Głosowanie grupami
11 listopada 2021

Blog

 

 

Standardowe zastrzeżenia co do wydawanych opinii prawnych.

 

(1) Niniejsza opinia prawna korzysta ze swobody wypowiedzi i jest jedynie poglądem prawniczymym w danej sprawie; została ona przygotowana w oparciu o wiedzę autora i odzwierciedla jego poglądy naukowe; nie jest jednak wykluczone prezentowanie przez inne osoby lub instytucje innego poglądu doktrynalnego/orzeczniczego/praktycznego niż zawarty w niniejszej opinii. (2) Niniejsza opinia została w całości przygotowana przez jej autora, bez pomocy asystentów/ innych osób. (3) Niniejsza opinia odzwierciedla obiektywne poglądy autora. Wnioski opinii nie są determinowane życzeniem Klienta/Zleceniodawcy. Klient/Zleceniodawca nie może narzucać ani sposobu argumentacji ani wniosków opinii prawnej. (4) Przy wydawaniu niniejszej opinii prawnej za podstawę stanu faktycznego przyjęto tylko te informacje, które zostały wyraźnie podane w niniejszej opinii. Opinia odnosi się do zdarzeń przeszłych (opinia post factum), chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej w jej treści. (5) Odpowiedzialność cywilna autora opinii ograniczona jest do wyskości faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. Warunkiem bezwzględnym posługiwania się niniejszą opinią, przez kogokolwiek, jest bezwarunkowa akceptacja wskazanych zastrzeżeń co do zasad odpowiedzialności. (6) Niektóre fragmenty niniejszej opinii prawnej albo nawet cała jej treść merytoryczna – w wymiarze abstrakcyjnym, bez możliwości identyfikacji Klienta/Zleceniodawcy – zostały, zostaną przekazane względnie mogą zostać przekazane do wydawnictw prawniczych, lub wydawnictw o podobnym charakterze (w tym potrali internetowych), celem publikacji jako artykułu prawniczego (względnie innej postaci wydawniczej). Jak również mogą zostać umieszczone na blogu http://adamusrafal.pl. (7) Cała treść niniejszej opinii – jak i jej poszczególne fragmenty – podlega ochronie prawa autorskiego; przy ewentualnym publicznym wykorzystywaniu poglądów prawnych wyrażonych w niniejszej opinii należy powołać się na autora (prof. UO dr hab. Rafał Adamus) i datę wydania opinii. (8) Opinia może być podstawą do sporządzenia przez jej autora glosy krytycznej albo aprobującej w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądu lub innego organu (w szczególności decyzji administracyjnej) które zapadło lub zapadnie w sprawie dotyczącej opinii. Rozdstrzygnięcie sądu lub innego organu może zostać przekazane przez autora do skomentowania innym przedstawicielom doktryny samodzielnie albo wespół z autorem. (9) Opinia została sporządzona w języku polskim. (10) Niniejsza opinia prawna może być okazywana przez Klienta/Zleceniodawcę dowolnym osobom trzecim i instytucjom. Może być ponadto – według dyspozycji Klienta/Zleceniodawcy - powielana przez kogokolwiek w dowolnej liczbie egzemplarzy. Opinia może zostać opublikowana na stronie internetowej Klienta/Zleceniodawcy. Opinia nie może być wykorzystana – w całości lub w części – w interesie innej osoby niż Klient/Zleceniodawca – o ile co innego nie wynika z treści umowy - bez uregulowania osobnego wynagrodzenia za jej sporządzenie. (11) Niniejsza opinia prawna bazuje na stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania niniejszej opinii, chyba że z jej treści wynika co innego. (12) Niniejsza opinia prawna może być pierwszą albo kolejną wydaną na zadany temat. (13) Problem prawny zawarty w niniejszej opinii może być wykorzystywany w działalności dydaktycznej. (14) Umowa o przygotowanie opinii prawnej podlega prawu polskiemu.

 

 

Standardowe oświadczenie o braku konfliktu interesów dla Zlecającego opinię prawną

 

W związku ze zleceniem przygotowania opinii prawnej dla Zlecającego oświadczam, że nie pozostaję w związku ze stanem faktycznym opisanym w opinii prawnej w jakimkolwiek świadomym konflikcie interesów, a w szczególności:

  • nie jestem członkiem organów spółek handlowych, przedstawicielem lub pełnomocnikiem przedsiębiorców pozostających w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem opinii;
  • nie byłem wcześniej proszony o sporządzenie opinii prawej – ani nie sporządzałem takiej opinii - przez osobę pozostającą w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem niniejszej opinii;
  • nie wydawałem wcześniejszej opinii prawnej, która byłaby sprzeczna z treścią niniejszej opinii;

wynik niniejszej opinii nie dotyczy moich interesów ani interesów osób mi bliskich.

 

 

Regulamin świadczenia usług Kancelarii Radcy Prawnego Rafał Adamus

 

  1. Usługi prawne świadczone są przez Kancelarię zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych i zasadami etyki radcy prawnego. Kancelaria zobowiązana jest do należytej staranności przy świadczeniu usług prawnych na rzecz Klienta.

  2. Kancelaria świadczy usługi w szczególności w formie:

  1. przygotowywania opinii prawnych

  2. porad prawnych

  3. reprezentacji przed organami stosującymi prawo

  4. dyżurów prawnych

  1. Kancelaria świadczy usługi w godzinach otwarcia biura:

  1. w poniedziałki od 9.00 do 17.00

  2. od wtorku do czwartku od. 8.00 do 17.00

  3. w piątki od 8.00 do 12.00

  1. Kancelaria zobowiązana jest do zachowania poufności i do ścisłego przestrzegania tajemnicy zawodowej.

  2. Klient przedkładając Kancelarii zapytanie prawne jednocześnie składa zlecenie dna świadczenie usług prawnych. Z ważnych powodów Kancelaria może odmówić Klientowi świadczenia usług prawnych.

  3. W przypadku zlecenia sporządzenia opinii prawnej Klient obowiązany jest sformułować na piśmie treść zapytania.

  4. Opinia prawna sporządzona przez Kancelarię wyraża jedynie pogląd prawny w danej sprawie, w oparciu o analizę doktryny prawa i judykatury. Opinia prawna nie daje gwarancji, że wyrażony w niej pogląd zostanie podzielony przez organ stosujący prawo.

  5. Treść opinii prawnej może zostać wykorzystana przez Kancelarię dla potrzeb publikacji naukowych i popularnonaukowych, bez ujawnienia tożsamości Klienta ani tożsamości danej sprawy.

  6. Klient ma obowiązek przedstawić Kancelarii stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą, bez zatajania czegokolwiek.

  7. W przypadku przedstawienia przez Kancelarię możliwości różnych rozwiązań prawnych w danej kwestii wybór sposobu prowadzenia sprawy należy wyłącznie do Klienta.

  8. Kancelaria może podzlecać prowadzenie powierzonych jej spraw innym osobom, a w tym – w szczególności – może udzielać pełnomocnictw substytucyjnych w sprawach sądowych i administracyjnych.

  9. Klient ponosi wszelkie koszty sądowe, skarbowe i podatkowe prowadzonych spraw, w tym w szczególności opłaty sądowe, koszty pozyskania niezbędnych dokumentów, opłaty od pełnomocnictwa, koszty biegłych, koszty postępowania egzekucyjnego. Kancelaria nie pokrywa tych kosztów ze swojego wynagrodzenia za świadczone usługi.

  10. Klient ponosi koszty dojazdów Kancelarii w jego sprawach poza miasto Gliwice. W przypadku środków lokomocji publicznej, Kancelaria ma prawo korzystać z najszybszego środka lokomocji w pierwszej klasie.

  11. Koszty obsługi biurowej sprawy ponosi kancelaria.

  12. Komunikacja Kancelarii z Klientem, w tym przesyłanie pism i dokumentów, a w szczególności wezwania i zobowiązania sądów, odbywa się za pośrednictwem poczty elektronicznej Kancelarii i Klienta, chyba że Kancelaria uzna za właściwy także inny sposób komunikowania się.

  13. Klient obowiązany jest do dostarczenia niezbędnych dokumentów dla prowadzenia sprawy oraz obowiązany jest wskazać inne znane mu źródła dowodowe dla prowadzenia sprawy. Klient odpowiada za prawdziwość przedłożonych dokumentów (innych źródeł dowodowych, np. fotokopii)

  14. W związku ze świadczonymi usługami Kancelaria wystawia faktury VAT. Wysokość wynagrodzenia Kancelarii określa umowa (w tym także umowa ustna) Kancelarii z Klientem. Kancelaria może żądać zaliczki na poczet prowadzonej sprawy.

  15. Z tytułu świadczonych usług Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości trzykrotności faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości wynagrodzenia netto za trzy miesiące.

  16. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria może wypowiedzieć umowę, jeżeli nie otrzyma wynagrodzenia za dwa pełne okresy płatności.

  17. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez Kancelarię następuje na ostatni adres wskazany przez Klienta. Klient może wypowiedzieć pełnomocnictwo Kancelarii w każdym czasie.

  18. Akta prowadzonej sprawy przechowywane są przez Kancelarię przez 10 (dziesięć) lat od zamknięcia sprawy.

  19. Kancelaria na żądanie Klienta przekazuje mu kopie akt sprawy za uprzednim zwrotem kosztów sporządzenia tych kopii.

  20. Pisemna umowa z Klientem może określić odmienne zasady świadczenia usług niż określone w niniejszym Regulaminie. Nie dopuszcza się ustnych odstępstw od treści niniejszego Regulaminu.

  21. Regulamin niniejszy wchodzi w życie z dniem 1 października 2012 roku.

Układ częściowy nie jest osobnym rodzajem postępowania restrukturyzacyjnego: jest konstrukcją prawną możliwą do stosowania wyłącznie w postępowaniu o zatwierdzenie układu i w przyspieszonym postępowaniu układowym (art. 182 ust. 1 p.r.) i w uproszczonym postępowaniu restrukturyzacyjnym[1]. Układ częściowy pozwala na restrukturyzację tylko części wierzytelności układowych, a także pozwala na „przymusowe” objęcie nim wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo, z tym zastrzeżeniem, że nie może w wyniku tego dojść do uszczerbku zaspokojenia wierzycieli korzystających z atrybutów zabezpieczenia rzeczowego. Poruszany w tym artykule problem ma pierwszoplanowe znaczenie dla funkcjonalności i przydatności układu częściowego.

Zgodnie z ogólnym przepisem art. 161 ust. 1 p.r. propozycje układowe mogą przewidywać podział wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesów. Konstrukcja ta wyrasta z trafnego założenia, że interesy wierzycieli nie są jednorodne ale mogą być w odpowiedni sposób grupowane. Podział na kategorie interesów jako konstrukcja teoretyczna została wprowadzona do polskiego systemu prawa już w roku 2003, przez Prawo upadłościowe i naprawcze. Obecnie w praktyce stosunkowo rzadko spotyka się jednorodne propozycje układowe i, w konsekwencji tego, unitarne układy.

 

Konsekwencją proceduralną art. 161 ust. 1 p.r. jest, odnoszący się do zgromadzenia wierzycieli art. 119 ust. 2 i 3 p.r., zgodnie z którym, jeżeli głosowanie nad układem przeprowadza się w grupach wierzycieli, obejmujących poszczególne kategorie interesów, układ zostaje przyjęty, jeżeli w każdej grupie wypowie się za nim większość głosujących wierzycieli z tej grupy, mających łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności, przysługujących głosującym wierzycielom z tej grupy. Rozważania dotyczące relacji między art. 161 ust. 1 p.r. a art. 119 ust. 2 i 3 p.r. mają charakter ogólno-teoretyczny. Większości głosów w poszczególnych postępowaniach przedstawia poniższa tabela.

 

 

 

 

  1. Rodzaj postępowania

Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne

Postępowanie o zatwierdzenie układu

Przyspieszone postępowanie układowe

 

Możliwość układu częściowego:

Możliwość układu częściowego

Możliwość układu częściowego

Możliwość układu częściowego

 

Przesłanki ogólne

Niewypłacalność albo zagrożenie niewypłacalnością

Niewypłacalność albo zagrożenie niewypłacalnością

Niewypłacalność albo zagrożenie niewypłacalnością

 

brak pokrzywdzenia wierzycieli

 

Przesłanki szczególne

Brak

suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem

suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem

 
 

Sposób liczenia większości dla przyjęcia układu

zwykły

częściowy

zwykły

częściowy

zwykły

częściowy

 

Od liczby głosujących

Od liczby uprawnionych do głosowania

Od liczby uprawnionych do głosowania

Od liczby głosujących

Od liczby uprawnionych do głosowania

 
             

 

 

Przy czym według zasad ogólnych układ zostaje przyjęty, chociażby nie uzyskał wymaganej większości w niektórych z grup wierzycieli, jeżeli wierzyciele mający łącznie dwie trzecie sumy wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom głosowali za przyjęciem układu, a wierzyciele z grupy lub grup, które wypowiedziały się przeciw przyjęciu układu, zostaną zaspokojeni na podstawie układu w stopniu nie mniej korzystnym niż w przypadku przeprowadzenia postępowania upadłościowego. Ponieważ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, w którym może być przyjęty układ częściowy, nie ma instytucji zgromadzenia wierzycieli odpowiednikiem art. 119 ust. 2 i 3 p.r. jest art. 217 ust. 2 i 3 p.r.

 

Przepisy o układzie częściowym (art. 180 i n. p.r.) nie odnoszą się wprost do problematyki podziału wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesów. Niemniej należy wskazać na treść art. 186 p.r., którego brzmienie ma istotne znaczenie z punktu widzenia omawianego tu dylematu.

 

Przepis art. 186 p.r. statuuje normę proceduralną, zgodnie z którą układ częściowy zostaje przyjęty, jeżeli większość wierzycieli, którzy oddali ważny głos, mających łącznie dwie trzecie sumy wierzytelności przysługującej wierzycielom objętym układem częściowym i uprawnionym do głosowania, głosowała za przyjęciem układu częściowego. Jest to ewidentnie lex specialis względem regulacji art. 119 ust. 1 p.r. (i odpowiednio art. 217 ust. 1 p.r.) zgodnie z którym przyjęcie układu ma miejsce, jeżeli wypowie się za nią większość głosujących wierzycieli, którzy oddali ważny głos, mających łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom. Przepis art. 186 p.r. milczy natomiast na temat możliwości głosowania w grupach w przypadku układu częściowego.

 

Czy zatem w ramach propozycji układowych w ramach układu częściowego może dojść do podziału wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesów? W tej materii pojawiły się w teorii i praktyce przynajmniej dwa całkowicie odrębne stanowiska, które mają niebagatelny wpływ na racjonalność wykorzystania przepisów o układzie częściowym. Wymagają one odpowiedniego komentarza.

 

Wypada zacząć od zaprezentowania stanowiska przeciwnego względem bronionego w niniejszym opracowaniu. W postanowieniu Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 29 maja 2017 r.[2], działającego jako sąd drugiej instancji, uznano, że w ramach propozycji układowych w ramach układu częściowego nie może dojść do podziału wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesów. Jakie argumenty przedstawiono w uzasadnieniu takiego zapatrywania? Po pierwsze wskazano, że art. 180 ust. 2 p.r., stanowi o wyodrębnieniu wierzycieli objętych układem częściowym, a nie o grupach wierzycieli obejmujących poszczególne kategorie interesów, tak jak przewidział to ustawodawca w art. 217 ust. 2 p.r. Po drugie, podniesiono, że art. 186 p.r. dotyczący przyjęcia układu częściowego nie wspomina nic o głosowaniu w grupach, w przeciwieństwie do art. 217 p.r. (sprawa dotyczyła postępowania o zatwierdzenie układu). W opinii Sądu Okręgowego w Warszawie „konstrukcja art. 186 p.r. wskazuje, iż w postępowaniu restrukturyzacyjnym zmierzającym do zawarcia układu częściowego nie ma miejsca na podział na grupy interesu. Wszyscy wierzyciele objęci tym układem muszą być traktowani jednakowo - z zastrzeżeniem art. 163 ust. 3 p.r., czyli dostosowania propozycji układowych dla wierzycieli zabezpieczonych na majątku dłużnika do przysługującego im pierwszeństwa. W razie potrzeby zaproponowania wierzycielom objętym układem częściowym różnych propozycji układowych konieczne jest przeprowadzenie kilku osobnych postępowań o zawarcie układu częściowego.” Punkt ciężkości dla tego stanowiska to zatem wnioski wyprowadzane z treści art. 186 p.r.

 

Należy bezwzględnie bronić poglądu, że w ramach propozycji układowych w przypadku układu częściowego /będącego „dodatkiem” do jednego z trzech wskazanych postępowań restrukturyzacyjnych/ może dojść do podziału wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesów.[3] Dlaczego?

 

Po pierwsze wskazać należy, że składając propozycje układowe dla wierzycieli korzysta się z autonomii woli, która de lege lata jest szeroko gwarantowana w Prawie restrukturyzacyjnym. Ustawodawca już w Prawie upadłościowym i naprawczym z 2003r. odszedł od przyjętej w Prawie o postępowaniu układowym z 1934 r., a obecnie całkowicie anachronicznej, konstrukcji numerus clausus propozycji układowych. Swoboda składania propozycji układowych jest odbiciem zasady swobody umów (art. 3531 k.c.) w płaszczyźnie układu, przy czym sam układ nie jest klasyczną umową: do jego skuteczności wymagana jest zgoda odpowiedniej większości (ale nie wszystkich) wierzycieli i jego zatwierdzenie przez sąd restrukturyzacyjny. Podział wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesów i dopasowanie do tych grup odrębnych propozycji układowych jest również wyrazem autonomii woli. Zatem przepis art. 161 p.r. jest normą merytoryczną, która wyznacza ramy autonomii woli co do podziału wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesów. Ograniczenie autonomii woli, jako sfery wolnościowej, wymaga wyraźnej podstawy normatywnej. Przepis art. 161 p.r., który odnosi się do wszystkich typów postępowań restrukturyzacyjnych nie wskazuje, w jakikolwiek sposób, aby nie miał być on stosowany w ramach układu częściowego. Na liberalnej koncepcji autonomii woli jednostek spoczywają podwaliny prawa prywatnego. Z tej przyczyny prezentowany tu argument w dyskusji ma charakter fundamentalny.

 

Po drugie, przepisy dotyczące samego układu częściowego, choć expresis verbis wprowadzają szereg restrykcji[4] dla układu częściowego, to nie wskazują w jakikolwiek sposób wprost na wyłączenia dopuszczalności podziału wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesów. Argumentacja przeciwna do tu prezentowanej opiera się li tylko na wykładni pozajęzykowej, jak dalej zostanie dowiedzione, opartej na dyskusyjnych przesłankach.

 

Po trzecie, podnieść należy, że wyodrębnienie wierzycieli objętych układem częściowym nie wyłącza dopuszczalności podziału wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesów. Kwalifikacja wierzycieli do układu częściowego to jedna płaszczyzna analityczna, której weryfikacja przez sąd następuje, w trybie szczególnym, na podstawie art. 182 ust. 2 – 5 p.r. Z kolei podział wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesów to zupełnie inna płaszczyzna analityczna, której weryfikacja przez sąd następuje na podstawie art. 164 - 165 p.r. mających walor norm ogólnych. Nie można zatem owych płaszczyzn sprowadzić do wspólnego mianownika. W konsekwencji wierzyciele zakwalifikowani do układu częściowego mogą być adresatem takich samych (unitarnych) albo różnych propozycji układowych. Z kolei linia demarkacyjna podziału wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesów może przebiegać po linii wyodrębnienia kilku grup wierzycieli do układu częściowego albo w całkowicie inny sposób. Podkreślić należy, że sam przepis art. 180 ust. 2 p.r. nie zakazuje wprost podziału wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesów.

 

Po czwarte, należy opowiedzieć się przeciwko tezie, że norma proceduralna dotycząca głosowania nad układem częściowym (art. 186 p.r.), nie zakazująca w swym brzmieniu wprost podziału wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesów, może być – w drodze jej interpretacji – miarodajnym ogranicznikiem dla uprawnień merytorycznych przy składaniu propozycji układowych, jeżeli żadna inna merytoryczna norma prawna nie wprowadza wprost takiego zakazu. Zadaniem normy instrumentalnej jest jedynie określenie drogi i sposobu realizacji uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych. Interpretacja normy proceduralnej ma zbyt małą moc sprawczą aby ograniczyć autonomię woli jednostki przyznaną jej przez normę merytoryczną. Jak trafnie zauważa A.J. Witosz w takim przypadku należy do głosowania grupami odpowiednio stosować mechanizm opisany w art. 119 ust. 2 i 3 p.r. jest art. 217 ust. 2 i 3 p.r.[5] Przy czym większość kapitałową dla przyjęcia przez wierzycieli układu bezwzględnie określa przepis art. 186 p.r.

 

Po piąte, pewne wnioski w dyskusji wypływają z faktu istnienia podwyższonego progu wymaganej akceptacji wierzycieli dla układu częściowego i sensu podziału wierzycieli na kategorie interesu. Zacznijmy od tej drugiej z wymienionych kwestii. Jaki jest zatem sens podziału wierzycieli na kategorie interesu? Na czoło wysuwają się dwa aspekty: możliwość zaproponowania różnych propozycji układowych wierzycielom i ułatwienia w głosowaniu nad układem w grupach, zgodnie z regulacją art. 119 ust. 2 i 3 p.r. jest art. 217 ust. 2 i 3 p.r.

 

W nawiązaniu do powyższego wypada zauważyć, że de lege lata przepisy ogólne przewidują niezwykle liberalne wymogi dla przyjęcia układu. Układ – zgodnie z art. 119 ust. 1 p.r. i art. 217 ust. 1 p.r. - zostaje przyjęty, jeżeli wypowie się za nim większość głosujących wierzycieli (tzw. większość osobowa), którzy oddali ważny głos, mających łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom (tzw. większość kapitałowa). Zatem większość kapitałową – na zasadach ogólnych – oblicza się jedynie według sumy wierzytelności biorącej udział w głosowaniu. Jeżeli w głosowaniu bierze zatem udział tylko 1% ogółu wierzycieli układowych, wówczas układ może zostać przyjęty 2/3 kapitału obliczonego od wysokości wierzytelności wierzycieli głosujących. Przepisy ogólne o większości układowej nie chronią interesów wierzycieli pasywnych nawet gdyby ci ostatni byli w większości. Tymczasem próg dla przyjęcia układu częściowego jest już znacznie bardziej restrykcyjny.[6] Zgodnie z art. 186 p.r. układ częściowy zostaje przyjęty, jeżeli większość wierzycieli, którzy oddali ważny głos, mających łącznie dwie trzecie sumy wierzytelności przysługującej wierzycielom objętym układem częściowym i uprawnionym do głosowania, głosowała za przyjęciem układu częściowego. Przepis art. 186 p.r. nie ma odpowiednika art. 119 ust. 2 i 3 p.r. jest art. 217 ust. 2 i 3 p.r. ale jego zasadniczą funkcją jest jedynie odmiennie, bardziej surowe określenie większości potrzebnej dla przyjęcia układu. Przepis art. 186 p.r. zmierza do ochrony interesów wierzycieli pasywnych.

 

Zatem przepis art. 186 p.r. nie dewaluuje istoty podziału wierzycieli na kategorie interesu jakim jest możliwość złożenia zróżnicowanych propozycji układowych. Z kolei głosowanie w grupach w układzie częściowym winno zapewnić przyjęcie szczególnego progu większości kapitałowej, o którym mowa w art. 186 p.r.

 

Po szóste, należy zwrócić uwagę na ustawowe wymogi indywidualizacji propozycji układowych dla niektórych wierzycieli. Na przykład autonomię woli ogranicza art. 160 p.r. w zakresie propozycji układowych co do restrukturyzacji składek na ubezpieczenie społeczne czy art. 181 p.r. odnoszący się do propozycji układowych gwarantujących pełne zaspokojenie wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo „albo przewidujące zaspokojenie wierzyciela w stopniu nie niższym od tego, jakiego może się spodziewać w przypadku dochodzenia wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi z przedmiotu zabezpieczenia.” Gdyby zatem w ramach układu częściowego wierzycielem był Zakład Ubezpieczeń Społecznych i wierzyciel zabezpieczony rzeczowo, którego wierzytelność jedynie częściowo znajduje pokrycie w przedmiocie zabezpieczenia wówczas w niektórych sytuacjach nie byłoby możliwe de iure przedstawienie identycznych propozycji układowych. Zgodnie z art. 160 ust. 1 p.r. propozycje układowe dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne mogą obejmować wyłącznie rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności. Możliwości restrukturyzacji są tu zatem bardzo „płaskie”. Z kolei propozycje układowe dla wierzyciela zabezpieczonego rzeczowo w sposób częściowy winny uwzględniać paradygmat wynikający z art. 183 ust. 1 p.r. zgodnie z którym propozycje układowe nie mogą przewidywać dla wierzycieli objętych układem częściowym korzyści, które zmniejszają możliwość zaspokojenia wierzytelności nieobjętych układem. Indywidualizacja propozycji układowych dla niektórych rodzajów wierzycieli obecna w układzie częściowym, można rzec, niekiedy wymusza kategoryzację wierzycieli.

 

W literaturze przedmiotu A. J. Witosz trafnie zauważa, że przeciwnicy bronionej tu koncepcji nie są do końca konsekwentni gdyż nie kwestionują potrzeby odmiennego traktowania w układzie częściowym wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo na podstawie art. 163 ust. 3 p.r.[7]

 

Po siódme, należy powołać się na względy celowościowe. Wykładnia przepisów Prawa restrukturyzacyjnego powinna zapewnić jak najbardziej szerokie stosowanie procedur restrukturyzacji. Ekonomiczna wykładnia prawa powinna zapewnić jego funkcjonalność. Stanowisko przeciwne w poważny sposób limituje sferę możliwości postępowania dla dłużnika i wierzycieli (tych ostatnich przede wszystkim poprzez akt głosowania nad określoną treścią propozycji układowych).

 

Po ósme, należy powołać się na zasady ekonomiki proceduralnej. Pogląd o potrzebie zawarcia tylu układów częściowych ile jest kategorii interesów całkowicie zmierza ad absurdum. Każde postępowanie restrukturyzacyjne rodzi stosunkowo niemałe koszty (opłata od wniosku, zaliczka na koszty postępowania, wynagrodzenie nadzorcy sądowego), trud organizacyjny, ryzyka związane z powodzeniem postępowania, itp. Jaki jest sens ekonomiczny niepotrzebnego mnożenia bytów? Rozproszona restrukturyzacja ma znikomą szansę na przyjęcie przez praktykę. Jeżeli problem restrukturyzacji dotyczy spółki jawnej i wspólników spółki i każdy z tych podmiotów składa własny wniosek restukturyzacyjny (z uwagi na treść art. 167 ust. 1 p.r.: „układ nie narusza praw wierzyciela wobec (…) współdłużnika dłużnika”) to mnożenie tych postępowań jeszcze przez liczbę kategorii wierzycieli prowadzi tak naprawdę do bezsensu restrukturyzacji. Co prawda argument o popularności praktycznej danego rozwiązania legislacyjnego nie jest dobrze przyjmowany w dyspucie naukowej ale nie jest w tym sporze widoczny sens pomijania ekonomiki proceduralnej. Dalej zauważyć należy, że o ile kategoria interesu może obejmować tylko jednego wierzyciela (np. Zakład Ubezpieczeń Społecznych) o tyle postępowanie restrukturyzacyjne nie może toczyć się z udziałem tylko jednego wierzyciela. W niektórych przypadkach konstrukcja wielości układów częściowych nie byłaby w ogóle możliwa do wdrożenia.

 

[1] Poniżej obszerny cytat mojej wypowiedzi w: R. Adamus, Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne. Art. 15-25 Tarczy 4.0., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2020, s. 1-197 :„Doboru wierzycieli (a w gruncie rzeczy wierzytelności – por. ust. 4 art. 180 PrRestr) do układu częściowego dokonuje jednostronnie dłużnik. Po pierwsze kryterium zasadniczym dla wyodrębnienia wierzytelności układowych jest zasadniczy wpływ zobowiązań układowych na przedsiębiorstwo dłużnika (art. 180 ust. 1 PrRestr). Po drugie, wyodrębnienie wierzycieli objętych układem częściowym odbywa się w oparciu o a) obiektywne, b) jednoznaczne i c) uzasadnione ekonomicznie kryteria. Owe kryteria muszą dotyczyć stosunków prawnych wiążących wierzycieli z dłużnikiem, z których wynikają zobowiązania objęte propozycjami układowymi (art. 180 ust. 2 PrRestr). Kryteria selekcji odnoszą się do wierzytelności układowych – nie można zatem wciągać w orbitę układu wierzytelności w ogóle nie podlegających układowi (za wyjątkiem przypadku, o którym mowa 181 PrRestr). Niewątpliwie ustawodawca pozostawia dłużnikowi stosunkowo duży margines swobody. Kryteria doboru wierzycieli do układu częściowego nie mogą mieć na celu pominięcia wierzyciela przeciwnego zawarciu układu częściowego (art. 180 ust. 3 PrRestr). Wierzyciel pominięty układem częściowym ma prawo do całej należności, bez jakiegokolwiek moratorium w spłacie, w terminach płatności wynikających ze źródła danego zobowiązania. Sprzeciw wierzyciela co do objęcia go układem, który został wskazany jako wierzyciel układowy na podstawie obiektywnych kryteriów, nie prowadzi jeszcze do stwierdzenia naruszenia treści art. 180 ust. 3 PrRestr. Kryteria doboru wierzytelności do układu częściowego, przyjęte in casu przez dłużnika, podlegają kontroli ex post sądu restrukturyzacyjnego (art. 182 ust. 2 i 3 PrRestr). W granicach ustawowych dłużnik może zaproponować jedno albo więcej kryteriów selekcji (np. grupa wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo i grupa wierzytelności obejmujących dostawców). Może być więcej niż jedno kryterium selekcji dla jednej kategorii wierzytelności. Ustawodawca jedynie przykładowo wskazał jakiego rodzaju wierzytelności mogą być objęte układem częściowym (art. 180 ust. 4 PrRestr). Po pierwsze, układem częściowym mogą być wierzytelności z tytułu finansowania działalności dłużnika przez udzielone kredyty, pożyczki i inne podobne instrumenty (co istotne układ częściowy może obejmować – pod pewnymi warunkami – wierzytelności zabezpieczone rzeczowo na składnikach majątkowych dłużnika, bez jego zgody). Po drugie, układem częściowym mogą być wierzytelności z tytułu z tytułu umów o zasadniczym znaczeniu dla funkcjonowania przedsiębiorstwa dłużnika, w szczególności z tytułu dostawy najważniejszych materiałów lub umów leasingu majątku niezbędnego dla działalności prowadzonej przez dłużnika. Po trzecie, układem częściowym mogą być wierzytelności zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską na przedmiotach i prawach niezbędnych do prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika. Przy czym chodzi tu o wierzytelności lub ich części znajdujące pokrycie w przedmiocie zabezpieczenia (zob. art. 181 PrRestr). Po czwarte, układem częściowym mogą być największe wierzytelności określone według konkretnej sumy. To kryterium wydaje się być proste. Można rekomendować aby kwota graniczna była odpowiednio „odsunięta” od najbliższej wielkościowo wierzytelności nie objętej ramami selekcji. Z istoty rzeczy układ częściowy w postępowaniu o zatwierdzenie układu: a) dewelopera, nie może obejmować wierzytelności nabywców oraz wierzytelności zabezpieczonych na nieruchomości, na której jest prowadzone przedsięwzięcie deweloperskie (art. 351 PrRestr), a układ częściowy: b) emitenta obligacji – wierzytelności z tytułu emisji obligacji (art. 362 ust. 3 PrRestr). Dopuszczalne jest aby w ramach przyjętych przez dłużnika kryteriów dla danej grupy tylko jeden wierzyciel spełniał przyjęte przez dłużnika kryteria. Niemniej układ częściowy zawsze musi obejmować więcej niż jednego wierzyciela. Należy bronić poglądu, że dłużnik może zaproponować podział wierzycieli na grupy obejmujące poszczególne kategorie interesu w rozumieniu art. 161 PrRestr. W wyniku podziału wierzycieli na grupy dłużnik może zaproponować poszczególnym wierzycielom różne propozycje układowe (art. 162 ust. 1 PrRestr)”.

 

[2] XXIII Gz 486/17

[3] R. Adamus w: Układ częściowy a problem głosowania a problem głosowania w grupach, Dor. Rest. 2018/11, s. 37-38, R. Adamus, Prawo restrukturyzacyjne, Warszawa 2015, s. 366, R. Adamus, Układ częściowy, w: Restrukturyzacja i upadłość przedsiębiorstw 2.0, pod red. A. Hrycaj, P. Filipiaka, M. Geromina, B. Groele, Warszawa 2016, s. 13, A.J. Witosz, w: System prawa handlowego. Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe, pod red. A. Hrycaj, A. Jakubeckiego, A. Witosza, Warszawa 2016, s. 451, 495 – 496, A.J. Witosz, w: A. Torbus (red.), A.J. Witosz (red.), A. Witosz (red.), Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, Warszawa 2016

[4] Układ częściowy, na zasadach określonych w art. 180 i n. p.r., może zostać zawarty w postępowaniu o zatwierdzenie układu przez: dewelopera, jeżeli układem częściowym nie są objęte wierzytelności nabywców oraz wierzytelności zabezpieczone na nieruchomości, na której jest prowadzone przedsięwzięcie deweloperskie (art. 351 p.r.); emitenta obligacji jeżeli układem częściowym nie są objęte wierzytelności z tytułu emisji obligacji (art. 361 ust. 3 p.r.).

[5] A. J. Witosz, w: System…, s. 496

[6] Por. np. S. Gurgul, Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, Warszawa 2016, wyd. 10, s. 1155

[7] A. J. Witosz, w: Prawo

 

 

 

 

 

 

 

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017