia-komisarz kieruje się celem postępowania sanacyjnego i bierze pod uwagę ważny interes drugiej strony umowy (art. 298 ust. 3 p.r.).

Można rekomendować wpisanie do umowy konsorcjum klauzuli obciążającej konsorcjanta karą umowną na wypadek odstąpienia od umowy o roboty budowlane przez konsorcjanta albo zamawiającego z przyczyn dotyczących konsorcjanta.

 

3.5.Ryzyko odstąpienia od umowy o roboty budowlane przez zamawiającego

 

W postępowaniu sanacyjnym konsorcjanta, na żądanie zamawiającego złożone w formie pisemnej z datą pewną, zarządca masy sanacyjnej w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia żądania składa do sędziego-komisarza wniosek o zgodę na odstąpienie od umowy, o czym informuje drugą stronę, albo informuje drugą stronę, że nie zamierza takiego wniosku złożyć. Brak informacji ze strony zarządcy albo informacja, że nie zamierza on złożyć wniosku, skutkuje utratą prawa do złożenia wniosku o zgodę sędziego-komisarza na odstąpienie od umowy (art. 298 ust. 5 p.r.).

W przypadku nieprzerwanego wykonywania umowy o roboty budowlane przez jednego ze współkonsorcjantów należy przyjąć, że wykonawca nie ma tytułu do odstąpienia od umowy względem wszystkich współkonsorcjantów.

 

4.Ryzyko ogłoszenia upadłości wobec lidera konsorcjum albo członka konsorcjum.

 

4.1. Ryzyko wejścia do masy upadłości lidera konsorcjum albo członka konsorcjum wypłaconego wynagrodzenia z umowy o roboty budowlane.

 

Jaki jest los prawny umowy rachunku powierniczego na wypadek ogłoszenia upadłości posiadacza tego rachunku?[42] Nieważne są postanowienia umowy zastrzegające na wypadek ogłoszenia upadłości zmianę lub rozwiązanie stosunku prawnego, którego stroną jest upadły (art. 83 p.u.).[43] Innymi słowy nie można w umowie rachunku powierniczego w sposób ważny zastrzec, że umowa rachunku powierniczego ulegnie rozwiązaniu albo zmianie na wypadek ogłoszenia upadłości posiadacza rachunku powierniczego. Zgodnie z treścią art. 112 p.u. ogłoszenie upadłości nie ma wpływu na umowy rachunku bankowego i rachunku papierów wartościowych upadłego.[44] Konsekwentnie należy bronić poglądu, że ogłoszenie upadłości nie ma także wpływu na umowę rachunku powierniczego.

Jak wspomniano o tym wcześniej, umowa rachunku powierniczego zostaje zawarta pomiędzy bankiem a posiadaczem rachunku powierniczego. Umowa ta pozostaje w pewnym – przynajmniej faktycznym[45] - związku z – jak to określają przepisy prawa bankowego – „odrębną umową”, czyli umową powierniczą lub przynajmniej klauzulą powierniczą, która reguluje właściwe zdarzenie gospodarcze, z którym wiąże się potrzeba zawarcia umowy rachunku powierniczego. „Odrębna umowa” co do zasady wiąże posiadacza rachunku powierniczego i osobę trzecią – powierzającego, który dokonuje przysporzenia na rachunek powierniczy. Umowa odrębna będzie, z istoty rzeczy, umową dwustronnie zobowiązującą. W ramach tej umowy powierzający będzie zobowiązany do dokonania przysporzenia na rachunek powierniczy, a posiadacz rachunku powierniczego będzie zobowiązany do spełnienia świadczenia określonego w umowie odrębnej na rzecz powierzającego. Tak zarysowany model jest modelem podstawowym. Umowa odrębna podlega ogólnym zasadom wpływu upadłości na zobowiązania upadłego.

 

4.2.Ryzyko braku płatności dla podwykonawców

 

Upadłość konsorcjanta w stosunku do relacji z jego podwykonawcami wywołuje szereg komplikacji. Podwykonawcy mogą być przypisani do poszczególnych konsorcjantów albo konsorcjanci mogą być wspólnie powiązani węzłem prawnym z podwykonawcami. W każdym przypadku brak płatności wobec podwykonawców wywołuje problemy.

Syndyk może odstąpić od umowy z podwykonawcami, co oznacza zaspokojenie podwykonawców w drodze podziału funduszy masy upadłości.

W konsekwencji można rekomendować zabezpieczenie wierzytelności regresowej konsorcjanta względem członka konsorcjum zabezpieczeniem rzeczowym na składnikach majątkowych konsorcjanta. Zaspokojenie wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo podlega tzw. prawu odrębności. Równoległym zabezpieczeniem regresu może być poręczenie za lidera konsorcjum przez osobę trzecią (względnie inne podobne zabezpieczenie, np. awal wekslowy, indos na zabezpieczenie, przystąpienie do długu) albo zabezpieczenie rzeczowe na mieniu osoby trzeciej.

 

4.3.Ryzyko wygaśnięcia umowy konsorcjum

 

Konsorcjum z istoty rzeczy nie posiada własnej zdolności upadłościowej. Zdolność upadłościową będzie posiadał, co do zasady, każdy z konsorcjantów jako przedsiębiorca (art. 5 p.u.).

Ponieważ znaczna część wypowiedzi piśmiennictwa odnosi konstrukcję konsorcjum do ram spółki cywilnej niezbędne będzie przeanalizowanie zagadnienia wpływu upadłości wspólnika na stosunek spółki cywilnej. W piśmiennictwie trafnie wskazano, że spółka cywilna nie posiada zdolności upadłościowej. Zdolność taką mogą natomiast posiadać jej wspólnicy.[46] Sąd Najwyższy w postanowieniu z 16 października 2008r.[47] wyraził zapatrywanie, że w zdolność upadłościową zostali wyposażeni przedsiębiorcy – wspólnicy spółki cywilnej.[48] W tym kontekście należy ponadto wspomnieć, że spółka cywilna, a także konsorcjum nie ma również podmiotowości rejestrowej – nie jest wpisywana jako podmiot do ewidencji działalności gospodarczej ani do Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z art. 38 pkt. 1 lit. g ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, w dziale I rejestru przedsiębiorców zamieszcza się jedynie wzmiankę o wykonywaniu działalności gospodarczej z innymi podmiotami na podstawie umowy spółki cywilnej.

Dla badanego problemu kluczowe znaczenie ma art. 874 § 2 k.c. W literaturze przedmiotu przepis art. 874 k.c. traktowany jest jak ius cogens.[49] Pogląd ten, w kontekście regulacji art. 83 p.u. jest w zasadzie trafny. Przepis art. 874 § 2 k.c. stanowi, że spółka cywilna ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika.

W piś­miennictwie regulację art. 874 § 2 k.c. poddano bardzo trafnej krytyce.[50] Jeden z autorów, J. Lic zaproponował następujące rozwiązanie: „Arty­kuł 874 § 2 k.c. nakazujący rozwiązanie spółki z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika powinien zostać uchylony. Należy natomiast dodać art. 869 § 3 k.c. o treści: >Prawomocne postanowienie o ogłoszeniu upadłości wspólnika wywołuje skutki wystąpienia wspólnika ze spółki<. Pozwoliłoby to na bezpośrednie zastosowanie art. 871 k.c.”.

Powstaje pytanie czy w umowie konsorcjum można zmodyfikować postanowienia wynikające z art. 874 § 2 k.c. Innymi słowy pojawia się dylemat czy pozostali konsorcjanci (na wzór wspólników spółki jawnej) mogą się umówić pomiędzy sobą o dalsze trwanie umowy konsorcjum pomimo upadłości jednego z jego członków?[51] Problem ten dotyczy z oczywistych względów konsorcjów większych niż dwuosobowe. Na tak postawione pytanie należałoby udzielić odpowiedzi twierdzącej. Przy czym o dalszym trwaniu umowy konsorcjum można postanowić ex post, a zatem po ogłoszeniu upadłości konsorcjanta (co wymaga konsensusu syndyka masy upadłości i pozostałych współkonsorcjantów). Należy przyjąć możliwość dorozumianej zgody na kontynuowanie stosunku prawnego konsorcjum. Konsorcjanci mają prawo do kontynuowania porozumienia konsorcjalnego z pominięciem dotychczasowego konsorcjanta w stanie upadłości. Na mocy przyznanej przez system prawa autonomii woli mogą na nowo określić zasady funkcjonowania „zredukowanego” podmiotowo konsorcjum (np. jeżeli w stanie upadłości znalazł się lider konsorcjum, który wystawiał faktury na rzecz zamawiającego, podpisywał protokoły odbioru robót, itp.). Konsorcjant w stanie upadłości powinien być traktowany jak wspólnik występujący ze spółki w rozumieniu art. 871 k.c. Konsorcjant w stanie upadłości, reprezentowany przez syndyka, ma roszczenie względem członków konsorcjum o dokonanie rozliczeń na zasadach określonych w art. 871 k.c., chyba że umowa konsorcjum przewiduje inne zasady rozliczeń. Powyższy pogląd prawny odpowiada potrzebom gospodarczym. Trudno „na siłę” unicestwiać byt wieloosobowych konsorcjów, jeżeli pomimo upadłości jednego z konsorcjantów, konsorcjum może funkcjonować dalej w zredukowanym składzie. Tym bardziej że upadłość jednego z konsorcjantów co do zasady, automatycznie nie unicestwia umowy pomiędzy zamawiającym a pozostałymi konsorcjantami (tzn. umowy dla realizacji której powołano stosunek prawny konsorcjum). Przy czym nie można wykluczyć, że gdyby w stanie upadłości znalazł się kluczowy konsorcjant, wówczas – w danym stanie faktycznym – skutek rozwiązania konsorcjum będzie miał charakter trwały.

Pojawia się natomiast wątpliwość czy można również umówić się pro futuro, że upadłość jednego z konsorcjantów nie prowadzi do rozwiązania umowy konsorcjum? Przepis art. 83 p.u. stanowi, że nieważne są postanowienia umowy zastrzegające na wypadek ogłoszenia upadłości „zmianę lub rozwiązanie” stosunku prawnego. W tym kontekście mogą pojawić się poważne wątpliwości dotyczące dopuszczalności regulacji pro futuro w zakresie skutków upadłości konsorcjanta i skutków tej upadłości dla stosunku prawnego konsorcjum.

Umowa konsorcjum budowlanego najczęściej powiązana jest z zawartą umową o roboty budowlane.[52] W przypadku udzielenia zamówienia publicznego na roboty budowlane odpowiedzialność konsorcjantów jest solidarna. Jeżeli konsorcjanci zawierają łącznie jako wykonawcy umowę o roboty budowlane poza zamówieniami publicznymi ich odpowiedzialność również będzie co do zasady solidarna. W przypadku upadłości syndyk masy upadłości konsorcjanta może być zainteresowany kontynuowaniem umowy o roboty budowlane.[53] W tych ostatnich przypadkach może istnieć ważna potrzeba gospodarcza dla kontynuowania umowy konsorcjum pomimo upadłości konsorcjanta. Należy bronić poglądu, że – za wolą konsorcjantów – umowa konsorcjum może być kontynuowana, jeżeli syndyk kontynuuje wykonywanie umowy wzajemnej (umowy o roboty budowlane) będącej przyczyną gospodarczą zawarcia umowy konsorcjum.

 

4.4.Ryzyko odstąpienia od umowy o roboty budowlane i od umów podwykonawczych przez syndyka masy upadłości lidera konsorcjum albo członka konsorcjum

 

Syndyk winien niezwłocznie po ustanowieniu przez sąd upadłościowy przystąpić do analizy portfela umów wzajemnych upadłego niewykonanych na dzień ogłoszenia upadłości. Zgodnie z art. 98 ust. 1 p.u. jeżeli w dniu ogłoszenia upadłości zobowiązania z umowy wzajemnej (w analizowanym przypadku: umowy o roboty budowlane) nie zostały wykonane w całości lub w części, syndyk wykonawcy może wykonać zobowiązanie upadłego i zażądać od drugiej strony spełnienia świadczenia wzajemnego lub od umowy odstąpić. Dotyczy to także – lege non distinguente – umów w sprawach zamówień publicznych. Na wykonywanie lub na odstąpienie od wykonywania umowy wzajemnej syndyk musi uzyskać zgodę sędziego-komisarza.[54] Syndyka nie ogranicza okoliczność, że umowa o roboty budowlane została zawarta przez konsorcjantów. Przepis art. 98 ust. 1 p.u. stanowi uregulowanie szczególne względem ogólnej regulacji dotyczącej wpływu upadłości na zobowiązania (art. 91 p.u.). W przypadku umów o roboty budowlane istotne znaczenie będzie miało stosunkowo szybkie rozstrzygnięcie co do losów prawnych umowy, gdyż z zasady umowy te mają terminowy charakter, a przekroczenie terminu wykonania umowy zwykle wiąże się z zagrożeniem karami umownymi.

Ustawowe skutki upadłości dla niewykonanych zobowiązań upadłego regulowane są przepisami bezwzględnie obowiązującymi (iuris cogentis) nie mogą być one zatem zmienione wolą stron. Podkreślić przy tym należy, że przepisy prawa upadłościowego dotyczące skutków upadłości dla zobowiązań upadłego, nie służą interesowi stron danego kontraktu, ale są podporządkowane interesowi ogółu wierzycieli (art. 2 p.u.). Ponadto, w postępowaniu upadłościowym obowiązuje zasada równości wierzycieli (wyznaczana przez szereg przepisów, np. poprzez przepisy o zasadach podziału funduszów masy upadłości). Nie ma podstaw prawnych dla szczególnej ochrony interesów kontrahenta z umowy o roboty budowlane nie wykonanej na dzień ogłoszenia upadłości.

Jeżeli umowa wzajemna zawarta przez upadłego nie będzie wykonywana przez syndyka, wobec odstąpienia przez syndyka od tej umowy wzajemnej, wówczas pozycja kontrahenta upadłego będzie taka jak pozycja ogółu wierzycieli w postępowaniu upadłościowym. Sprowadza się to do stwierdzenia, że wierzytelność z umowy o roboty budowlane, po ogłoszeniu upadłości wykonawcy mająca zawsze postać pieniężną, będzie podlegała, co do zasady, zaspokojeniu w odległej, drugiej kategorii (art. 342 ust. 1 pkt 2 p.u.), po jej uprzednim zgłoszeniu w trybie art. 236 i n. p.u. Dotyczy to wszelkich roszczeń kontrahenta upadłego z umowy o roboty budowlane, a w tym w szczególności roszczeń z tytułu kar umownych naliczanych po dacie ogłoszenia upadłości, roszczeń odszkodowawczych na zasadach ogólnych w związku z niewykonaniem umowy, roszczeń o zwrot świadczenia nienależnego w przypadku nadwyżki zafakturowanych i zapłaconych prac nad rzeczywistą wartością przerobu, itp.

Upadłość konsorcjanta i związane z tym faktyczne ograniczenie możliwości zaspokojenia zamawiającego nie ograniczają zamawiającego w dochodzeniu roszczeń od współkonsorcjanta.

Uprzywilejowanemu potraktowaniu podlegają „należności z zawartych przez upadłego przed ogłoszeniem upadłości umów, których wykonania zażądał syndyk”. W praktyce syndyk masy upadłości może spełniać wówczas świadczenia niepieniężne z umowy o roboty budowlane. Jeżeli wykonywanie umowy o roboty budowlane wymaga współdziałania z członkiem konsorcjum syndyk powinien na bieżąco rozliczać się z konsorcjantem poza trybem podziału funduszy masy upadłości. Przy podejmowaniu decyzji co do sposobu postępowania z umową o roboty budowlane zawartą przez upadłego syndyk winien kierować się przede wszystkim interesem wierzycieli, a w dalszej kolejności możliwością zbycia przedsiębiorstwa upadłego jako całości (art. 2 p.u.). Nie ma tu znaczenia interes społeczny (np. dokończenie inwestycji budowlanej użyteczności publicznej) czy interes gospodarki narodowej (utrata finansowania ze środków pomocowych). Wykonanie umowy wzajemnej może przynieść masie korzyści, np. do masy może wpłynąć marża kontraktowa, unika się obciążania masy kosztami wynikłymi z niewykonania kontraktu (karami umownymi powszechnymi w przypadku umów o roboty budowlane). Wokół wykonywanych umów wzajemnych zazwyczaj koncentruje się przedsiębiorstwo dłużnika - kontynuacja wykonywania umowy wzajemnej może mieć zatem wpływ na możliwość zbycia przedsiębiorstwa upadłego jako całości. Przy czym wykonywanie umowy wzajemnej może być także niekorzystne z punktu widzenia masy upadłości. Np. kontrakt może być nierentowny. Wykonywanie kontraktu może wiązać się ze zbyt dużymi kosztami własnymi, itp. Jeżeli upadły jest stroną kilku czy nawet więcej umów wzajemnych z różnymi syndyk nie jest obowiązany do tego, aby wszystkie kontrakty traktować jednakowo. Obowiązuje zasada wyrażona w treści art. 2 p.u. która wskazuje na prymat zbiorowego interesu wierzycieli. W konsekwencji syndyk może zażądać wykonania takich samych zobowiązań od niektórych kontrahentów, a jednocześnie odstąpić od wykonania umów wzajemnych z innymi kontrahentami. Regulacja art. 98 ust. 1 p.u. stanowi wyjątek od zasady pacta sunt servanta. Ogłoszenie upadłości stanowi na tyle doniosłą zaszłość, że uzasadnia ona niewykonywanie konkretnej umowy w interesie ogółu wierzycieli. Jednostkowy interes wierzyciela – strony umowy wzajemnej zostaje podporządkowany interesowi grupowemu wierzycieli.

W podsumowaniu powyższych wywodów wypada stwierdzić, że aby syndyk mógł wykonać zawartą przez upadłego umowę o roboty budowlane powinien mieć zapewniony pozytywny wynik finansowy na wykonaniu kontraktu. Staranność działania syndyka wymaga przygotowania stosownych analiz ekonomicznej opłacalności wykonania kontraktu. Syndyk powinien dalej przeanalizować ewentualne zagrożenia w postaci stanów rodzących powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej, a w tym z tytułu kar umownych, które – w przypadku wykonywania przez syndyka umowy wzajemnej – byłyby zaspokajane w miarę wpływu stosownych sum do masy upadłości, poza tzw. planem podziału. W przypadku stwierdzenia przez syndyka, że realne jest poniesienie np. kar umownych syndyk powinien zrezygnować z kontynuowania umowy o roboty budowlane, nawet gdyby się okazało, że umowa jest prima facie rentowna. Umowa o roboty budowlane jako umowa wzajemna jest umową dwustronnie zobowiązującą. Niekiedy przed ogłoszeniem upadłości likwidacyjnej wykonawcy może dojść do przelewu wierzytelności przyszłych z umowy o roboty budowlane, np. na rzecz banków.[55] Wskazana okoliczność również wywiera decydujący wpływ na zagadnienie wykonania umowy wzajemnej.

Prawo wyboru, o którym mowa w art. 98 ust. 1 p.u., przysługujące syndykowi, stanowi tzw. uprawnienie przemienne.[56]

Niezależnie od powyższej alternatywy można dopuścić przeniesienie praw i obowiązków z umowy wzajemnej, na osobę trzecią, przy zastosowaniu konstrukcji przejęcia długu (art. 519 i n.) i przelewu wierzytelności (art. 509 i n.).[57] Przy czym syndyk może wycenić wartość ekonomiczną umowy wzajemnej (ujmując rzecz w pewnym uproszczeniu będzie to tzw. marża) i przyjąć ją za podstawę (albo jej część) dla ustalania ewentualnego wynagrodzenia z tytułu „przeniesienia” kontraktu. Operacja taka wymaga odpowiedniego porozumienia syndyka, kontrahenta i osoby trzeciej. Wskazany tryb postępowania również wymaga zgody sędziego-komisarza. Niemniej wyłonienie osoby trzeciej powinno czynić zadość regulacji art. 334 ust. 1 p.u., który stanowi, iż „w przypadku sprzedaży wierzytelności lub praw majątkowych upadłego stosuje się odpowiednio przepisy art. 315, 320-322 i 326 [p.u.]”.

W konsekwencji można rekomendować zabezpieczenie wierzytelności konsorcjanta z tytułu niewykonania umowy względem innego członka konsorcjum zabezpieczeniem rzeczowym na składnikach majątkowych konsorcjanta. Zaspokojenie wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo podlega tzw. prawu odrębności. Równoległym zabezpieczeniem tych wierzytelności może być poręczenie za członka konsorcjum przez osobę trzecią (względnie inne podobne zabezpieczenie, np. awal wekslowy, indos na zabezpieczenie, przystąpienie do długu) albo zabezpieczenie rzeczowe na mieniu osoby trzeciej.

 

 

4.6.Ryzyko odstąpienia od umowy o roboty budowlane przez zamawiającego albo przez podwykonawców.

 

Kontrahent upadłego (zamawiający) nie ma prawa do samodzielnego decydowania ani o wykonaniu umowy wzajemnej ani o odstąpieniu od tej umowy. Uprawnienie do odstąpienia od umowy w związku z ogłoszeniem upadłości przysługuje wyłącznie syndykowi.[58] Przyznanie takiego uprawnienia kontrahentowi w umowie, na wypadek ogłoszenia upadłości drugiej strony, byłoby nieważne z mocy prawa. W konsekwencji uprawnienie przemienne syndyka, realizowane za zgodą sędziego- komisarza, wyłącza możliwość złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy wzajemnej przez drugą stronę, niezależnie od tego czy prawo do odstąpienia od umowy wynika z umowy wzajemnej czy z ustawy (np. z przepisów o zamówieniach publicznych – zob. art. 145 ust. 1 p.z.p.). Jeżeli kontrahent upadłego złożyłby oświadczenie w przedmiocie rozwiązania umowy wzajemnej będzie ono pozbawione skutków prawnych. Niemniej przyznać należy, że po podjęciu przez syndyka decyzji o wykonaniu umowy o roboty budowlane kontrahent upadłego może odstąpić od takiej umowy w oparciu o postanowienie umowne albo z powołaniem się na podstawę ustawową. Z punktu widzenia prawa upadłościowego pozycję wierzyciela jako kontrahenta z umowy wzajemnej wyznaczają dwa instrumenty. Po pierwsze, możliwość żądania od syndyka złożenia oświadczenia na piśmie czy od umowy odstępuje (art. 98 ust. 2 p.u.). Po drugie, brak obowiązku wykonywania umowy wzajemnej do czasu zażądania od syndyka jej wykonania,[59] Z chwilą ogłoszenia upadłości wierzyciel upadłego jako kontrahent z umowy wzajemnej w swoim interesie powinien niezwłocznie zobowiązać syndyka do złożenia oświadczenia o losach kontraktu (umowy wzajemnej) i jednocześnie wstrzymać się z wykonywaniem umowy. Jeżeli wierzyciel wykonuje kontrakt po ogłoszeniu upadłości czyni to na własne ryzyko. Syndyk może przecież odstąpić od umowy. Jeżeli wierzyciel wykonywał kontrakt pomimo ogłoszenia upadłości a syndyk odstąpił od umowy, wówczas powstanie kwestia rozliczeń. Co do świadczeń spełnionych po ogłoszeniu upadłości powinny znaleźć zastosowanie postanowienia art. 99 p.u.

Pozostawienie wyłącznie syndykowi prawa wyboru jednego z uprawnień przemiennych rodzi stan niepewności co do losu kontraktu. Niejednokrotnie pozostawanie w gotowości do wykonania umowy może wywoływać szereg trudności po stronie kontrahenta czy kontrahentów upadłego (np. zamawiającego, podwykonawców). Sytuacja taka nie powinna być na dłuższą metę akceptowana przez stan prawny. Aby ów czas niepewności ograniczyć ustawodawca ogranicza syndyka w czasie dla dokonania wyboru jednego z uprawnień przemiennych. Na żądanie drugiej strony złożone w formie pisemnej z datą pewną, syndyk w terminie trzech miesięcy oświadczy na piśmie, czy od umowy odstępuje, czy też żąda jej wykonania. Niezłożenie w tym terminie oświadczenia przez syndyka uważa się za odstąpienie od umowy (art. 98 ust. 2 p.u.).

 

Podsumowanie

 

Z uwagi na dużą liczbę ryzyk należy uznać, że zabezpieczenie przed częścią z nich może nastąpić na różnych płaszczyznach.

Po pierwsze, poprzez odpowiednie sformułowania zawarte w umowie konsorcjum.

Po drugie, poprzez posłużenie się klauzulą rachunku powierniczego.

Po trzecie, poprzez zabezpieczenie roszczeń wobec współkonsorcjanta w sposób rzeczowy na składnikach majątku tego współkonsorcjanta albo w sposób rzeczowy na składnikach majątku osoby trzeciej albo osobiście przez osobę trzecią. Zabezpieczenie takie może obejmować bardzo wiele ryzyk. Oczywiście w przypadku zabezpieczeń o charakterze rzeczowym istotne znaczenie będzie miała realna wartość przedmiotu zabezpieczenia. Należy pamiętać o higienie formalnej czynności zabezpieczających. Powinny być one dokonane przynajmniej w formie pisemnej z datą pewną (art. 84 ust. 2 p.u.), o ile właściwe przepisy dla ustanowienia zabezpieczenia nie przewidują formy wyższej, np. aktu notarialnego.

 

[1] Zob. np. R. Adamus, S. Szejna, Konsorcjum budowlane a upadłość konsorcjanta, Jurysta 7-8/2014, s. 3 i n.

[2] W przypadku gdy konsorcjum polega na stworzeniu spółki celowej (np. spółki jawnej), co dopuszcza doktryna prawa handlowego, i w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego występuje owa spółka celowa wówczas będzie tylko jeden wykonawca w rozumieniu przepisów Prawa zamówień publicznych.

[3] Np. w wyroku KIO z dnia 22 kwietnia 2010 r. KIO/UZP 567/10 wskazano, że „zawieranie porozumień, łączenie się w grupy celem realizacji określonych przedsięwzięć jest naturalnym zjawiskiem w obrocie gospodarczym, przy czym oczywistym jest, że podmioty zawierające konsorcjum, wyłączają istnienie pomiędzy sobą konkurencji w zdobyciu i realizacji konkretnego zamówienia publicznego, gdyż istotą konsorcjum jest wspólne dążenie do realizacji tego zamówienia, a nie konkurowanie między sobą.”

[4] Zob. np. wyrok KIO z dnia 12 lipca 2013, KIO 1544/13, wyrok KIO z dnia 05 kwietnia 2013, KIO 668/13, wyrok KIO z dnia 18 czerwca 2012 KIO 1087/12, wyrok KIO z dnia 10 kwietnia 2012, KIO 588/12.

[5] Na temat charakteru prawnego umowy konsorcjum zob. np.: L. Stecki, Konsorcjum, Toruń 1997, s. 57, S. Włodyka, Strategiczne umowy przedsiębiorców, Warszawa 2000, s. 259 i n., tenże, w: Prawo umów w obrocie gospodarczym , pod red. S. Włodyki, Warszawa 2001, s. 561 i n., J. Strzępka, Konsorcjum budowlane – wybrane zagadnienia prawne, Monitor Prawniczy 2012, nr 14, s. 738, E. Zielińska, Konsorcjum w procesie budowlanym w systemie polskiego i niemieckiego prawa prywatnego, w: Wpływ europeizacji prawa na instytucje prawa handlowego, pod red. J. Kruczalak – Jankowskiej, Warszawa 2013, s. 584, J. Hilla, Prawne problemy funkcjonowania konsorcjum, Radca Prawny 2005, nr 5, s. 36, W. Gonet, Charakter prawny konsorcjum bankowego, Radca prawny 2005, nr 5, s. 48.

[6] V CSK 475/10.

[7] Podobnie w wyroku KIO z dnia 9 grudnia 2010 r. KIO 2556/10 wskazano, że „uczestnikami postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, wykonawcami w rozumieniu art. 2 pkt 11 Prawa zamówień publicznych, są wspólnicy spółki cywilnej, których udział w postępowaniu traktowany jest jako wspólne ubieganie się o udzielenie zamówienia w rozumieniu art. 23 ust. 1 tejże ustawy.”

[8] Por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2008 r., III CSK 119/08, OSNC 2009, nr 9, poz. 130 w którym wyrażono pogląd, że „jeżeli jeden z wykonawców (uczestników konsorcjum) umowy zawartej w wyniku udzielenie zamówienia publicznego zawarł umowę w podwykonawcą, któremu nie zapłacił wynagrodzenia, to odpowiedzialność wykonawców w stosunku do inwestora spełniającego to świadczenie na rzecz podwykonawcy jest solidarna.”

[9] Zob. R. Adamus, Kara umowna w umowie o zamówienie publiczne, Prawo zamówień publicznych. Kwartalnik, nr 3(46)/2015, s. 3 i n.

[10] Zob. np. R. Adamus, Zagadnienie dochodzenia przez syndyka wierzytelności upadłego przysługującej kilku podmiotom, Rejent nr 1/2016, s. 11 i n.

[11] Zob. szerzej na ten temat J. Pieróg, Prawo…, s. 121 -122. W wyroku KIO z dnia 16 maja 2012 KIO 902/12 wskazano, że zgodnie z przepisem z art. 23 ust. 2 (…) [p.z.p.] pełnomocnik ma reprezentować wykonawców w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego i - fakultatywnie - przy zawarciu umowy. Znaczenie tego przepisu jest przede wszystkim porządkujące - aby zamawiający nie był zmuszony do jednoczesnego kontaktowania się z wszystkimi wykonawcami wspólnie ubiegającymi się o udzielenie zamówienia, lecz tylko z jednym podmiotem - pełnomocnikiem. Nie oznacza to jednak, że poprzez ustanowienie pełnomocnika wykonawcy - mocodawcy zostają pozbawieni jakichkolwiek praw, które posiadają na gruncie prawa cywilnego, w tym prawa do samodzielnego działania mocodawców (oczywiście przy zachowaniu wymogów np. reprezentacji i wspólnego działania).”

[12] V CSK 475/10.

[13] Postanowienie KIO z 28 kwietnia 2010r., KIO/UZP 616/10. Podobnie w postanowieniu KIO z 18 lutego 2010r., KIO/UZP 22/10 podniesiono, że „przy wykonawcach wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia status wykonawcy przysługuje wszystkim tym wykonawcom, a nie każdemu z nich, a zatem także środki ochrony prawnej nie mogą być wnoszone przez poszczególnych konsorcjantów pojedynczo, lecz wszystkich wspólnie.”

[14] M. Pyziak – Szafnicka, w: System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część ogólna, pod red. E. Łętowskiej, Warszawa 2006, s. 363.

[15] Por. M. Pyziak – Szafnicka, w: System…, s. 288.

[16] WSA w Olsztynie w wyroku 12.01.2012, I SA/Ol 685/11 przyjął, że „nie można również zgodzić się z twierdzeniami skarżącej, że organ podatkowy nie miał prawa przekazać komornikowi nadpłaty w podatku dochodowym, gdyż zajęcie wierzytelności dotyczyło tylko jednego z małżonków. Wskazać należy, iż w świetle art. 92 §3 Ordynacji podatkowej, małżonkowie wspólnie opodatkowani na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarna jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku. Solidarny charakter wierzytelności o zwrot nadpłaty umożliwia jej zwrot przez organ podatkowy któremukolwiek z wierzycieli solidarnych, przy założeniu jednak, że zwrot jest uzasadniony.”

[17] Por. M. Romańska, O. Leśniak, Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne, Warszawa 2013, wyd. 2, s. 858, H. Pietrzykowski, w: Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie egzekucyjne, pod red. T. Erecińskiego, t. IV, Warszawa 2012, wyd. 4, s. 424 i n.

[18] Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 1971 r., I CR 308/71, OSNC 1972, nr 5, poz. 85 „przy egzekucji z wierzytelności uregulowanej w przepisach art. 895-912 k.p.c. zajęcie wierzytelności obejmuje tylko wierzytelność istniejącą i przysługującą dłużnikowi na podstawie określonego stosunku prawnego; egzekucję z wierzytelności powstałych później, na podstawie innego stosunku prawnego - chociażby pomiędzy tymi samymi stronami - można prowadzić tylko na podstawie nowego zajęcia.”

[19] M. Romańska, O. Leśniak, Postępowanie…, s. 863.

[20] Omawiany tu przepis art. 863 § 3 k.c. jest jedną z konsekwencji prawnych konstrukcji współwłasności łącznej do niepodzielnej ręki (art. 863 § 1 k.c.).

[21] Zob. na ten temat np. J. Jezioro, w: Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. E. Gniewka, Warszawa 2011, wyd. 4, s. 1400

[22] R. Adamus, Problem zajęcia wierzytelności przysługującej współwykonawcy zamówienia publicznego, Prawo Zamówień Publicznych nr 3/2014, s. 28 i n.

[23] R. Adamus, Istotna zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego poza regulacją art. 144 pzp, Kwartalnik Prawa Zamówień Publicznych, nr 2/2012, s. 3 i n.

[24] Wyrok KIO z dnia 17 maja 2010r. KIO 733/10.

[25] W wyroku KIO z dnia 10 maja 2013r., KIO 961/13 podniesiono, że „nie ma przeszkód do uznania, że członkowie konsorcjum odpowiadają za obowiązek zawarcia umowy w przypadku wyboru ich oferty, a zatem solidarnie ponoszą konsekwencje powstania sytuacji, gdy zawarcie umowy stanie się niemożliwe z przyczyn leżących po stronie któregokolwiek z uczestników konsorcjum. Jeśli umowa nie zostanie podpisana z przyczyn leżących po stronie któregokolwiek z podmiotów ubiegających się wspólnie o zamówienie, to sytuacja ta będzie równoznaczna z niemożliwością podpisania tej umowy przez lidera konsorcjum.”

[26] Wyrok KIO z dnia 7 marca 2013, KIO 412/13.

[27] W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2004 r., V CK 97/03, OSNC 2005, nr 2, poz. 34 przyjęto, że niedopuszczalna jest zmiana podmiotowa umowy zawartej w następstwie przetargu, umożliwiająca przejęcie zamówienia publicznego.

[28] W wyroku KIO z dnia 18 kwietnia 2012 r. KIO 684/12 wskazano, że „podmioty wspólnie ubiegające się o zamówienie przystępując do postępowania muszą pamiętać o tym, że w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, które przebiega etapowo, jak to ma miejsce w przypadku przetargu ograniczonego, niedopuszczalne są zmiany w składzie konsorcjum w trakcie postępowania po zakwalifikowaniu wykonawcy do kolejnego etapu. Zmiany w składzie konsorcjum mogą mieć miejsce do momentu złożenia oferty lub wniosku o dopuszczenie do udziału w przetargu, w postępowaniach etapowych. Potem zmiana w składzie konsorcjum oznaczałaby, że w postępowaniu bierze udział inny wykonawca niż ten, którego badano, czy spełnia warunki udziału w postępowaniu. Zmiana składu przedstawicieli w konsorcjum jest jednoznaczną zmianą oferenta. Dlatego konsorcjum, którego skład uległ zmianie po złożeniu oferty, podlega wykluczeniu z udziału w postępowaniu, a złożona przez nie oferta podlega odrzuceniu.”

[29] Na temat rachunku powierniczego zob. np. W. Pyzioł, w: System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, pod red. J. Panowicz – Lipskiej, t. VIII, Warszawa 2004, s. 390, R. Rykowski, Uwagi o bankowym rachunku powierniczym, Przegląd Prawa Handlowego 2005, nr 7, s. 41 i n., P. Wierzbicki, Zakaz zajęcia egzekucyjnego środków na bankowym rachunku powierniczy, Prawo Bankowe 2006, nr 2, s. 54 i n.

[30] W. Pyzioł, w: System…., s. 391

[31] A. Bieranowski, w recenzji pracy P. Steca, Powiernictwo w prawie polskim na tle porównawczym, Kraków 2005, Rejent 2005, nr 11, s. 175 i n. podniósł, że „artykuł 59 pr. bank. zawiera przejawy koncepcji oddzielenia mas majątkowych, uwalniając expressis verbis pieniądze ulokowane na takim rachunku od egzekucji prowadzonej z majątku powiernika przez jego wierzycieli, wyłączając je także z masy upadłości oraz ze spadku po śmierci powiernika. Pomimo milczenia na temat art. 59 pr. bank. dochodzi tu także do odseparowania wierzytelności pieniężnej z rachunku powierniczego od majątku podlegającego reżimowi wspólności małżeńskiej powiernika.”

[32] Zob. P. Wierzbicki, Zakaz…, s. 54 i n., który przepis art. 59 ust. 4 pr. bank. uznaje za normę procesową, gdyż – w ocenie przywołanego Autora – wywołuje ona skutek w sferze postępowania egzekucyjnego, jako norma uzupełniająca w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących wyłączeń spod egzekucji (art. 829-832 k.p.c.).

[33] P. Wierzbicki, Zakaz…, s. 54 i n.

[34] Zob. np. P. Machnikowski, w: Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. E. Gniewka, Warszawa 2011, wyd. 4, s. 670, wyr. SA w Katowicach z 16 czerwca 2016 r. I ACa 133/16, Cz. Żuławska, R. Trzaskowski, w: Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania, t. III, cz. 1 pod red. J. Gudowskiego, Warszawa 2013, s. 258

[35] A. Zbiegień­-Turzańska, w: Kodeks cywilny. Komentarz, t. II. Zobowiązania pod red. K. Osajdy, Warszawa 2013, s. 263.

[36] R. Adamus, Kilka uwag o skutkach odstąpienia od umowy, Rejent 2018, nr 7, s. 9 i n.

[37] R. Adamus, Wybrane problemy prawne dotyczące umów wzajemnych w postępowaniu restrukturyzacyjnym, Doradca Restrukturyzacyjny nr 1/2016, s. 57 i n.

[38] R. Adamus, Wierzytelności zabezpieczone rzeczowo w postępowaniu restrukturyzacyjnym, Doradca Restrukturyzacyjny nr 1/2016, s. 16 i n.

[39] Zgodnie z art. 167 ust. 1. p.r. układ nie narusza praw wierzyciela wobec poręczyciela oraz współdłużnika dłużnika ani praw wynikających z hipoteki, zastawu, zastawu skarbowego, zastawu rejestrowego lub hipoteki morskiej, jeżeli były one ustanowione na mieniu osoby trzeciej.

[40] Por. A. Szpunar, Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 11 grudnia 1996 r., sygn. akt I ACr 985/96, OSP z 1998r., Nr 2, poz. 38. W orzecznictwie sądowym na tle wcześniejszych przepisów zwracano uwagę, iż układ w znacznej części jest wyrazem dobrej woli wierzyciela i stanowi rezygnację z jego uprawnienia jedynie w stosunku do dłużnika. Wyroki Sądu Apelacyjnego w Warszawie: z 24 listopada 1995 sygn. akt IACr 895/95, Wok. z 1996r. Nr 7, poz. 48, z 24 listopada 1995 sygn. akt I ACr395/95, publ. Mon. Pr. z 1995r., Nr 12, s. 460, i z 11 grudnia 1996r., sygn. akt I ACr 985/86, publ. OSP z 1998r., Nr 2, poz. 38, wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 2003, sygn. akt II CK 210/02, Pr. Bank. z 2004r., Nr 3, s. 9 i n.). Zob. też J.Strzępka, Układ a umowy poręczenia, Pr. Sp. z 1997r., Nr 5, s. 24 i n. tenże, Zabezpieczenie przez spółkę dominującą zobowiązań zaciągniętych przez spółki zależne, cz. I, Pr. Sp. z 2002r., Nr 12, s 3 i n., W. Popiołek, Skarb Państwa jako poręczyciel dłużnika, wobec którego przyjęto układ w postępowaniu układowym, Rej. z 1997r., Nr 12, s. 34 i n.

[41] OSN z 1939r., Nr 2, s. 92

[42] R. Adamus, Upadłość posiadacza rachunku powierniczego, Monitor Prawa Bankowego nr 10/2011, s. 65 i n.

[43] Zob. np. F. Zedler, w: A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Warszawa 2010, wyd. 3, s. 183, S. Gurgul, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Warszawa 2010, wyd. 7, s. 298 i n.

[44] Zob. na ten temat np. F. Zoll, Wpływ ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego na zobowiązania wynikające z umów zawartych przez upadłego z bankiem, Transformacje Prawa Prywatnego 2003, nr 4, s. 7 i n., R. Adamus, Skutki upadłości i postępowania naprawczego dla wybranych umów bankowych, Prawo Bankowe 2004, nr 3, s. 43 i n., J. Kruczalak – Jankowska, Ogłoszenie upadłości. Skutki dotyczące zobowiązań w krajowym i transgranicznym postępowaniu upadłościowym, Warszawa 2010, s. 156 i n.

[45] Przy czym w piśmiennictwie podnosi się, że „między umową powierniczą a umową o bankowy rachunek powierniczy nie zachodzi żaden formalny związek.” W. Pyzioł, w : System…, s. 391

[46] Zob. np. I. Knurowska, Upadłość spółki cywilnej a upadłość jej wspólników, Radca Prawny 2000, nr 6, s. 95 i n., F. Zoll, Wpływ wejścia w życie nowego prawa o działalności gospodarczej na toczące się postępowania upadłościowe wobec spółek cywilnych, Przegląd Prawa Handlowego 2001, nr 7, s. 36 i n.

[47] III CZP 97/08

[48] Zob. np. A. Herbet, w: System prawa prywatnego. Prawo spółek osobowych, t. XVI, red. A. Szajkowski, Warszawa 2008, s. 571

[49] J. Gudowski, w: Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, tom 2, pod red G. Bieńka, Warszawa 2007, wyd. 8, s. 742

[50] J. Lic, Konsekwencje konstrukcji odpowiedzialności w spółce cywilnej dla postępowania upadłościowego, Prawo Spółek 2009, nr 3, s. 20 i n.

[51] Sąd Najwyższy w wyroku z 17 września 2008 r., III CSK 119/08, OSNC 2009, nr 9, poz. 130 przyjął, żeniewykonanie przez jednego ze współwykonawców (konsorcjantów) umowy zawartej przez niego z podwykonawcą stanowi jednocześnie nienależyte wykonanie umowy zawartej z inwestorem i jako takie odpowiedzialność kontraktową. Szkoda wierzyciela (inwestora) polega w takiej sytuacji na wystąpieniu uszczerbku spowodowanego koniecznością spełnienia na rzecz podwykonawcy świadczenia, do którego spełnienia zobowiązany był wykonawca (art. 6471 § 1 k.c.). Roszczenie odszkodowawcze (w konkretnej sytuacji regresowe) kierowane jest przeciwko drugiej stronie umowy. Jeżeli zaś po tej stronie umowy występuje więcej niż jeden podmiot, a ustawa przewiduje solidarną odpowiedzialność wykonawców (art. 141 p.z.p.), roszczenie odszkodowawcze kierowane jest przeciwko wszystkim.” W oparciu o wskazany pogląd można wyciągnąć wniosek, że niewykonywanie umowy zawartej z zamawiającym wobec upadłości jednego z konsorcjantów, nie uwalnia z odpowiedzialności za wykonanie umowy pozostałych konsorcjantów.

[52] Na temat problematyki upadłości w kontekście umowy o roboty budowlane zob. np. R. Adamus, Umowa o roboty budowlane a upadłość likwidacyjna wykonawcy, Monitor Prawniczy, 2013, nr 3, s. 70 i n.

[53] Zob. np. R. Adamus, Upadłość a zobowiązania cywilnoprawne, Warszawa 2013, s. 127 i n.

[54] A. Witosz, Upadłość likwidacyjna leasingobiorcy (korzystającego) a zakres roszczeń stron umowy leasingu, Przegląd Prawa Handlowego 2012, nr 8, s. 4 (w odniesieniu do umowy leasingu) przyjmuje, że zgodę sędziego – komisarza należałoby ujmować w kategorii zgody osoby trzeciej (art. 63 § 1 k.c.). Nie jest jednak wykluczone zajęcie innego stanowiska. Zob. R. Adamus, Przedsiębiorstwo…, s. 77 i n.

[55] Na temat skuteczności przelewu wierzytelności przyszłych na wypadek ogłoszenia upadłości likwidacyjnej zob. R. Adamus, Upadłość likwidacyjna cedenta a zagadnienie skuteczności przelewu wierzytelności przyszłych, Przegląd Sądowy 2011, nr 10, s. 62 i n., A. Witosz, Cesja globalna wierzytelności na zabezpieczenie a upadłość cedenta, w: Proces cywilny. Nauka – Kodyfikacja – Praktyka, Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Feliksowi Zedlerowi, Warszawa 2012, s. 823 i n. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 701 p.u.n. przepisów o wyłączeniu z masy upadłości nie stosuje się do wierzytelności przeniesionych przez upadłego na wierzyciela w celu zabezpieczenia wierzytelności. Do zabezpieczonych w ten sposób wierzytelności stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące wierzytelności zabezpieczonych zastawem.

[56] Tak w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z z dnia 11 lipca 1996 r., III CZP 75/96, OSNC 1996, nr 11, poz. 147, która zapadła na tle art. 39 pr. upadł. z 1934r.

[57] Sąd Najwyższy w wyroku z 19 września 2007r., II CSK 236/07, nie publ. wskazał, że „przejęcie długu ani też zrealizowanie przejętego długu nie powoduje wstąpienia osoby trzeciej w sytuację dotychczasowego dłużnika w zakresie w jakim dłużnik ten pozostawał jednocześnie wierzycielem partnera stosunku zobowiązaniowego, z którego jego dług powstał. W tym ostatnim przypadku zmiana podmiotowa stosunku zobowiązaniowego dotyczyłaby osoby wierzyciela a nie osoby dłużnika i wymagałaby przelewu wierzytelności (art. 509 k.c.) którego skuteczność należałoby ocenić przede wszystkim pod kątem istnienia określonej wierzytelności (art. 353 k.c.).”

[58] D. Zienkiewicz, w: Prawo…, wyd. 2, s. 239

[59] A. Jakubecki, w: Prawo…, wyd. 2, s. 301

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017