Czy w czasach pandemii COVID-19 można wypłacić zaliczkę na poczet dywidendy?
17 kwietnia 2020

Blog

 

 

Standardowe zastrzeżenia co do wydawanych opinii prawnych.

 

(1) Niniejsza opinia prawna korzysta ze swobody wypowiedzi i jest jedynie poglądem prawniczymym w danej sprawie; została ona przygotowana w oparciu o wiedzę autora i odzwierciedla jego poglądy naukowe; nie jest jednak wykluczone prezentowanie przez inne osoby lub instytucje innego poglądu doktrynalnego/orzeczniczego/praktycznego niż zawarty w niniejszej opinii. (2) Niniejsza opinia została w całości przygotowana przez jej autora, bez pomocy asystentów/ innych osób. (3) Niniejsza opinia odzwierciedla obiektywne poglądy autora. Wnioski opinii nie są determinowane życzeniem Klienta/Zleceniodawcy. Klient/Zleceniodawca nie może narzucać ani sposobu argumentacji ani wniosków opinii prawnej. (4) Przy wydawaniu niniejszej opinii prawnej za podstawę stanu faktycznego przyjęto tylko te informacje, które zostały wyraźnie podane w niniejszej opinii. Opinia odnosi się do zdarzeń przeszłych (opinia post factum), chyba że wyraźnie zaznaczono inaczej w jej treści. (5) Odpowiedzialność cywilna autora opinii ograniczona jest do wyskości faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. Warunkiem bezwzględnym posługiwania się niniejszą opinią, przez kogokolwiek, jest bezwarunkowa akceptacja wskazanych zastrzeżeń co do zasad odpowiedzialności. (6) Niektóre fragmenty niniejszej opinii prawnej albo nawet cała jej treść merytoryczna – w wymiarze abstrakcyjnym, bez możliwości identyfikacji Klienta/Zleceniodawcy – zostały, zostaną przekazane względnie mogą zostać przekazane do wydawnictw prawniczych, lub wydawnictw o podobnym charakterze (w tym potrali internetowych), celem publikacji jako artykułu prawniczego (względnie innej postaci wydawniczej). Jak również mogą zostać umieszczone na blogu http://adamusrafal.pl. (7) Cała treść niniejszej opinii – jak i jej poszczególne fragmenty – podlega ochronie prawa autorskiego; przy ewentualnym publicznym wykorzystywaniu poglądów prawnych wyrażonych w niniejszej opinii należy powołać się na autora (prof. UO dr hab. Rafał Adamus) i datę wydania opinii. (8) Opinia może być podstawą do sporządzenia przez jej autora glosy krytycznej albo aprobującej w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądu lub innego organu (w szczególności decyzji administracyjnej) które zapadło lub zapadnie w sprawie dotyczącej opinii. Rozdstrzygnięcie sądu lub innego organu może zostać przekazane przez autora do skomentowania innym przedstawicielom doktryny samodzielnie albo wespół z autorem. (9) Opinia została sporządzona w języku polskim. (10) Niniejsza opinia prawna może być okazywana przez Klienta/Zleceniodawcę dowolnym osobom trzecim i instytucjom. Może być ponadto – według dyspozycji Klienta/Zleceniodawcy - powielana przez kogokolwiek w dowolnej liczbie egzemplarzy. Opinia może zostać opublikowana na stronie internetowej Klienta/Zleceniodawcy. Opinia nie może być wykorzystana – w całości lub w części – w interesie innej osoby niż Klient/Zleceniodawca – o ile co innego nie wynika z treści umowy - bez uregulowania osobnego wynagrodzenia za jej sporządzenie. (11) Niniejsza opinia prawna bazuje na stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania niniejszej opinii, chyba że z jej treści wynika co innego. (12) Niniejsza opinia prawna może być pierwszą albo kolejną wydaną na zadany temat. (13) Problem prawny zawarty w niniejszej opinii może być wykorzystywany w działalności dydaktycznej. (14) Umowa o przygotowanie opinii prawnej podlega prawu polskiemu.

 

 

Standardowe oświadczenie o braku konfliktu interesów dla Zlecającego opinię prawną

 

W związku ze zleceniem przygotowania opinii prawnej dla Zlecającego oświadczam, że nie pozostaję w związku ze stanem faktycznym opisanym w opinii prawnej w jakimkolwiek świadomym konflikcie interesów, a w szczególności:

  • nie jestem członkiem organów spółek handlowych, przedstawicielem lub pełnomocnikiem przedsiębiorców pozostających w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem opinii;
  • nie byłem wcześniej proszony o sporządzenie opinii prawej – ani nie sporządzałem takiej opinii - przez osobę pozostającą w sporze ze Zlecającym co do materii będącej przedmiotem niniejszej opinii;
  • nie wydawałem wcześniejszej opinii prawnej, która byłaby sprzeczna z treścią niniejszej opinii;

wynik niniejszej opinii nie dotyczy moich interesów ani interesów osób mi bliskich.

 

 

Regulamin świadczenia usług Kancelarii Radcy Prawnego Rafał Adamus

 

  1. Usługi prawne świadczone są przez Kancelarię zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych i zasadami etyki radcy prawnego. Kancelaria zobowiązana jest do należytej staranności przy świadczeniu usług prawnych na rzecz Klienta.

  2. Kancelaria świadczy usługi w szczególności w formie:

  1. przygotowywania opinii prawnych

  2. porad prawnych

  3. reprezentacji przed organami stosującymi prawo

  4. dyżurów prawnych

  1. Kancelaria świadczy usługi w godzinach otwarcia biura:

  1. w poniedziałki od 9.00 do 17.00

  2. od wtorku do czwartku od. 8.00 do 17.00

  3. w piątki od 8.00 do 12.00

  1. Kancelaria zobowiązana jest do zachowania poufności i do ścisłego przestrzegania tajemnicy zawodowej.

  2. Klient przedkładając Kancelarii zapytanie prawne jednocześnie składa zlecenie dna świadczenie usług prawnych. Z ważnych powodów Kancelaria może odmówić Klientowi świadczenia usług prawnych.

  3. W przypadku zlecenia sporządzenia opinii prawnej Klient obowiązany jest sformułować na piśmie treść zapytania.

  4. Opinia prawna sporządzona przez Kancelarię wyraża jedynie pogląd prawny w danej sprawie, w oparciu o analizę doktryny prawa i judykatury. Opinia prawna nie daje gwarancji, że wyrażony w niej pogląd zostanie podzielony przez organ stosujący prawo.

  5. Treść opinii prawnej może zostać wykorzystana przez Kancelarię dla potrzeb publikacji naukowych i popularnonaukowych, bez ujawnienia tożsamości Klienta ani tożsamości danej sprawy.

  6. Klient ma obowiązek przedstawić Kancelarii stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą, bez zatajania czegokolwiek.

  7. W przypadku przedstawienia przez Kancelarię możliwości różnych rozwiązań prawnych w danej kwestii wybór sposobu prowadzenia sprawy należy wyłącznie do Klienta.

  8. Kancelaria może podzlecać prowadzenie powierzonych jej spraw innym osobom, a w tym – w szczególności – może udzielać pełnomocnictw substytucyjnych w sprawach sądowych i administracyjnych.

  9. Klient ponosi wszelkie koszty sądowe, skarbowe i podatkowe prowadzonych spraw, w tym w szczególności opłaty sądowe, koszty pozyskania niezbędnych dokumentów, opłaty od pełnomocnictwa, koszty biegłych, koszty postępowania egzekucyjnego. Kancelaria nie pokrywa tych kosztów ze swojego wynagrodzenia za świadczone usługi.

  10. Klient ponosi koszty dojazdów Kancelarii w jego sprawach poza miasto Gliwice. W przypadku środków lokomocji publicznej, Kancelaria ma prawo korzystać z najszybszego środka lokomocji w pierwszej klasie.

  11. Koszty obsługi biurowej sprawy ponosi kancelaria.

  12. Komunikacja Kancelarii z Klientem, w tym przesyłanie pism i dokumentów, a w szczególności wezwania i zobowiązania sądów, odbywa się za pośrednictwem poczty elektronicznej Kancelarii i Klienta, chyba że Kancelaria uzna za właściwy także inny sposób komunikowania się.

  13. Klient obowiązany jest do dostarczenia niezbędnych dokumentów dla prowadzenia sprawy oraz obowiązany jest wskazać inne znane mu źródła dowodowe dla prowadzenia sprawy. Klient odpowiada za prawdziwość przedłożonych dokumentów (innych źródeł dowodowych, np. fotokopii)

  14. W związku ze świadczonymi usługami Kancelaria wystawia faktury VAT. Wysokość wynagrodzenia Kancelarii określa umowa (w tym także umowa ustna) Kancelarii z Klientem. Kancelaria może żądać zaliczki na poczet prowadzonej sprawy.

  15. Z tytułu świadczonych usług Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości trzykrotności faktycznie pobranego wynagrodzenia netto. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria ponosi odpowiedzialność do wysokości wynagrodzenia netto za trzy miesiące.

  16. W przypadku umów o stałą obsługę prawną Kancelaria może wypowiedzieć umowę, jeżeli nie otrzyma wynagrodzenia za dwa pełne okresy płatności.

  17. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez Kancelarię następuje na ostatni adres wskazany przez Klienta. Klient może wypowiedzieć pełnomocnictwo Kancelarii w każdym czasie.

  18. Akta prowadzonej sprawy przechowywane są przez Kancelarię przez 10 (dziesięć) lat od zamknięcia sprawy.

  19. Kancelaria na żądanie Klienta przekazuje mu kopie akt sprawy za uprzednim zwrotem kosztów sporządzenia tych kopii.

  20. Pisemna umowa z Klientem może określić odmienne zasady świadczenia usług niż określone w niniejszym Regulaminie. Nie dopuszcza się ustnych odstępstw od treści niniejszego Regulaminu.

  21. Regulamin niniejszy wchodzi w życie z dniem 1 października 2012 roku.

 

 

 

 

Kryzys gospodarczy w następstwie SARS-CoV-2 jest zjawiskiem makroekonomicznym. Sam w sobie nie przesądza on o dokonywaniu bądź niedokonywaniu konkretnych czynności w relacjach korporacyjnych. Nie wyłącza on stosowania przepisów prawa cywilnego ani jego wyspecjalizowanego działu jakim jest prawo spółek.

 

Zaliczki na poczet dywidendy są dopuszczalne jeżeli są spełnione przesłanki do ich udzielenia wyrażone w art. 195 § 1 Kodeksu spółek handlowych (dalej „k.s.h.”). Zarząd spółki z o.o. może w kwietniu 2020 r. zadecydować o wypłacie zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy, jeżeli zatwierdzone sprawozdanie finansowe za poprzedni rok obrotowy (2018) wykazuje zysk. Zaliczka może stanowić najwyżej połowę zysku osiągniętego od końca poprzedniego roku obrotowego, powiększonego o kapitały rezerwowe utworzone z zysku, którymi w celu wypłaty zaliczek może dysponować zarząd, oraz pomniejszonego o niepokryte straty i udziały własne.

Nie byłoby dopuszczalne dokonanie wypłat zaliczek na dywidendę w sytuacji gdyby w dacie wypłaty dywidendy spółka z o.o. spełniała kryteria niewypłacalności w rozumieniu art. 10 i 11 Prawa upadłościowego (dalej „p.u.”). Innymi słowy wypłata zaliczek na poczet dywidendy nie jest dopuszczalna jeżeli spółka – w dacie wypłaty – utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych albo przez okres dłuższy niż dwa lata wartość majątku spółki jest niższa niż wysokość jej zobowiązań. Dodatkowo wypłata zaliczki na dywidendę w takich warunkach mogłaby doprowadzić do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 302 § 1 Kodeksu karnego (dalej „k.k.”).

 

Wypłata zaliczki na dywidendę, po spełnieniu ustawowych warunków, jest jako taka dopuszczalną czynnością prawną. Ustawodawstwo w związku ze stanem epidemii nie wyłącza dopuszczalności dokonania takiej czynności.

 

Niemniej przed podjęciem decyzji o wypłacie zaliczek na dywidendę zarząd spółki powinien rozważyć jeszcze inne aspekty prawne.

 

Generalnie z systemu prawa (prawa cywilnego prawa spółek, prawa o niewypłacalności) wypływa generalna zasada, że pierwszeństwo zaspokojenia z majątku spółki mają jej wierzyciele przed udziałowcami spółki.

 

Przede wszystkim należy rozważyć czy wypłata zaliczek na dywidendę nie spowoduje utraty płynności spółki z o.o., a w końcu czy nie doprowadzi do upadłości spółki.

 

Zgodnie z art. 301 § 3 k.s.h. kto będąc dłużnikiem kilku wierzycieli w sposób lekkomyślny doprowadza do swojej upadłości lub niewypłacalności, w szczególności przez trwonienie części składowych majątku, zaciąganie zobowiązań lub zawieranie transakcji oczywiście sprzecznych z zasadami gospodarowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Wypłata zaliczki na poczet dywidendy może wyczerpywać znamiona czynu zabronionego w ramach tego przepisu.

 

Dlatego węzłowe znaczenie ma wykluczenie możliwości upadłości spółki z o.o. w następstwie wypłaty zaliczek na dywidendę. Oczywiście nie odpowiada karnie członek zarządu spółki z o.o. jeżeli spółka wypłaci zaliczki na poczet dywidendy a spółka później stanie się niewypłacalna bezpośrednio w związku z innym zdarzeniem, które będzie miało miejsce w przyszłości.

 

 

Wypłata zaliczek na dywidendę powinna być badana w kontekście jej ewentualnej bezskuteczności.

 

Zgodnie z art. 527 § 1 Kodeksu cywilnego (dalej „k.c.”) gdy wskutek czynności prawnej dłużnika (spółki z o.o.) dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia (wspólnik spółki z o.o.) uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik (spółka z o.o.) działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia (wspólnik spółki z o.o.) o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

 

Wypłata zaliczki na poczet dywidendy w konkretnym przypadku nie powinna być zatem czynnością dokonywaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

 

Czynność prawna dłużnika (spółki z o.o.) jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności (art. 527 § 2 k.c.).

 

Przepis art. art. 527 § 3 k.c. stanowi, że jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Zatem domniemywa się, że wspólnicy spółki z o.o. wiedzieli o tym, że wypłata zaliczki na poczet dywidendy.

 

Dalej w myśl art. 528 k.c. jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Wypłata zaliczek na dywidendę spełnia kryterium nieodpłatności.

 

Co istotne, przepis art. 530 k.c. stanowi, że zasady te stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dłużnik (spółka z o.o.) działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli.

 

Uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać dopiero po upływie lat pięciu od daty tej czynności (art. 534 k.c.).

 

Czynność wypłaty zaliczek na dywidendę dla wspólników może zatem zostać uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela spółki jeżeli wskutek tej czynności spółka stała się niewypłacalna albo stała się niewypłacalna w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności wypłaty zaliczek.

 

Wypłata zaliczek na dywidendę nie może zatem prowadzić do niewypłacalności spółki. Jeżeli nie prowadzi do niewypłacalności spółki jest transakcją bezpieczną.


 

W podsumowaniu dotychczasowych wywodów podnieść należy, że transakcja wypłaty zaliczek na dywidendę dokonywana w warunkach:

  • zgodności z art. 195 k.s.h.
  • braku podstaw do niewypłacalności w dacie wypłaty zaliczek na dywidendę
  • nie powodująca niewypłacalności spółki

jest bezpieczna dla zarządu spółki z o.o.

 

Pamiętać jednak jeszcze należy o regulacji art. 127 ust. 1 p.u. zgodnie z którą bezskuteczne w stosunku do masy upadłości są czynności prawne dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, którymi rozporządził on swoim majątkiem, jeżeli dokonane zostały nieodpłatnie albo odpłatnie.

 

Zatem jeżeli doszłoby do :

  1. złożenia przez kogokolwiek z uprawnionych wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, a upadłość spółki zostanie ogłoszona
  2. stanie się to przed upływem 12 miesięcy od dnia wypłaty zaliczki na poczet dywidendy

wówczas czynność wypłaty zaliczki na dywidendę stanie się bezskuteczna z mocy samego prawa. Dotyczyłoby to również przypadku wypłaty samej ostatecznej dywidendy.

 

Zarząd nie ponosi jednak odpowiedzialności za decyzję o wypłatę dywidendy/zaliczki na dywidendę gdyby doszło do ogłoszenia upadłości z innych przyczyn niż owa wypłata.

W takim wypadku syndyk masy upadłości zażąda od wspólników spółki z o.o. zwrotu pobranych zaliczek na dywidendę (art. 134 p.u.).

 

 

 

o

Ekspertyzy z zakresu prawa upadłościowego, restrukturyzacyjnego

i gospodarczego

na najwyższym poziomie merytorycznym.

Lokalizacja

Kontakt 

ul. Księcia Ziemowita 10/6, 44-100  Gliwice

             tel. 609 833 515

             adamus_rafal@wp.pl

 

 

Strona główna  | Blog | Usługi | Kontakt

 

 

 © WebWave 2017